Katarzyna Szymielewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katarzyna Olimpia Szymielewicz
Ilustracja
Katarzyna Szymielewicz
Data urodzenia 17 grudnia 1981
Zawód, zajęcie prawniczka, działaczka społeczna, publicystka
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Warszawski,
School of Oriental and African Studies
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi

Katarzyna Olimpia Szymielewicz (ur. 17 grudnia 1981) – polska prawniczka, działaczka społeczna i publicystka, współzałożycielka i prezeska Fundacji Panoptykon, w latach 2012-2020 wiceprzewodnicząca europejskiej sieci European Digital Rights(ang.), od 2018 prowadzi podcast Panoptykon 4.0 (wydawany przez Fundację Panoptykon i Radio Tok FM).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i praca dydaktyczna[edytuj | edytuj kod]

W 2005 ukończyła studia prawnicze na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego[1] W latach 2006-2007 studiowała w Londynie na School of Oriental and African Studies (kierunek Development Studies), gdzie z wyróżnieniem obroniła pracę dyplomową na temat instrumentalizacji praw człowieka w dyskursie stanu wyjątkowego[2]. W Wielkiej Brytanii poznała działanie organizacji pozarządowych[3][1].

W 2013 w Instytucie Studiów Zaawansowanych prowadziła seminarium Od „elektronicznego oka” do „płynnego nadzoru” – rozmowy o społeczeństwie nadzorowanym[4]. Na Uniwersytecie w Gironie wykłada w ramach studiów magisterskich Technology & Security i Technology & Privacy[5].

Działalność zawodowa i społeczna[edytuj | edytuj kod]

Pracowała jako prawnik finansowy w międzynarodowej korporacji specjalizując się w problematyce ochrony danych osobowych i innych zagadnieniach regulacyjnych[6][7]. Odbyła staż w organizacji INTERIGHTS[8], gdzie współpracowała z Helen Duffy, badającą naruszenia praw człowieka w ramach programu tajnych więzień CIA[9] (z udziałem m.in. Polski[10]).

W 2009, za namową Adama Bodnara, wraz z grupą innych prawników – Małgorzatą Szumańską, Piotrem Drobkiem i Krystianem Legierskim, była współzałożycielką Fundacji Panoptykon, od początku jest prezeską tej organizacji[1][11][12].

Niezależnie od roli w zarządzie Fundacji, angażuje się w jej działania merytoryczne. Współtworzyła m.in.:

  • badanie i raport “Who (really) targets you? Facebook in Polish election campaigns” (2018-2019)
  • przewodnik “Sztuczna inteligencja non-fiction” (2020);
  • badanie i raport “Śledzenie i profilowanie w sieci. Jak z klienta stajesz się towarem” (2019);
  • badanie i raport “Cyfrowa propaganda czy ‘normalna’ polityczna polaryzacja? Studium debaty politycznej na polskim Twitterze” (2017)
  • poradnik dla obywateli “RODO. Masz prawo i nie wahaj się go użyć” (2018);
  • przewodnik dla firm i organizacji społecznych “Nowa filozofia w ochronie danych osobowych: od oceny ryzyka do spójnej strategii w organizacji” (2018);
  • badanie i raport “Uchodźcy pod szczególnym nadzorem” (2016);
  • badanie i raport “Profiling the Unemployed in Poland: social and political implications of algorithmic decision making”(2015)
  • przewodniki Panoptykonu: “Perypetie informacji w internecie”, “Telefoniczna kopalnia informacji” i “Życie wśród kamer”.

Od 2011 do 2016 zasiadała w społecznych ciałach doradczych przy Ministrze Cyfryzacji: Radzie Informatyzacji[13] i Radzie do spraw Cyfryzacji. Od 2012 do 2020 pełniła funkcję wiceprezeski organizacji European Digital Rights, koalicji kilkudziesięciu europejskich organizacji zajmujących się ochroną praw cyfrowych[14][15][16]. W latach 2015-2020 zasiadała w radach programowych i ciałach nadzorujących działania kilku organizacji społecznych: Tactical Technology Collective[17], Akcji Demokracji[18] i Rady Programowej Amnesty International w Polsce. Działa także w Agencji Praw Podstawowych Unii Europejskiej[16]. Należy do Internet Society[1].

Od 2015 należy do Ashoki, globalnej sieci zrzeszającej skutecznych przedsiębiorców społecznych[19], która w jej działalności doceniła promowanie nowych wzorców zachowań wśród ludzi i dążenie do systemowej zmiany praktyk władzy[20].

Zaangażowanie w życie publiczne[edytuj | edytuj kod]

Wraz z Małgorzatą Szumańską wprowadziła do polskiej debaty publicznej problematykę społeczeństwa nadzorowanego[21], która przed pojawieniem się Fundacji Panoptykon (2009) nie była obecna w głównym nurcie[22][23]. Swoje zaangażowanie w życie publiczne rozpoczęła od problemów o zasięgu lokalnym: warszawskiej karty miejskiej[24], zbierającej dane o osobach podróżujących komunikacją miejską, oraz monitoringu wizyjnego, postrzeganego w dużych miastach jako środek na zwiększenie bezpieczeństwa.

W kolejnych latach swojej działalności publicznej nagłaśniała ryzyka związane z prewencyjnym gromadzeniem danych telekomunikacyjnych (tzw. retencja danych) i nadmiernym cenzurowaniem treści internetowych w imię walki z przestępczością. W 2012 była zaangażowana w walkę o odrzucenie przepisów ACTA[25][26][27], a następnie w próby wyciągnięcia wniosków z fali obywatelskiego poruszenia, jaka przetoczyła się wówczas przez Polskę[28][29].

Od 2013 była zaangażowana w prace koncepcyjne, proces legislacyjny i debatę publiczną wokół europejskiej reformy przepisów o ochronie danych osobowych, które zakończyły się przyjęciem Ogólnego Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych w 2016 Starcie lobbystów reprezentujących biznes z organizacjami społecznymi i rolę Katarzyny Szymielewicz w tym procesie dokumentuje film Democracy (2015) w reżyserii Davida Berneta.

Po przyjęciu RODO angażowała się w działania edukacyjne objaśniające praktyczne znaczenie tej reformy dla obywateli i przedsiębiorców[30] (m.in. we współpracy z Ministerstwem Cyfryzacji[31]) oraz w debatę[32] i prace legislacyjne wokół implementacji europejskich przepisów na poziomie krajowym (m.in. wspólny apel z Polską Radą Biznesu[33] oraz – ostatecznie wygraną[34] – walkę o prawo do wyjaśnienia[35] decyzji kredytowych opartych o profilowanie).

Od 2014 konsekwentnie nagłaśnia ryzyka związane z profilowaniem ludzi[36] w oparciu o dane behawioralne oraz analizę big data[37] i promuje odpowiedzialne podejście do projektowania algorytmów uczenia maszynowego[38], w tym ich pełną rozliczalność, jeśli mają wpływ na istotne decyzje dotyczące ludzi[39].

Krytykuje platformy internetowe za przedmiotowe traktowanie użytkowników[40], śledzenie wykraczające poza to, czego może oczekiwać racjonalny konsument[41][42] i przerzucanie na społeczeństwo negatywnych skutków swojego modelu biznesowego[43], który zakłada inwazyjne zbieranie i analizowanie danych osobowych[44]. Jednym z takich skutków, zdaniem Szymielewicz, jest pogłębiające się zamknięcie ludzi w bańkach informacyjnych[45].

O potrzebie radykalnej zmiany w podejściu do projektowania usług internetowych oraz ograniczenia władzy nad danymi i wiedzą o ludziach, jaką dzierżą dominujące platformy internetowe[46], mówiła na wielu forach politycznych i biznesowych (m.in. Open Eyes Economy[47], House of Beautiful Business[48], MozFest[49] i THINK Digital Summit[50]).

Swoją koncepcję zreformowania platform internetowych i przekształcenia ich w otwarty ekosystem, który mógłby być poddany kontroli społecznej, przedstawiła w manifeście “New Deal on Data” (2019)[51].

Działalność publicystyczna[edytuj | edytuj kod]

Komentowała wydarzenia polityczne, trendy społeczne i problemy prawne dla Gazety Wyborczej[52], Dziennika Gazety Prawnej[53] Rzeczpospolitej, TVN24[54], Polsat News[55] i Onet[56].

Autorskie teksty publikowała m.in. w The Guardian[57], tygodniku Polityka[58] i na portalu Polityka.pl, z którym stale współpracuje od 2017 oraz na łamach magazynu Pismo[59]. W latach 2012-2017 była felietonistką Krytyki Politycznej[60], a w latach 2010-2012 współpracowała z Kulturą Liberalną[61].

Od 2018 prowadzi podcast Panoptykon 4.0 (wydawany wspólnie przez Fundację Panoptykon i Radio TOK FM), w którym “zagląda na zaplecze firm internetowych i rozwijanych przez nie technologii, zadaje pytania o politykę publiczną i logikę modeli biznesowych”[62]. W jej programie pojawiają się: badacze społeczni (m.in. Andrzej Zybertowicz: “Automatyczna Apokalipsa”; Michał Klichowski: “Czy AI można ufać?”; Michał Kosiński: “Zdradzi Cię ‘profilowe’”), publicyści (m.in. Wojciech Orliński: “Kto rządzi w sieci?”; Edwin Bendyk “Czas kryzysu, czas zmian”; Sylwia Czubkowska: “Kto się boi Chin?”), urzędnicy (m.in. Maciej Kawecki: “2019 z RODO” i Marek Zagórski: “Czy ProteGo jest Safe?”), przedstawicieli firm internetowych (m.in. Marcina Olendra z Google: “Jak Google zamiesza w reklamie”; Jakuba Turowskiego z Facebooka: “Facebook – czas się zmienić”) oraz pisarzy (m.in. Jakuba Szamałka: “Kulturalnie o technologii”; Jacka Dukaja: “Życie za filtrem”). W kwietniu 2020 przygotowała specjalny odcinek podcastu “Na czas kwarantanny. Wielogłos o strachu”[63] z udziałem Adama Bodnara, Cvety Dimitrovej, Andrzeja Ledera, Ewy Łętowskiej i Wojciecha Wiewiórowskiego.

Wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2013 wraz z Fundacją Panoptykon została wyróżniona Nagrodą Radia Tok FM im. Anny Laszuk „za czujność i podjęcie walki w ważnych i nie zawsze łatwych czy medialnie popularnych sprawach”, w szczególności za to, że „walnie przyczyniła się do wycofania poparcia przez rząd polski, a w konsekwencji, z powodu rozlania się protestów na inne kraje europejskie, odrzucenia kontrowersyjnych przepisów ACTA przez Parlament Europejski”[64].

W 2014 trafiła na listę New Europe 100, jako liderka innowacji[65]. W tym samym roku tygodnik “Wprost” umieścił ją na liście Polek, które “będą miały największy wpływ na naszą rzeczywistość za kilka lat”. W 2015 w raporcie przygotowanym na zlecenie inicjatywy Znane Ekspertki przez Instytut Innowacyjna Gospodarka została wytypowana jako jedna z “10 najbardziej wpływowych kobiet polskiego sektora teleinformatycznego”.

W 2014 odznaczona przez Bronisława Komorowskiego Złotym Krzyżem Zasługi za wkład w rozwój sektora pozarządowego w Polsce[66].

Odnotowywana w rankingu „50 najbardziej wpływowych prawników” Dziennika Gazety Prawnej w 2016 (38. miejsce)[67], 2015 (34. miejsce)[68], 2014 (24. miejsce)[69].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Ludzie sektora: Katarzyna Szymielewicz. warszawa.ngo.pl. [dostęp 2017-10-30].
  2. Wyborcza.pl, wysokieobcasy.pl [dostęp 2021-07-06].
  3. Katarzyna Szymielewicz. tvn24.pl. [dostęp 2017-10-30].
  4. Katarzyna Szymielewicz. krytykapolityczna.pl. [dostęp 2017-10-30].
  5. Open enrollment to Second edition of Masters Degrees on Technology, Privacy and Security – Eticas Research & Consulting, eticasconsulting.com [dostęp 2017-12-14] [zarchiwizowane z adresu 2017-12-15] (ang.).
  6. Katarzyna Szymielewicz. tvn24.pl. [dostęp 2017-10-30].
  7. Wyborcza.pl, wysokieobcasy.pl [dostęp 2017-12-14].
  8. Wyborcza.pl, wysokieobcasy.pl [dostęp 2021-07-16].
  9. Extraordinary Rendition, Torture & Guantanamo, Human Rights in Practice [dostęp 2021-07-16] (ang.).
  10. Prawnicy: Tortury w każdej formie i w każdych warunkach są naruszeniem prawa [LIST OTWARTY], gazetapl [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  11. Ludzie. panoptykon.org. [dostęp 2017-10-30].
  12. Organizacja. panoptykon.org. [dostęp 2017-10-30].
  13. Katarzyna Szymielewicz powołana do Rady Informatyzacji | Fundacja Panoptykon, panoptykon.org [dostęp 2017-12-14] (pol.).
  14. Należymy do. panoptykon.org. [dostęp 2017-10-30].
  15. About. Board (ang.). edri.org. [dostęp 2017-10-30].
  16. a b Szymielewicz Katarzyna (ang.). fra.europa.eu. [dostęp 2017-10-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-11-07)].
  17. https://archive2015.tacticaltech.org/node/873.html
  18. https://www.akcjademokracja.pl/o-nas/zespol-i-rada/ [dostęp 2017-12-14] (pol.)
  19. Ashoka envisions a world in which everyone is a changemaker, ashoka.org [dostęp 2021-07-06] (ang.).
  20. Katarzyna Szymielewicz, ashoka.org [dostęp 2021-07-16] (ang.).
  21. IDEA, Fundacja Panoptykon [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  22. Strażniczka sieci, tygodnikpowszechny.pl, 28 grudnia 2019 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  23. Ludzie sektora: Katarzyna Szymielewicz, ngo.pl [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  24. Wyborcza.pl, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2021-07-16].
  25. Katarzyna Szymielewicz: ACTA to donosicielstwo. se.pl. [dostęp 2017-10-30].
  26. Szymielewicz, Głowacka, Piekarska, Stańczyk, Kopińska, Molęda: ACTA. Krajobraz po e-bitwie. kulturaliberalna.pl. [dostęp 2017-10-30].
  27. Panoptykon: ACTA dotknie zwykłych internautów. newsweek.pl. [dostęp 2017-10-30].
  28. https://www.ecs.gda.pl/library/File/nauka/do_pobrania/Obywatele_ACTA_Raport.ECS.pdf
  29. Edwin Bendyk, Internet: jak nie dać się ograbić z prywatności?, polityka.pl, 2013 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  30. Czym jest RODO? – #OnetRANOWIEM. [dostęp 2021-07-16].
  31. Kan, Oto RODO – dzień otwarty w Ministerstwie Cyfryzacji, Portal telekomunikacyjny Telix.pl, 22 maja 2018 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  32. Szymielewicz: By skorzystać na RODO, trzeba połączyć interes firmy z interesem klienta, prawo.gazetaprawna.pl, 30 listopada 2017 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  33. https://panoptykon.org/sites/default/files/stanowiska/rodo_apel_panoptykon_prb_23.01.2018.pdf
  34. Redakcja PRNews.pl, Klienci uzyskają wyjaśnienie decyzji kredytowej. W życie wchodzi nowe prawo, PRNews.pl, 8 kwietnia 2019 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  35. Jak ocenia nas bank i co RODO do tego, rp.pl [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  36. YouTube, youtube.com [dostęp 2021-07-16].
  37. Your digital shadow betrays you | Katarzyna Szymielewicz | TEDxWarsawPresidentialPalace. [dostęp 2021-07-16].
  38. Katarzyna Szymielewicz: Jak zaprojektować zaufanie w sieci? | WUD Silesia 2016. [dostęp 2021-07-16].
  39. Katarzyna Szymielewicz, Black-Boxed Politics:, Medium, 20 stycznia 2020 [dostęp 2021-07-16] (ang.).
  40. „Dla cyfrowych platform jesteśmy biomasą mieloną na profile marketingowe”. Na ile im jeszcze pozwolimy?, Magazyn Spider's Web+, 13 września 2020 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  41. Jacek Frankowski, Czy dane to nowa światowa waluta? Niekoniecznie. Rozmowa z Katarzyną Szymielewicz – CloudForum [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  42. Katarzyna Szymielewicz: Poznajmy dane, na których trenują algorytmy, rp.pl [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  43. SZYMIELEWICZ: Cyfrowi giganci muszą się ugiąć, Kultura Liberalna, 19 stycznia 2021 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  44. Katarzyna Szymielewicz, Czy internet w ogóle jeszcze służy ludziom? Pora się obudzić, polityka.pl, 2019 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  45. Katarzyna Szymielewicz, Prawda algorytmów, polityka.pl, 2017 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  46. Katarzyna Szymielewicz, Politycy są wściekli na koncerny cyfrowe. Chcą pozbawić je władzy, polityka.pl, 2019 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  47. Katarzyna Szymielewicz o big data, odpowiedzialności i przyszłości usług internetowych [Open Eyes Economy Summit]. Panoptykon Foundation 2017-01-04. [dostęp 2021-07-16].
  48. We No Longer Control Our Digital Lives, They Control Us with Katarzyna Szymielewicz. [dostęp 2021-07-16].
  49. MozFest 2019 – On Data and Exploitation. [dostęp 2021-07-16].
  50. IBM – Think Digital Summit Poland – Prezenterzy – Polska, IBM – Think Digital Summit Poland – Prezenterzy – Polska, 5 listopada 2020 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  51. Katarzyna Szymielewicz, A New Deal for Data, Medium, 21 listopada 2019 [dostęp 2021-07-16] (ang.).
  52. Gazeta Wyborcza – internetowe wydanie, wyborcza.pl [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  53. Katarzyna Szymielewicz, gazetaprawna.pl, 17 października 2020 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  54. KATARZYNA SZYMIELEWICZ – informacje, programy na żywo w TVN24 GO, tvn24.pl [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  55. Szymielewicz, polsatnews.pl [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  56. Szymielewicz: reklama wyprzedza nas w sposób, który staje się manipulacyjny, Onet Wiadomości, 28 stycznia 2019 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  57. Katarzyna Szymielewicz, the Guardian [dostęp 2017-12-14].
  58. Katarzyna Szymielewicz – lista artykułów – Archiwum tygodnika POLITYKA, archiwum.polityka.pl [dostęp 2017-12-14].
  59. Laboratorium ee-Jerzy Zientek, Jakub Wojdak, Polityczna walka z algorytmami, MagazynPismo [dostęp 2021-07-16] (ang.).
  60. Katarzyna Szymielewicz, Katarzyna Szymielewicz, KrytykaPolityczna.pl [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  61. Szymielewicz Archives, Kultura Liberalna [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  62. Audycja: Panoptykon 4.0 – słuchaj podcastów TOKFM, TOK FM [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  63. Na czas kwarantanny. Wielogłos o strachu, Fundacja Panoptykon, 2 kwietnia 2020 [dostęp 2021-07-16] (pol.).
  64. 2013 – Katarzyna Szymielewicz i Fundacja Panoptykon, nagroda.tokfm.pl [dostęp 2017-10-30].
  65. PARP, New Europe 100, pi.gov.pl [dostęp 2017-12-14].
  66. "Po 25 latach potrzebne nowe cele w sektorze pozarządowym" / Ordery i odznaczenia / Aktualności / Archiwum Bronisława Komorowskiego / Oficjalna strona Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, prezydent.pl [dostęp 2021-07-06].
  67. 50 najbardziej wpływowych prawników 2016 [RANKING DGP], prawo.gazetaprawna.pl, 1 lutego 2017 [dostęp 2019-02-12].
  68. Ranking DGP: 50 najbardziej wpływowych prawników. Na czele Kaczyński, Duda, Łączewski, prawo.gazetaprawna.pl, 26 stycznia 2016 [dostęp 2019-02-12].
  69. Ranking DGP: 50 najbardziej wpływowych prawników 2014, prawo.gazetaprawna.pl, 6 lutego 2015 [dostęp 2019-02-12].