Karol Wedel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Karol Wedel
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 7 stycznia 1813
Ihlenfeld
Data i miejsce śmierci 17 czerwca 1902
Warszawa
Zawód, zajęcie przemysłowiec

Karol Ernest Henryk Wedel, z niem. Karl Ernst Heinrich Wedel (Vedel)[1] (ur. 7 stycznia 1813 w Ihlenfeld, dziś część gminy Neuenkirchen[2] w Niemczech, zm. 17 czerwca 1902 w Warszawie[3]) – niemiecki cukiernik, założyciel przedsiębiorstwa E. Wedel.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn niemieckich ewangelików Joachima Friedricha Wedla i jego żony Christine Friederike Krüger, urodzony w Ihlenfeld w ówczesnym księstwie Meklemburgia-Strelitz, gdzie jego ojciec był rządcą[4].

Praktykę cukierniczą Karol Wedel odbył w Londynie, Paryżu i Berlinie[5]. Z tego ostatniego przybył do Warszawy w początkach 1845 już jako doświadczony cukiernik i przystąpił do spółki z Karolem Grohnertem, prowadzącym cukiernię przy ul. Piwnej 12. Spółka zrobiła prawdziwą furorę, podbijając swymi wyrobami licznych klientów.

Wedel przybył do Warszawy z dwójką dzieci: Emilem i Eleonorą Józefą oraz żoną[6]. Dopiero jednak w 1850 notujemy jego ożenek z Karoliną Wisnowską (1819–1883), również ewangeliczką, córką Gustawa, fabrykanta sukna ze Zgierza, urodzoną w Świebodzinie[4][7].

W 1851 Karol Wedel usamodzielnił się i otworzył przy ul. Miodowej 12 (dawniej 484a) własną cukiernię i warsztat rzemieślniczy, a przy nim parową fabrykę czekolady[1], w rok później wprowadził na rynek swój pierwszy przebój – karmelki śmietankowe, które w następujący sposób reklamował w „Kurierze Warszawskim”:

Zupełnie nowy i szczególny utwór cukierniczy, a nade wszystko wyborny środek leczący i łagodzący wszelkie cierpienia piersiowe, nader skuteczny na słabości te w miesiącach wiosennych, a nawet dla niecierpiących i zwolenników delikatnego smaku – bardzo przyjemny wyrób.

Kolejnym wyrobem wylansowanym przez Wedla była czekolada w płynie, której jego zakład sprzedawał ponad pięćset filiżanek dziennie. Z upływem lat wyrobów przybywało; w 1862 roku przedsiębiorstwo „C. E. Wedel” funkcjonujące jako Zakład Cukrów, Konfitur i Soków reklamowało w prasie warszawskiej m.in.: czekoladę „Brillant” i „Dessert” do picia na surowo „Chocolat praline a’la crem aux nougat, aux pistaches, napolitain, de demes, de brillant a’la vanille royal, a’la sultan” – o różnych smakach i kształtach, konfekty migdałowe, pomady kandyzowane, marcepany królewskie, karmelki, preparowane owoce – „prunelles glacès – reingloud glacès et fruits cristallises”. Proponował także syropy na kaszel oraz karmelki piersiowe i pastylki miętowe[8].

Firma zapewniała duże dochody, więc właściciel wybudował dla siebie czteropiętrową kamienicę przy ul. Wielkiej. W 1869, kiedy ją sprzedał, nabył kamienicę po Mikołaju Jaroszyńskim przy ul. Szpitalnej[5].

W 1865 powrócił z zagranicy – po odbyciu praktyki w zakładach cukierniczych w Niemczech, Szwajcarii, Anglii, Francji i uzyskaniu doktoratu z chemii spożywczej – syn Karola, Emil Albert Fryderyk Wedel (1841–1919). Włączył się on w prowadzenie przedsiębiorstwa, będącego wówczas liczącym się w Warszawie zakładem przemysłowym. W 1872 stał się jej właścicielem, gdyż w dniu swego ślubu z Eugenią z Böhmów (1856–1925) otrzymał przedsiębiorstwo w prezencie od ojca[9].

Pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim przy ulicy Młynarskiej (aleja 52, grób 36)[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Olgierd Budrewicz, Opowieść pachnąca czekoladą, Kraków: Padjas, 2004, s. 25, 32, ISBN 83-905938-8-2, OCLC 69640325 [dostęp 2021-05-26].
  2. Książka: Mecklenburger in Osteuropa: ein Beitrag zu ihrer Auswanderung im 16. bis 19. Jahrhundert.
  3. Karol Wedel, Warszawikia [dostęp 2021-05-26] (pol.).
  4. a b Akt ślubu Karola Wedla i Karoliny Wisnowskiej.
  5. a b Mieczysław Kozłowski, Dzieje firmy E.Wedel, Warszawa 1993.
  6. Jerzy S. Majewski, Wedel. Dynastia królów czekolady, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2021-05-28].
  7. Karol Ernest Henryk Wedel.
  8. Olgierd Budrewicz, Opowieść pachnąca czekoladą, Kraków: Padjas, 2004, s. 33–34, ISBN 83-905938-8-2, OCLC 69640325 [dostęp 2021-05-26].
  9. Olgierd Budrewicz, Opowieść pachnąca czekoladą, Kraków: Padjas, 2004, s. 34, ISBN 83-905938-8-2, OCLC 69640325 [dostęp 2021-05-26].
  10. GROBONET. Karol Wedel, wawamlynarska.grobonet.com [dostęp 2021-05-26].