Karol Wójciak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Karol Wójciak zwany Heródkiem (ur. 19.10.1892 – zm. 1.09.1969) – rzeźbiarz ludowy z Lipnicy Wielkiej na Orawie.

Był pastuchem na którym ciążyło piętno „głuptoka”. Żył samotnie, mieszkał w stajni, która służyła mu także za pracownię rzeźbiarską. Miał problem z porozumiewaniem się – mówił niewyraźnie. Krótko chodził do szkoły, nauczył się czytać i pisać. Zapamiętano go jako człowieka życzliwego i uczynnego. W gniew wpadał tylko wtedy, gdy niszczono jego rzeźby. Był nieśmiały, jednak zachęcony, stawał się gawędziarzem i muzykantem. Śpiew i gra na skrzypcach własnej roboty, były dla niego okazją do popisania się. Zapraszano go na chrzciny i wesela, a zabawne muzykowanie nagradzano wódką i jedzeniem.

Pierwsze rzeźby wykonywał z korzeni o fantazyjnych kształtach. Tak powstawały figurki zwierząt, o których opowiadał wymyślone przez siebie historyjki. Później używał grubych polan przeznaczonych na podpałkę. Rzeźbił Pana Jezusa, Matkę Boską i wizerunki świętych, a zwłaszcza anioły. Forma tych figur jest wyjątkowo prosta. Jedynym szczegółem anatomicznym, na który rzeźbiarz zwracał uwagę, była twarz z dużymi oczami i dłonie. Używał podstawowych kolorów, często dla kontrastu na skrzydłach aniołów umieszczał punkty o innych barwach. Swoje prace ustawiał na łące, wierzył, że oglądanie ich może skłaniać ludzi do pobożnego i godnego życia. Uznanie dla sztuki rzeźbiarskiej „Heródka” przyszło dopiero w latach 60. kiedy został odkryty przez miłośników sztuki ludowej. Jego prace znajdują się między innymi w Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie i Państwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie.

Bibliografia[edytuj]

  • J. Bujak, Herodek z Lipnicy Wielkiej, „Przekrój”, 1967, nr 1154, s. 5-6;
  • J. Darowski, Heródek, „Polska Sztuka Ludowa”, 1968, nr 1-2;
  • B. Kłobuszewska, Karol Wójciak „Heródek”, „Polska Sztuka Ludowa”, 1972, nr 4; A.Jackowski, Sztuka zwana naiwną. Zarys encyklopedyczny twórczości w Polsce, Warszawa 1995;
  • A. Kroh, Współczesna rzeźba ludowa Karpat Polskich, Wrocław [i in.] 1979, s. 43;
  • Film dokumentalny: Dziwni artyści po obu stronach Babiej Góry, scen. i reż. Mirosława Marcinkiewicz, Wytwórnia Filmów Oświatowych w Łodzi, 1970 r. (film poświęcony opowieści o Karolu Wójciaku „Heródku” oraz Dorocie Lampart z Zawoi).