Katastrofa promu na Motławie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Katastrofa promu na Motławie
Ilustracja
Miejsce katastrofy współcześnie
Państwo  PRL
Miejsce POL Gdańsk COA.svg Gdańsk
Rodzaj zdarzenia katastrofa w ruchu wodnym
Data 1 sierpnia 1975
Ofiary śmiertelne 18 osób
brak współrzędnych

Katastrofa promu na Motławiekatastrofa, do której doszło 1 sierpnia 1975 w Gdańsku. W jej wyniku zginęło 18 osób.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Feralnego dnia w Gdańsku odbywał się jarmark dominikański[1]. Do miasta przyjechało wielu turystów, był środek sezonu turystycznego[1].

Aby ułatwić turystom i mieszkańcom komunikację pomiędzy pieszą w Śródmieściu przez Motławę uruchomiony był prom linowy[1] łączący ulicę Wiosny Ludów z ulicą Sienna Grobla, przez Motławę. Na przeprawie promowej kursowały dwa promy starego typu o kształcie prostokątnej tratwy[1]. Prom numer 2, który uległ katastrofie nie posiadał żadnych zbiorników balastowych[2], jak również nie miał wyróżnionej rufy ani dziobu[1]. Wchodziło się do niego z jednej strony, a pokład opuszczało stroną drugą. Analogicznie odbywał się przejazd ludzi w drugim kierunku[1]. Środkowa część promu była osłonięta blaszanym dachem, a boki brezentowymi ściankami[2]. W momencie katastrofy to rozwiązanie stało się pułapką dla pasażerów. Zginęli ludzie, którzy zostali uwięzieni w obudowie promu oraz wciągnięci wirem, spowodowanym przez tonącą jednostkę[2].

Katastrofa[edytuj | edytuj kod]

Tego dnia w środku dnia nad Gdańskiem przeszła ulewa, po godzinie 14 nie jeździły tramwaje[1], toteż część ludzi by nie iść na pieszo skorzystała z promu[1]. Do wypadku doszło około godziny 15[1], gdy prom stojąc na rzece czekał na przepłynięcie stateczku Żeglugi Gdańskiej Maryla, który kierował się w kierunku morza. Statek zaczepił o napięte liny stalowe, po których prom był prowadzony. Maryla pociągnęła liny wciągając prom pod wodę. Osoby znajdujące się pod zadaszeniem miały niewielkie szanse na wydostanie się na otwartą część i ewentualną ucieczkę do wody. W chwili gdy statek zaczepił linę, ławki i wyposażenie poprzewracały się tarasując wyjście[1]. Prom zatonął w ciągu niecałej minuty.

Trasa promu na planie z 1908
Inny gdański prom, podobny do zatopionego, 1967

Akcja ratunkowa[edytuj | edytuj kod]

Początkowo osoby które nie poszły ze statkiem na dno ratowały inne osoby[1]. Józef Piechowski, chociaż został wciągnięty pod wodę i opadł na dno po kolana, to wyrwał się w górę. Na powierzchnię wyciągnął też innego pasażera promu[1]. Natychmiast do akcji ratunkowej przystąpił kapitan Maryli, oraz inne okoliczne jednostki[3]. Kilka minut po katastrofie ówczesny kapitan Portu Gdańskiego Zbigniew Grabski otrzymał wiadomość o zatonięciu promu. Natychmiast udał się szybką motorówką i sprzętem ratowniczym Portu Gdańsk i Ligi Obrony Kraju przystąpił wraz z innymi do akcji ratunkowej[1]. Do pomocy włączono też jednostki specjalne Marynarki Wojennej. Po wyciągnięciu kilku ciał[1] dźwig ze Stoczni Gdańskiej przystąpił do podnoszenia statku. Znaleziono w nim 15 ciał[3] przyczepionych do sufitu[1]. Łącznie w tym dniu odnaleziono 16 ciał[1]. 2 sierpnia, już po podniesieniu jednostki na miejsce katastrofy przybył nurek[1] Marynarki Wojennej Andrzej Liszewski[1], celem odnalezienia miejsca w którym statek pasażerski zaczepił o linę[1]. Znalazł on jeszcze dwa ciała: chłopca zaplątanego w linę stalową oraz starszego mężczyzny. Promem podróżowało blisko 40 osób. Życie straciło 18 osób.

Lista zabitych[edytuj | edytuj kod]

Tablica pamiątkowa przy Przedsiębiorstwie Robót Wiertniczych Hydropol w Gdańsku
  • Mieszkańcy Gdańska:
    • Jan Butio (lub Butia)[1]
    • Hieronim Grzeszkiewicz[1]
    • Roman Stefaniak[1]
    • Józef Jaworski[1]
    • Wiesław (lub Witold) Grzela[1]
    • Elżbieta Niemczyk[1]
    • Henryk Dziaduch[1]
    • Edmund Odalski[1]
    • Jan Matusiewicz[1]
    • Marianna Bal[1]
    • Leszek Pawełczyk[1]
    • Marian Skiba[1]
  • Mieszkańcy Gdyni:
    • Marianna Kudlicka[1]
    • Marian Wilschenbach[1]
  • Mieszkańcy Sopotu:
    • Paweł Szlagowski[1]
    • Stefan Rapała (lub Rapola)[1]
    • Konstanty Prokopowicz[1]
  • Ginter Roter z Pruszcza Gdańskiego[1]

Dochodzenie i wyjaśnienie[edytuj | edytuj kod]

Przyczyną zatonięcia promu nr 2 było zerwanie przez statek pasażerki Maryla linii stalowej która służyła do napędu tego promu. W czasie kiedy prom odbijał od brzegu, do przeprawy dopływał statek pasażerski, który został niedostrzeżony[1]. Chociaż z Maryli rozległ się gwizdek, to załoga promu go nie usłyszała lub zlekceważyła. Prom ruszając podniósł i naprężył linę, tuż pod powierzchnią wody. W momencie gdy statek pasażerski doszedł do liny ta przeszła pod całym kilem[1], zahaczyła o śrubę napędową i została zerwana. Poprzez to prom został gwałtownie szarpnięty, nabrał wody i poszedł na dno[1].

Oskarżonym o spowodowanie wypadku został Jerzy Kozłowski[3][1], który przez Zarząd Dróg i Mostów w Gdańsku został wyznaczony kierownikiem promu. W toku wyjaśnień na jaw wyszło, że miał on niedosłuch[1]. Stwierdzono również encefalopatię o nieustalonej etiologii. Ponadto stwierdzono lekkie upośledzenie[1].

Sprawa trafiła do izby morskiej. 26 listopada 1975 roku Izba Morska przy Sądzie Wojewódzkim w Gdańsku pod przewodnictwem sędziego Eugeniusza Jabłońskiego oraz kapitanów Żeglugi Wielkiej: Eustachego Wiśniowskiego i Józefa Struga wydano orzeczenie. Izba orzekła, że winę za katastrofę ponosi Zarząd Dróg i Mostów w Gdańsku[1]. Ustalono też że do tragedii przyczynił się też Urząd Morski w Gdyni i kapitanat portu w Gdańsku[1].

Wyrok zapadł w styczniu 1977. Promowy skazany został na 11 miesięcy pozbawienia wolności, z zawieszeniem na 3 lata[3].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as Nieznane katastrofy Prom na Motławie. Shagvarth 2015-06-06.
  2. a b c Katastrofa promu na Motławie, „trojmiasto.pl” [dostęp 2018-10-07] (pol.).
  3. a b c d Katastrofa promu na Motławie - to już 42 lata | Strefa Historii, strefahistorii.pl [dostęp 2018-10-07] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bohdan Szermier, "Katastrofa promu na Motławie" (magazyn "30 Dni" [1])
  • Jerzy Bitner, "Prom tonie" ("Nasze Morze" 9/2010).