Karol Scheibler II

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karol Wilhelm Scheibler II
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 marca 1862
Łódź
Data i miejsce śmierci 29 maja 1935
Lućmierz
Miejsce spoczynku Stary Cmentarz w Łodzi
Zawód, zajęcie fabrykant
Narodowość niemiecka
Małżeństwo Anna Julia Melania Scheibler (z domu Grohman)
Dzieci Karol WIlhelm III
Jerzy Ludwik
Erik Edward
Karol Egon
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi

Karol Wilhelm Scheibler II, także Karol Wilhelm Scheibler junior (ur. 8 marca 1862 w Łodzi, zm. 29 maja 1935 w Lućmierzu) – fabrykant, inwestor, działacz gospodarczy i społeczny, dyrektor naczelny zakładów i prezes zarządu „Towarzystwa Akcyjnego Manufaktur Bawełnianych Karola Scheiblera”, sukcesor Karola Scheiblera[1]. Uhonorowany w marcu 1930 r. przez prez. Ignacego Mościckiego Złotym Krzyżem Zasługi – „za zasługi dla rozwoju polskiego przemysłu węglowego oraz dla gospodarczego i kulturalnego rozwoju Zagłębia Dąbrowskiego[2]

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Karol Scheibler II był najstarszym synem Karola Scheiblera oraz Anny Scheibler z Wernerów. W 1887 r. ożenił się z Anną Julią Melanią, córką Ludwika Grohmana, z którą miał czterech synów:

  • Karola Wilhelma III (1888–1934),
  • Jerzego Ludwika (1890–1961) członka zarządu firmy rodzinnej i jej rady nadzorczej,
  • Erika Edwarda (1892–1915) porucznika armii niemieckiej, poległego w Rosji,
  • Karola Egona (1901–1964) kierownika jednego z oddziałów firmy rodzinnej.

Karola Scheiblera II pochowano na Starym Cmentarzu w Łodzi w Kaplicy Scheiblerów[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Działalność w Towarzystwie Akcyjnym Manufaktur Bawełnianych Karola Scheiblera[edytuj | edytuj kod]

W 1881 r. ukończył gimnazjum w Toruniu, a następnie politechnikę w Grenschen w 1885 r. z dyplomem inżyniera-mechanika. Praktykę odbywał w fabrykach włókienniczych w Anglii i Belgii. W 1886 r. po powrocie do Łodzi podjął pracę w rodzinnej fabryce założonej przez ojca, tj. w „Towarzystwie Akcyjnym Manufaktur Bawełnianych Karola Scheiblera”. Początkowo pracował jako majster, później obermajster, następnie kierownik wydziału technicznego. Jednocześnie został jednym z akcjonariuszy spółki. Fakt, iż na walnych zgromadzeniach reprezentował zarówno siebie, jak i matkę, do której należał główny pakiet akcji, sprawił, że już w 1886 r. miał decydujący wpływ na losy firmy. W 1896 r. roku został dyrektorem naczelnym do spraw technicznych w firmie. W 1907 r. został zarówno dyrektorem naczelnym fabryki oraz prezesem jej zarządu. Scheibler kontynuował politykę swojego ojca w firmie, rozbudowując stare oddziały, budując nowe, instalował także nowe maszyny oraz modernizował stare. Doprowadziło to do tego, że kapitał trwały firmy wzrósł w latach 1885–1913 blisko trzykrotnie, do sumy 21,7 miliona rubli. Po 1892 r. Scheibler ustanowił pierwsze na ziemiach polskich stanowisko dyrektora do spraw robotniczych, które zajmowali wyłącznie Polacy. Stanowisko to służyło nadzorowi nad majstrami. W jego gestii przypuszczalnie pozostawały także sprawy budownictwa socjalnego. Po wybuchu pierwszej wojny światowej Scheibler zamieszkał w swoich dobrach Blumenrode (Kwietno koło Środy Śląskiej). Po 1915 r. przyjął obywatelstwo niemieckie. Do r. 1932 utrzymał funkcję prezesa rady nadzorczej rodzinnej spółki. Na tym stanowisku przyczynił się do rozszerzenia w latach I wojny światowej pomocy pieniężno-materialnej dla pracowników zakładów i do realizacji od r. 1919, fuzji zakładów ojca z zakładami Ludwika Grohmana w Łodzi. Utworzone 21 listopada 1921 „Zjednoczone Zakłady Przemysłowe K. Scheiblera i L. Grohmana Sp. Akc.”[1]

Działalność inwestycyjna[edytuj | edytuj kod]

Scheibler prowadził na znaczą skalę również działalność gospodarczą jako inwestor. Od r. 1887 wchodził w skład kierownictwa Gwarectwa Górniczo-Przemysłowego Georga von Kramsty – swojego szwagra, barona górnośląskiego, do 1901 r. zasiadał w zarządzie Towarzystwa Akc. Sosnowieckich Kopalń i Zakładów Hutniczych. W roku 1888 został współzałożycielem, a następnie członkiem zarządu Tow. Akc. Cukrowni „Leśmierz”. W latach 1894–1914 pełnił funkcję wiceprezesa rady Banku Handlowego w Łodzi. W 1897 r. zainicjował powstanie Łódzkiego Konsorcjum Węglowego. W 1899 r. wraz z zaprzyjaźnioną grupą fabrykantów wykupił kopalnię węgla kamiennego „Saturn” w Czeladzi z rąk księcia Hugona zu Hohenlohe-Öhringen. Po utworzeniu w 1900 r. Towarzystwa Akcyjnego Górniczo-Przemysłowego „Saturn” z kapitałem zakładowym 5 milionów rubli został dożywotnim prezesem rady zarządzającej. Pełniąc tę funkcję przyczynił się do powstania kopalni „Jowisz” w Wojkowicach Komornych, oraz rozbudowy kopalni „Mars” w Łagiszy Ponadto tym Scheibler posiadał udziały w Tow. Akc. Metalurgicznym w Kramatorsku na Ukrainie (1910–14), Tow. Akc. Łódzkich Wąskotorowych Elektrycznych Kolei Dojazdowych (1901–34), Tow. Łódzkich Tramwajów Elektrycznych (1912–26), Spółce Akc. Wielkich Pieców i Zakładów Ostrowieckich (1918–30), Tow. Akc. Zakładów Kotlarskich i Mechanicznych „W. Fitzner i K. Gamper” w Sosnowcu (1909–19) i działał w ich władzach. Scheibler był inicjatorem powstania Łódzkiego Komitetu Giełdowego, któremu przewodniczył aż do 1914 r. Był też członkiem honorowym powstałego w 1898 r. Stowarzyszenia Wzajemnej Pomocy Majstrów Przędzalniczych, Tkackich, Wykończalniczych i Farbiarskich Fabryk miasta Łodzi. W 1889 r. był współzałożycielem i prezesem Oddziału Łódzkiego Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami. W listopadzie 1906 był współorganizatorem Związku Fabrykantów Łódzkich Przemysłu Bawełnianego. W 1913 r. współtworzył Sekcję Przemysłu Włóknistego Okręgu Łódzkiego w ramach oddziału łódzkiego Tow. Popierania Rosyjskiego Przemysłu i Handlu[1].

Ponadto Scheibler wspierał budownictwo sakralne w Łodzi, zarówno wyznania katolickiego, ewangelickiego, żydowskiego, jak i prawosławnego. Współfinansował katedrę św. Stanisława Kostki oraz podarował nieruchomość pod obecną Kurię Biskupią w Łodzi. W roku 1907 podarował Warszawskiemu Towarzystwu Naukowemu 10 000 rubli, ponadto subsydiował Teatr Polski oraz prasę polską i niemiecką w Łodzi, w tym „Dziennik Łódzki[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Polski słownik biograficzny [Sapieha Jan, Szroeder Eliasz], t. XXXV, Kraków, Warszawa 1994, s. 430.
  2. M.P. z 1930 r. nr 59, poz. 85