Karpniki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karpniki
Zamek w Karpnikach
Zamek w Karpnikach
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat jeleniogórski
Gmina Mysłakowice
Wysokość 370–410 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 742[1]
Strefa numeracyjna 75
Kod pocztowy 58-533
Tablice rejestracyjne DJE
SIMC 0191394
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Karpniki
Karpniki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Karpniki
Karpniki
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Karpniki
Karpniki
Ziemia 50°51′10″N 15°51′51″E/50,852778 15,864167

Karpniki (niem. Fischbach[2]) – wieś w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie jeleniogórskim, w gminie Mysłakowice, położona u podnóża Krzyżnej Góry w Rudawach Janowickich, w Sudetach Zachodnich.

Podział administracyjny[edytuj]

W latach 1945–1954 miejscowość była siedzibą gminy Karpniki. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa jeleniogórskiego.

Nazwa[edytuj]

W ciągu wieków nazwa miejscowości ulegała przekształceniom, przyjmując różne warianty: Wysbach, Crossen – Fischbach (około roku 1300), Vischbach (1370), Wenigen Fischbach (1389), Fischbach (1393), Viesbache (1478), Alt-, Neu Fischbach (1816), Fischbach (1825) i Rybnik, Fischbach (1850).

12 listopada 1946 nadano miejscowości polską nazwę Karpniki[2].

Historia[edytuj]

W przeszłości Karpniki należały do różnych rodów i możnych. Miejscowość znana jest głównie dzięki XV-wiecznemu zamkowi wraz z otaczającym go parkiem.

Pierwsze informacje o Karpnikach pochodzą z XIII wieku. W XVIII i XIX w. miejscowość należała do Hohenzollernów i za panowania króla Prus Fryderyka Wilhelma III Pruskiego kwitło w niej życie towarzyskie. Pojawiała się śmietanka pruskiej arystokracji i artyści z całej Europy. Gościła tu również caryca Katarzyna, która pozostawiła w prezencie dla właścicieli złotą kołyskę. Posiadłość znana była z niezwykle bogatego wyposażenia i ogrodu stworzonego na ówczesną, sentymentalną modłę.

Zabytki[edytuj]

Zabytki
Dawna rezydencja brata króla pruskiego. W tle Góry Sokole
Kościół pw. św. Jadwigi
Ruiny kościoła ewangelickiego
Karpniki Pomnik poległych podczas I wojny światowej

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[3]:

  • kościół pw. św. Jadwigi z XIV–XIX wieku, pierwotnie gotycki, barokowy, a później renesansowy. W kościele znajdowała się oryginalna, gotycka figura z XV w. Madonny z Dzieciątkiem na półksiężycu , która zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach. W świątyni zachowane są elementy barokowego wyposażenia
    • cmentarz przykościelny
    • ogrodzenie z bramami
  • kościół ewangelicki w ruinie, z połowy XVIII wieku; organy z kościoła zostały rozebrane w roku 1949 i przewiezione do parafii św. Benedykta w Płocku-Radziwiu
  • dwa budynki mieszkalne
  • dawna plebania z XVIII wieku
  • ruiny zamku Sokolec z XIV–XV wieku
  • zespół pałacowy przy ul. Łąkowej 1:
 Osobny artykuł: Zamek w Karpnikach.
  • pałac z pierwszej połowy XVII wieku, przebudowany w latach 1838–1846[4]. Obiekt nie uległ zniszczeniu podczas wojny, ale został zaraz po niej doszczętnie ograbiony przez wojska Armii Czerwonej. Od tego czasu obiekt popadał w ruinę. Obecnie remontowany przez prywatnego właściciela z przeznaczeniem na hotel i restaurację; remont miał zakończyć się w 2012 roku[5]
    • park, założony po 1820 roku
    • aleja lipowa z połowy XIX wieku, prowadząca w stronę Łomnicy
  • zespół willowy z 1875 r. przy ul. Stawowej 12, dawny nr 41:
  • willa z 1898 r. przy ul. Rudawskiej 2
  • młyn wodno-elektryczny z trzeciej ćwierci XIX w., nr 93
  • drewniany budynek schroniska „Szwajcarka” z 1823 roku
  • budynek gospodarczy

Inne zabytki:

  • domek myśliwski z 1870 roku, w którym powstaje luksusowy hotel. Wnętrza zachowały przedwojenny wystrój i dają wyobrażenie jak wspaniały musiał być karpnicki zamek.

Ciekawostki[edytuj]

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. a b Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).
  3. Arhitektura: Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego (pol.). Narodowy Instytut Dziedzictwa, 2012-01-11. [dostęp 2012-08-26]. s. 50–51.
  4. Romuald M. Łuczyński: Zamki, dwory i pałace w Sudetach. Legnica: 2008, s. 178.
  5. nj24.pl: ZABYTKI DOLNEGO ŚLĄSKA - Zamek w Karpnikach - ruina zamienia się w perełkę (pol.). zabytkislaska.esbo.pl. [dostęp 2013-03-01].
  6. Leszek Kosiorowski: Film powstający ze wstydu. naszesudety.pl, 10 sierpnia 2008. [dostęp 2016-04-28].

Bibliografia[edytuj]

  • Flemming I. Książka - Fischbach im Riesengebirge (Ein Erinnerungsbuch). Gesamterstellung:& Partner X-Media GmbH Berlin 1998r.