Katakumby Pryscylli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katakumby Pryscylli
Catacombe di Priscilla
ilustracja
Państwo  Włochy
Miejscowość Rzym
Adres Via Salaria, 430
00199 Roma
Typ budynku katakumby
Styl architektoniczny antyk
Kondygnacje 3
Rozpoczęcie budowy II wiek
Ukończenie budowy V wiek
Właściciel Papieska Komisja Archeologii Sakralnej
Położenie na mapie Rzymu
Mapa konturowa Rzymu, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Katakumby Pryscylli”
Położenie na mapie Włoch
Mapa konturowa Włoch, w centrum znajduje się punkt z opisem „Katakumby Pryscylli”
Położenie na mapie Lacjum
Mapa konturowa Lacjum, w centrum znajduje się punkt z opisem „Katakumby Pryscylli”
Ziemia41°55′46,92″N 12°30′31,32″E/41,929700 12,508700
Strona internetowa

Katakumby Pryscylli – podziemny kompleks cmentarny w Rzymie w dzielnicy Trieste, rozciągający się wzdłuż antycznej Via Salaria. Wejście do kompleksu katakumb znajduje się przy Via Salaria w klasztorze sióstr benedyktynek.

Historia i sztuka starochrześcijańska[edytuj | edytuj kod]

Nekropolia była czynna od II do V wieku. Miejsca grzebalne – loculi – wykuwane były w miejscowym tufie. Katakumby biorą swa nazwę od historycznej postaci rzymianki Pryscylii z rodu Acyliuszy (łac. Acilii), której hypogeum zidentyfikowano podczas wykopalisk w latach 1888-1889. Najstarsze i zarazem najgłębiej ulokowane galerie katakumb Pryscylii składają się z korytarzy i zdobionych malowidłami kaplic. Starożytni chrześcijanie przedstawiali sceny zaczerpnięte ze Starego i Nowego Testamentu. Sceny są wyrazem wiary w zbawienie i zmartwychwstanie zakotwiczonej w osobie Jezusa Chrystusa. Dominującym na płytach nagrobnych symbolem chrześcijańskim w katakumbach Pryscylli jest ryba (ichthys)[1][2].

W jednej z podziemnych kaplic grzebalnych, tzw. Kubikulum kobiety z zakrytą głową (wł. Cubicolo della velata) przedstawiona została orantka ze wzniesionymi w geście modlitewnym rękami. Kobieta ma na sobie szatę liturgiczną. Jej głowę okrywa welon, zgodnie z nakazem Pawłowym[3]. Na sklepieniu nad orantką uwidoczniony został Dobry Pasterz między pawiami i gołębiami. W tym sasmym pomieszczeniu przedstawione zostały sceny: ofiary Abrahama (Akeda), proroka Jonasza wychodzącego z ryby oraz trzech młodzieńców w piecu ognistym, zaczerpnięte ze Starego Testamentu. Malowidła powstały w 2 poł. III wieku[1].

W jednej z nisz katakumbowych znajduje się najprawdopodobniej najstarsze przedstawienie Madonny z Dzieciątkiem, pochodzące z II-III wieku. Uzupełnieniem sceny jest postać proroka wskazującego na gwiazdę. Przedstawienie interpretowane jest jako proroctwo Balaama, zaczerpnięte ze starotestamentalnej Księgi Liczb[4][1].

W tzw. Kaplicy greckiej (wł. Cappella greca) z arkosoliami wczesnochrześcijański malarz przedstawił wyobrażenie agapy, która jest odwołaniem do sprawowanej okazjonalnie przy miejscach pochówków eucharystii. Siedmiu ucztujących za stołem z chlebami i rybami. Środkowa postać łamie chleb. Przed stołem siedem koszy jako odwołanie do ewangelicznego cudownego rozmnożenia chleba[5][1].

W katakumbach Pryscylli rozsiane są malowidła przedstawiające następujące sceny i motywy biblijne: Noe wychodzący z arki, Mojżesz wyprowadzający wodę ze skały, Daniel pośród lwów, uratowanie Zuzanny, wskrzeszenie Łazarza, uzdrowienie paralityka oraz Mędrcy ze Wschodu[1].

W sumie galerie katakumbowe ciągną się na 13 kilometrów[1].

Nad katakumbami wzniesiona została w czasach papieża Sylwestra I bazylika. Część jej pozostałości zrekonstruowano w latach 1904-1907[2].

Nekropolia papieska[edytuj | edytuj kod]

W katakumbach Pryscylii pochowano siedmiu papieży epoki starożytnej[6].

Papież Portret Data śmierci
św. Marcelin Marcellinus.png 304
św. Marceli I Marcellus I.png 309
św. Sylwester I Silvester I.png 335
św. Liberiusz Liberius.png 366
św. Syrycjusz Siricius.png 399
św. Celestyn I Caelestinus I.png 432
św. Wigiliusz Vigilius.png 555

W Dzień Zaduszny 2 listopada 2019 w katakumbach mszę odprawił papież Franciszek, była to jego pierwsza w życiu wizyta w jakichkolwiek katakumbach[7].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Visita la catacomba (wł.). catacombepriscilla.com. [dostęp 2021-04-03].
  2. a b Guida d'Italia, Roma. Touring Club Italiano, 2016, s. 813. ISBN 978-88-365-6798-0. (wł.)
  3. Por. 1 Kor 11.
  4. Por. Lb 24,15-17.
  5. Por. Mk 8,8 oraz Mt 15,37.
  6. Catacombe di Roma aperte al pubblico (wł.). vatican.va. [dostęp 2021-04-03].
  7. Krzysztof Bronk: Papież w katakumbach: prześladowania się nie skończyły (pol.). vaticannews.va, 2019-11-02. [dostęp 2021-04-15].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]