Kastracja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Romanino, Scena kastracji kota, 1531–32, Castello del Buonconsiglio, Trydent

Kastracja (od wł. castrare), zwana też wytrzebieniem – jedna z metod ubezpłodnienia, polegająca na chirurgicznym usunięciu gonad. Kastracja powoduje niepłodność, a także zaburzenie funkcjonowania układu hormonalnego. Obecnie[kiedy?] kastracja ludzi jest stosowana w przypadkach onkologicznych (np. rak jądra, rak jajnika) także w przypadku silnie hormonozależnych raków piersi u pacjentek nie planujących potomstwa. Kastracja była skutecznym sposobem hamowania wzrostu raka prostaty, jednak obecnie leki z grupy analogów gonadoliberyny wyparły kastrację chirurgiczną w tych przypadkach. Kastruje się także osoby poddające się operacji zmiany płci.

Kastracja wykonywana jest natomiast w stosunku do zwierząt, zarówno domowych, hodowlanych, jak i dzikich. Wyjątek stanowić mogą zabiegi przeprowadzane w szpitalach psychiatrycznych jedynie na najgroźniejszych gwałcicielach (głównie na pedofilach i kazirodcach) sprawcach morderstw na tle seksualnym (Czechy).

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

W czasach starożytnych wierzono, że gdy zaatakuje się bobra (łac. castor, od którego pochodzi słowo kastrować), zdesperowane zwierzę odgryza sobie jądra, żeby napastnik miał się czym zająć, podczas gdy gryzoń spokojnie umknie[1].

Medyczne skutki kastracji u ludzi[edytuj | edytuj kod]

Eunuchy żyją przeciętnie o 14 lat dłużej niż inni mężczyźni[2]. Odsetek stulatków wśród eunuchów jest o 3% wyższy niż wśród innych mężczyzn[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przymusowej kastracji poddawano w XVI-XVIII wieku śpiewaków (zwanych kastratami), a na Wschodzie (tak Bliskim jak i Dalekim) – eunuchów (od gr. eunuchos – strażnik łoża) pilnujących niewolnic w haremach. Wygląd kastratów zależał od wieku w jakim dokonano zabiegu – jeśli stracili jądra młodo, pozostawali smukli, jeśli już po okresie dojrzewania – stawali się otyli.

Eunuchów nazywano także trzebieńcami i rzezańcami.

Z własnej woli kastracji poddawali się niekiedy wyznawcy antyseksualnych kultów religijnych, którzy nie byli w stanie zapanować nad swoimi "grzesznymi żądzami". Przykładem mogą być starożytni korybanci, jak również niektórzy asceci wczesnochrześcijańscy.

Kastracja u zwierząt[edytuj | edytuj kod]

Emaskulator służących do bezkrwawej kastracji

Zabieg kastracji wykonuje się często u zwierząt przeznaczonych na tucz, aby zapobiec nabieraniu przez mięso charakterystycznego zapachu w czasie dojrzewania płciowego zwierząt:

Jest to także rutynowy zabieg chirurgiczny wykonywany u psów i kotów w celu poprawy ich zdrowia (u kotek i suk kastracja zapobiega ropomaciczu i nowotworom narządów rodnych) oraz ograniczenia nadpopulacji i bezdomności zwierząt. Kastracja samic zwana jest potocznie sterylizacją.

Kastracja chemiczna[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Kastracja chemiczna.

Kastracją chemiczną nazywa się farmakologiczne obniżenie popędu przy pomocy anty-androgenów. Efekt mija po odstawieniu leków.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.