Katastrofa lotu United Airlines 93

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katastrofa lotu United Airlines 93
Ilustracja
Lot UA93 z Newark do Shanksville.
Państwo  Stany Zjednoczone
Miejsce Shanksville (Pensylwania)
Data 11 września 2001
Godzina 10:03 czasu lokalnego
16:03 czasu polskiego
Rodzaj Zderzenie z ziemią
Przyczyna Utrata kontroli nad samolotem, bunt przeciw terrorystom
Ofiary 44 osoby
Ocaleni 0 osób
Statek powietrzny
Typ Boeing 757-222
Użytkownik United Airlines
Numer N591UA
Start Stany Zjednoczone Newark
Cel lotu Stany Zjednoczone San Francisco
Numer lotu 93
Pasażerowie 37 osób
Załoga 7 osób
Położenie na mapie Pensylwanii
Mapa konturowa Pensylwanii, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa konturowa Stanów Zjednoczonych, po prawej znajduje się punkt z opisem „miejsce zdarzenia”
Ziemia40°03′03,96″N 78°54′16,92″W/40,051100 -78,904700

United Airlines Lot 93 (ang. United Airlines Flight 93) – jeden z samolotów porwanych podczas zamachu z 11 września 2001 roku, który odbywał regularny rejs z Newark International Airport w Newark w stanie New Jersey do San Francisco. Po zamachach zmieniono oznaczenie tego lotu z UA93 na UA81. Boeing 757-222, który obsługiwał lot, został wyprodukowany w 1996 roku i nosił oznaczenie rejestracyjne N591UA. Posiadał 182 miejsca na pokładzie.

Samolot ten był jedynym, który nie osiągnął celu wyznaczonego przez terrorystów. Stało się tak, ponieważ pasażerowie, świadomi losu pozostałych maszyn, zaatakowali porywaczy. Rozbił się w Shanksville (Pensylwania), około 150 mil (250 km) na północny zachód od Waszyngtonu.

Porywacze[edytuj | edytuj kod]

Porwany Boeing 757, trzy dni przed zamachem

Al-Ka’ida wyznaczyła do porwania samolotu rejsowego UA93 czterech ludzi (miało być ich pięciu, jednak jeden z terrorystów nie otrzymał wizy i nie mógł uczestniczyć w zamachu). Atakowi przewodził Libańczyk Zijad Dżarrah, który należał wcześniej do grupy hamburskiej, posiadał licencję pilota i miał rozbić samolot o cel, którym prawdopodobnie miał być budynek Kapitolu, Białego Domu lub Pentagonu. Trzej pozostali porywacze, Saeed al-Ghamdi, Ahmed al-Nami i Ahmed al-Haznawi pochodzili z Arabii Saudyjskiej. Zadaniem dwóch pierwszych terrorystów było prawdopodobnie wyeliminowanie pilotów przy pomocy noży do kartonu, w które byli uzbrojeni. Natomiast Ahmed al-Haznawi miał za zadanie zabić jednego z pasażerów, a pozostałych wraz z stewardesami zepchnąć na tył samolotu, zastraszyć i pilnować ich. Porywacz ten najprawdopodobniej miał też atrapy bomby i pistoletu, którymi groził pasażerom.

Lot[edytuj | edytuj kod]

Według rozkładu samolot miał wystartować z lotniska Newark koło Nowego Jorku o 8:00, ale z powodu opóźnień innych lotów start tej maszyny również się opóźnił – do 8:42[1]. Na pokładzie znajdowało się 37 pasażerów (w tym czterech porywaczy w klasie biznes z przodu samolotu) i siedmioro członków załogi (w tym kapitan Jason Dahl i pierwszy oficer Le Roy Homer). Niektóre informacje na temat tego lotu podawały, że pasażerów było nie 37, tylko 38; wynikło to z nieporozumienia wywołanego faktem, że jeden z pasażerów zarezerwował dwa miejsca. Opóźnienie przyczyniło się do niepowodzenia ataku.

Porwanie[edytuj | edytuj kod]

Samolot został porwany około godziny 9:28[2]. Cztery minuty wcześniej załoga została powiadomiona o zderzeniu dwóch innych samolotów z wieżami World Trade Center i ostrzeżona przed próbą wdarcia się do kokpitu. O 9:26 pilot poprosił o potwierdzenie tej informacji[3]. Prawdopodobnie, na polecenie Dżarraha, jeden z porywaczy (przypuszczalnie Saeed al-Ghamdi) zaatakował jedną ze stewardess. Następnie Al-Haznawi zabił jednego z pasażerów i wyjął atrapę bomby. Pasażerowie uciekli na tył samolotu[4]. O 9:28 stewardesa została zmuszona do otwarcia drzwi kokpitu, do którego następnie wbiegli uzbrojeni w noże Al-Ghamdi i Al-Nami, atakując i zabijając pilotów poprzez podcięcie im żył. W momencie ataku kontroler ruchu lotniczego usłyszał: „W imię Allaha” i chwilę po tym krzyk kobiety, którą była zamordowana razem z pilotami stewardesa. Gdy samolot zaczął gwałtownie opadać, za sterami zasiadł Zijad Dżarrah[5]. Po opanowaniu maszyny przez Dżarraha i zastraszeniu pasażerów przez Al-Haznawiego, porywacze zamknęli się w kokpicie. Ahmed Al-Nami prawdopodobnie pomagał Al-Haznawiemu w przetrzymywaniu pasażerów w tylnej części samolotu. Terroryści przejmując stery zaczęli kierować się w stronę nowego celu – Waszyngtonu. O 9:32 człowiek z arabskim akcentem zwrócił się do pasażerów (nie wyłączywszy przedtem łączności radiowej z kontrolą ruchu lotniczego) z poleceniem zachowania spokoju i pozostania na miejscach.

Próba odbicia samolotu[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie lotnicze z kwietnia 1994 okolicy, w której w 2001 rozbił się UA93

Śledztwo przeprowadzone po katastrofie dowiodło, że pasażerowie po tym, jak terroryści opanowali samolot, zostali wraz ze stewardesami zagonieni na tył samolotu, skąd zakazano im przechodzenia. Terroryści nie zabronili im jednak korzystania z telefonów. Dzięki temu pasażerowie dowiedzieli się od swoich rodzin o tym, że tego samego wcześniej w tym samym dniu doszło do ataków na wieże WTC w Nowym Jorku. Dochodząc do wniosku, że ich samolot również posłużyć ma do ataku na jakąś budowlę – być może w stołecznym Waszyngtonie – pasażerowie zdecydowali się na próbę odbicia samolotu z rąk terrorystów. Decyzję tę podjęto w wyniku głosowania. W postanowieniu o ataku na porywaczy, pasażerów najprawdopodobniej utwierdziło również spostrzeżenie leżacych przed kokpitem ciał pilotów. Zdecydowano się zaatakować przy użyciu broni sporządzonej ze sztućców, znajdujących się w pokładowej kuchni samolotu, oraz naczyń z wrzątkiem[6]. Przypuszczalnie w próbie odbicia samolotu uczestniczyły stewardesy (Cee Cee Lyles i Sandra Bradshaw), a z pasażerów Todd Beamer, Mark Bingham, Tom Burnett, Andrew Garcia, Jeremy Glick i Richard Guadagno[7][8]. Pozostali pasażerowie współdziałali z nimi w mniejszym lub większym stopniu. W chwili rozpoczęcia próby odbicia samolotu z rąk porywaczy samolot znajdował się około dwudziestu minut lotu od Waszyngtonu.

Katastrofa[edytuj | edytuj kod]

Miejsce katastrofy UA93

Zapis parametrów lotu oraz odgłosów nagranych przez mikrofony pokładowe wskazuje, że pilotujący samolot Zijad Dżarrah miał poważne trudności z utrzymywaniem pułapu lotu, lecąc stosunkowo nisko, cały czas obniżając wysokość. Nie umiał wyłączyć alarmu, który włączał się po przejściu z autopilota na sterowanie ręczne.

Atak pasażerów spowodował, że porywacze stracili panowanie nad sytuacją. Ziad Dżarrah, mając poważne kłopoty w opanowaniu Boeinga, usiłował utrudnić pasażerom przedostanie się pod drzwi kokpitu kładąc maszynę raz na lewe, a raz na prawe skrzydło. Sprawiało to, że pasażerowie tracili równowagę w wąskich przejściach wnętrza samolotu. Pomimo tego zdołali przejść na przód maszyny. Najprawdopodobniej wspomagając się wózkiem do rozwożenia posiłków, staranowali jednego z terrorystów (przypuszczalnie Al-Haznawiego) stojącego przed drzwiami kokpitu. Pasażerom udało się go obezwładnić lub zabić. W tym czasie trzej porywacze zamknięci w kokpicie mieli pełną świadomość wydarzeń dzielących się na pokładzie. Ich chaotyczne rozmowy prowadzone w języku arabskim, przerywane przez sygnały ostrzegawcze i alarmy wskazują, że nie byli przygotowani na taki obrót spraw. Pilot-samobójca Ziad Dżarrah najprawdopodobniej wtedy podjął decyzję o rozbiciu samolotu. Doradzali mu to jego kompani, usiłujący uniemożliwić pasażerom wtargnięcie do kokpitu.

Zdjęcie krateru z bliska

Gdy pasażerowie zaczęli wyważać drzwi do kabiny pilotów, Ziad Dżarrah gwałtownie obniżył pułap lotu (zostało to potwierdzone w zapisach parametrów lotu). Głośne modlitwy i cytaty z Koranu zarejestrowane w kabinie wskazują, że pomimo chaosu i stresu, terroryści mieli świadomość, że zginą. Z niewiadomych przyczyn Ziad Dżarrah przedłużał moment katastrofy. Ostatnią świadomie podjętą przez niego decyzją (odnotowaną w czarnych skrzynkach) było zwiększenie prędkości lotu. Wyważone zostały drzwi, co potwierdzają odgłosy zebrane przez znajdujące się przy nich mikrofony. Pasażerowie musieli wówczas wdać się w szamotaninę z dwoma zamachowcami (Saeedem-al-Ghamdim i Ahmedem al-Namim). Wstrząsy i turbulencje były utrudnieniem w czasie szarpaniny. W tym momencie samolot przelatywał w pobliżu Shanksville. Zarejestrowane odgłosy wskazują na to, że samolot lecąc zahaczał o drzewa. Ponieważ maszyna poruszała się z dużą prędkością, miejscowi farmerzy będący świadkami tych scen, widzieli samolot tylko przez krótką chwilę. UA93 uderzył o ziemię z prędkością około 930 km/h o godzinie 10:03 na terenie nieczynnej kopalni węgla, w gminie Somerset w Pensylwanii, nieopodal Stonycreek Township i Shanksville. Według innych źródeł moment uderzenia nastąpił o 10:06 lub o 10:10. Świadkowie upadku twierdzą, że tuż przed uderzeniem samolot odwrócony był grzbietem do ziemi i kołysał się. Nie wiadomo, czy obrót maszyny o 180 stopni nastąpił w wyniku celowego działania Ziada Dżarraha, czy pasażerowie wpadli do kokpitu i wdali się z nim w szamotaninę, w wyniku której doszło do obrócenia się maszyny. W miejscu katastrofy powstał krater głęboki na ok. 35 metrów. Nikt nie przeżył – 40 osób uznano za ofiary katastrofy, a 4 za zmarłe śmiercią samobójczą.

Zamierzenia porywaczy[edytuj | edytuj kod]

Trasa lotu wskazuje, że porywacze kierowali samolot w kierunku Waszyngtonu. Celem miał być najprawdopodobniej Pentagon, Kapitol lub Biały Dom[9]. Trzy kwadranse opóźnienia startu lotu UA93 uniemożliwiły zamierzone zsynchronizowanie wszystkich czterech zamachów podjętych tego dnia. Porywacze w swoich planach nie wzięli tej ewentualności pod uwagę, zatem nie przewidzieli, że pasażerowie mogą się dowiedzieć o pozostałych zamachach. Dzięki zarejestrowanym połączeniom telefonicznym oraz zapisom z czarnych skrzynek udało się z dużą dokładnością odtworzyć przebieg wydarzeń mających miejsce w samolocie.

Po katastrofie[edytuj | edytuj kod]

Po katastrofie, w październiku 2001 roku, władze amerykańskiego lotnictwa cywilnego zmieniły numer lotu UA93 na UA81. Później zmieniono numerację także wszystkich pozostałych lotów, a poranny lot z Newark do San Francisco identyfikowany jest obecnie numerem 853. Cywilne władze lotnicze Nowego Jorku i New Jersey zmieniły natomiast nazwę lotniska Newark z Newark International Airport na Newark Liberty International Airport. Katastrofa UA93 jest traktowana przez Amerykanów jako przykład obywatelskiego zachowania ludzi postawionych w ekstremalnej sytuacji w obliczu zagrożenia życia. Rodziny ofiar zostały otoczone specjalną opieką.

Na podstawie tych wydarzeń powstały dwa pełnometrażowe filmy fabularne – jeden telewizyjny („Lot 93 z Newark”) i jeden kinowy („Lot 93”), z których krytycy i widzowie wyżej ocenili ten drugi. „Lot 93” otrzymał nominacje do Oscara za reżyserię (Paul Greengrass) i montaż.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2020-11-24].
  2. David Stout, Recording From Flight 93 Played at Trial (Published 2006), „The New York Times”, 12 kwietnia 2006, ISSN 0362-4331 [dostęp 2020-12-23] (ang.).
  3. CNN.com - Flight 93 hijacker: 'Shall we finish it off?' - Jul 23, 2004, edition.cnn.com [dostęp 2020-12-23].
  4. The extraordinary last calls of Flight UA93, The Telegraph [dostęp 2020-12-23] (ang.).
  5. Government of the United States, United Airlines Flight #93 cockpit voice recorder transcript [dostęp 2020-12-23].
  6. Wiedzieli, że lecą po śmierć, Przegląd, 17 września 2001 [dostęp 2020-11-24] (pol.).
  7. Wyborcza.pl, wyborcza.pl [dostęp 2020-11-24].
  8. Ostatnie rozmowy przed śmiercią, Fakt.pl, 15 marca 2016 [dostęp 2020-11-24] (pol.).
  9. Lot 93. Zapłacili życiem za Biały Dom?, TVN24 [dostęp 2020-11-24] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]