Katastrofa kysztymska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katastrofa kysztymska
Ilustracja
Przebieg trasy radioaktywnej chmury po katastrofie
Państwo  ZSRR
Miejsce Oziorsk
Rodzaj zdarzenia Wypadek jądrowy
Data 29 września 1957
Godzina 16:22
Ofiary śmiertelne 200 osób
Położenie na mapie Związku Radzieckiego
Mapa lokalizacyjna Związku Radzieckiego
miejsce zdarzenia
miejsce zdarzenia
Ziemia55°43′N 60°49′E/55,716667 60,816667

Katastrofa kysztymska – wypadek jądrowy mający miejsce 29 września 1957 roku w Majaku – jednym z największych zakładów atomowych Federacji Rosyjskiej, zlokalizowanym około 150 kilometrów na południowy wschód od Jekaterynburga w pobliżu miasta Kasli i 72 kilometry na północny zachód od Czelabińska. Miastem położonym najbliżej zakładu jest Oziorsk, stanowiący ośrodek administracyjny. Nazwa „katastrofa kysztymska”, mimo że Kysztym nie był w żaden sposób związany z zakładem Majak, pojawiała się w mediach z tego powodu, iż Kysztym był najbliższym miastem do zakładu Majak (Oziorsk był wówczas miastem utajnionym).

Zakłady Majak[edytuj | edytuj kod]

Zakłady Majak powstały jako część radzieckiego programu badań nad bronią atomową. Pierwotny cel zakładu to rafinowanie i obrabianie plutonu o przeznaczeniu wojskowym. W tym celu zbudowano pięć reaktorów atomowych. W późniejszym okresie zakład specjalizował się w przetwarzaniu plutonu ze zdemobilizowanej broni i odpadów z reaktorów atomowych.

Okoliczności katastrofy[edytuj | edytuj kod]

29 września 1957 roku, doszło do awarii systemu chłodzenia zbiornika zawierającego dziesiątki tysięcy ton rozpuszczonych odpadów nuklearnych. Awaria skutkowała eksplozją (niemającą charakteru nuklearnego) o sile porównywalnej do wybuchu 75 ton trotylu (310 gigadżuli), a w konsekwencji pokrycie obszaru 39 000 kilometrów kwadratowych skażeniem promieniotwórczym o pierwotnej aktywności 2 milionów kiurów. W konsekwencji tego incydentu ponad 200 osób zmarło na chorobę popromienną, 10 tysięcy ewakuowano, a 470 tysięcy narażono na działanie promieniowania jonizującego. Ludzie popadli w histerię wynikającą z obawy przed możliwością wybuchu nowych „tajemniczych” chorób. Widziano ofiary chorób o skórze „zsuwającej się” z twarzy, dłoni i innych odsłoniętych fragmentów ciała[1]. Setki mil kwadratowych opuszczono i pozostawiono nieużytecznymi na dekady. Zginęły setki ludzi, tysiące odniosło obrażenia, a sąsiednie obszary ewakuowano[2].

Po awarii[edytuj | edytuj kod]

Wypadek nuklearny, najgorszy w historii ZSRR aż do katastrofy w Czarnobylu, skategoryzowano według międzynarodowej skali wypadków nuklearnych jako „poważną awarię” – 6 w skali od 0 do 7. Plotki o awarii nuklearnej w pobliżu Czelabińska krążyły na Zachodzie przez dłuższy czas. Fakt, że na wschód od Uralu nastąpił poważny wypadek nuklearny wywnioskowano z badań nad wpływem promieniowania na rośliny, zwierzęta i ekosystemy, opublikowanych przez profesora Lwa Tumermana, byłego przewodniczącego laboratoriów biofizycznych Instytutu Biologii Molekularnej w Moskwie i jego współpracowników.

Anna Gyorgy[3], powołując się na ustawę o wolności informacji i w ten sposób otwierając akta CIA dotarła do faktu, ze CIA wiedziała od początku o katastrofie w zakładach Majak z roku 1957, lecz powstrzymywała się od ujawniania tej informacji, chcąc zapobiec zahamowaniu rozwijającego się przemysłu atomowego w Stanach Zjednoczonych. „Ralph Nader twierdził, że informacja nie została ujawniona ze względu na niechęć CIA do podkreślania faktu, że w Związku Radzieckim doszło do katastrofy nuklearnej. Mogło to spowodować obawy u ludzi mieszkających w pobliżu instalacji nuklearnych na terytorium Stanów Zjednoczonych[1]. Rosjanie oficjalnie przyznali się do katastrofy dopiero w roku 1992, niedługo po upadku ZSRR.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Pollock, Richard, 1978. „Soviets Experience Nuclear Accident”, Critical Mass Journal 3 str. 7–8.
  2. Zhores Miedwiediew, The Australian, 9.12.1976.
  3. Gyorgy, A. et al., 1980. No Nukes: Everyone’s Guide to Nuclear Power, South End Press, ​ISBN 0-89608-006-4​. s. 13, 128.