To jest dobry artykuł

Katowice (stacja kolejowa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Katowice
Budynek dworca (widok od strony północnej)
Budynek dworca (widok od strony północnej)
Państwo  Polska
Miejscowość Katowice
Data otwarcia 3 października 1846[1]
Poprzednie nazwy Kattowitz
- (1846-1909)
- (1939-1943)
,
Kattowitz Staatsbahnhof
- (1910-1922),
Kattowitz Hauptbahnhof
- (1944-1945),
Stalinogród
- (1953-1955),
Katowice Główne
- (1975-1976)[1]
Rodzaj stacja kolejowa
Liczba pasażerów 12 mln/rok[2]
Dane techniczne
Liczba peronów 5
Liczba krawędzi
peronowych
9
Kasy link= T
Przejścia nadziemne link= N
Przejścia podziemne link= T
Linie kolejowe
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Katowice
Katowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Katowice
Katowice
Ziemia 50°15′27,5″N 19°01′02,0″E/50,257639 19,017222
Portal Portal Transport szynowy

Katowice – największa i najważniejsza stacja kolejowa Katowic, położona w centralnej części miasta, w województwie śląskim, w Polsce. Powstała ona 3 października 1846 jako przelotowa stacja Kolei Górnośląskiej, która z biegiem czasu przekształciła się w jeden z największych i najważniejszych węzłów kolejowych w Polsce, z którego główne linie odchodzą w czterech kierunkach, tj. do Warszawy Centralnej, Legnicy, Oświęcimia i Zwardonia. Odjeżdżają z niej pociągi wszystkich kategorii, w tym Twoich Linii Kolejowych, Express InterCity i Express InterCity Premium, a także pociągi międzynarodowe. Stacja przynależy do Zakładu Linii Kolejowych PKP Polskich Linii Kolejowych w Sosnowcu.

Znajdujący się na stacji główny dworzec, położony w Śródmieściu przy pl. Szewczyka 2, oddany do użytku 29 października 2012, jest jednym z największych i najważniejszych tego typu obiektów w Polsce i wg kategoryzacji PKP S.A. ma najwyższą kategorię A. Jest on obiektem wielofunkcyjnym, posiadającym liczne placówki usługowe, powiązanym komunikacyjnie z komunikacją miejską oraz indywidualną, a także z Galerią Katowicką.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstanie i rozbudowa stacji do XX w.[edytuj | edytuj kod]

Budynek dworca przy ul. Dworcowej z 1859 (przed rozbudową)

Powstanie stacji w Katowicach wiązało się z rozwojem przemysłu na ternie Górnego Śląska od połowy XVIII w., kiedy to rządy nad regionem przejęło Królestwo Prus w wyniku zwycięskiej wojny z Austrią. Brakowało natomiast dobrych dróg transportowych, w tym niedostateczna była sieć rzek żeglownych[3].

Na początku XIX w. wraz z pojawieniem się transportu kolejowego powstały pierwsze inicjatywy połączenia regionu z Wrocławiem, które pierwotnie omijały Katowice. W 1836 F.T. Krause przedstawił projekt połączenia Górnego Śląska z Wrocławiem i dalej do Berlina lub Drezna. Na Górnym Śląsku przebieg linii wytyczono przez miasta: Gliwice, Zabrze, Świętochłowice i Mysłowice[3]. Rok później utworzono Spółkę Akcyjną Kolei Górnośląskiej. W tym samym roku prowadzono prace geodezyjne na odcinku SiemianowiceRoździeńNowy Bieruń, lecz później ten przebieg został zmieniony, prawdopodobnie wskutek starań Franciszka Wincklera, który przeniósł do Katowic zarząd swoich dóbr[4]. 5 kwietnia 1841 powołano Towarzystwo Kolei Górnośląskiej. Linię WrocławMysłowice oddawano etapami, z czego odcinek ŚwiętochłowiceKatowiceMysłowice 3 października 1846[3].

Stacja Katowice powstała w szczerym polu, w połowie długości między wsiami Dąb i Szopienice. Pierwszy budynek dworca na stacji był prymitywnym obiektem z muru pruskiego. Stał on na obszarze obecnego dworca, a rozebrano go jeszcze w XIX w. Dzięki lokalizacji tej stacji nastąpił szybki rozwój Katowic, a także wybudowano nowe zakłady przemysłowe[5][6].

Kolej Górnośląska 1 grudnia 1852 uruchomiła linię łączącą Katowice z Murckami (prowadzącą do najstarszej kopalni węgla kamiennego na Górnym Śląsku) przez Ligotę, którą dzierżawiła Kolej Wilhelma. Sama zaś stacja stała się węzłem kolejowym. Kolej Wilhelma w późniejszym okresie linię przedłużyła z Nędzy do Ligoty[4][7].

W wyniku porozumienia Kolei Górnośląskiej i Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej w czerwcu 1858 rozpoczęto budowę łącznika między Ząbkowicami a Szopienicami. Uroczyste otwarcie linii Katowice – Ząbkowice odbyło się 24 sierpnia 1859, a dwa dni później linię przekazano do użytku publicznego. Odcinek ten pozwolił uniknąć kłopotliwej zmiany kierunku jazdy oraz ominąć teren Cesarstwa Austriackiego dla pociągów jadących w kierunku Warszawy[8][6]. Wraz z budową powyższego odcinka powstał nowy budynek dworca (obecnie część starego dworca), hala odpraw celnych i parowozownia wodna wraz ze stacją wodną (okolice obecnej wieży ciśnień)[5].

Dobudowano też lokalne łącznice z głównej stacji. Są to[5][7]:

Dzięki uzyskaniu dogodnego połączenia w głąb Prus, a także z Galicją, Czechami i Królestwem Polskim Katowice stały się ważnym nadgranicznym węzłem kolejowym, który odgrywał znaczną rolę w ruchu towarowym we wszystkich kierunkach. O jego roli świadczy chociażby udział katowickiego węzła w obrocie towarowym w połowie XIX w., tj. średnio 30% eksportowanego węgla, 70% żelaza oraz 60% cynku. Przez stację przejeżdżały również prawie wszystkie transporty zboża przeznaczonego dla Górnego Śląska[9].

Stacja ta ze względu na stale wzrastający ruch pasażerów w 1870 była drugą (po Wrocławiu) największą stacją Kolei Górnośląskiej pod względem liczby podróżnych. W 1855 ze stacji w pociągach Kolei Górnośląskiej odjeżdżało 6 988 osób (średnio 19,14 pasażerów dziennie), w 1860 w klasie I-III 36 356 pasażerów, a w klasie IV 7 764 podróżnych (średnio 121,47 osób dziennie), natomiast w 1870 odpowiednio 81 716 i 70 399 osób średnio 419,96 pasażerów dziennie). Z pociągów kolei Wilhelma odpowiednio w I-III i IV klasie w 1860 korzystało 11 737 i 7 084 pasażerów, w 1865 7 527 i 27 560 pasażerów, a w 1870 10 089 i 35 222 osób. W pociągach Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej kursowało w 1860 37 581, w 1865 35 164 a w 1870 44 866 osób. Łącznie w 1870 średnio ze stacji korzystało 1250 osób. Pod względem ruchu towarowego głównym towarem przewożonym w II połowie XIX w. były produkty przemysłu górniczego i hutniczego. W 1870 na liniach Kolei Górnośląskiej ze stacji wywieziono 1 425 745 cetnarów towarów, a na Kolei Wilhelma 835 855 cetnarów[10]. Zarówno wielkość ruchu pasażerskiego, jak i towarowego oraz znaczenie stacji w systemie komunikacji kolejowej Górnego Śląska stanowił jeden z czynników miastotwórczych Katowic, które w 1865 uzyskały prawa miejskie[9].

Przebudowa starego dworca, lata międzywojenne i elektryfikacja[edytuj | edytuj kod]

Stary dworzec kolejowy w pierwszej połowie XX w.

Szybki rozwój miasta wymagał dalszej rozbudowy stacji, która uniemożliwiała zabudowa miejska. W tym celu stację rozdzielono na pasażerską (na wysokości dworca przy ul. Dworcowej) i towarową (na wysokości obecnego dworca). Wybudowano również nową, istniejącą do dziś parowozownię wachlarzową[11][6][12].

W latach 1906-1908 rozbudowano istniejący budynek dworcowy w stylu modernizmu historycznego. Główny gmach pełnił funkcje administracyjne, a podróżni byli obsługiwani w dwóch bocznych halach. Stacja miała 7 peronów, z czego wejście na perony 6. i 7. odbywało się od strony ulicy Kościuszki, a pozostałe miały przejścia podziemne[6][12].

W latach międzywojennych, po przyłączeniu Katowic do Polski stacja ta nadal odgrywała ważną rolę w systemie komunikacji kolejowej. W 1929 sprzedano 5 407 313 biletów na pociągi pasażerskie oraz wwieziono i wywieziono 1 091 382 ton węgla i 1 120 423 ton innych towarów[13].

We wrześniu 1939, w wyniku ataku Niemiec na Polskę i zajęciu Katowic stacja przeszłą w zarząd niemiecki. W 1945 wycofujące się wojska niemieckie wysadziły wieżę ciśnień na stacji. Nową, istniejącą do dziś ukończono w 1951. W latach 50. XX w. ze stacji odprawiono pierwsze pociągi elektryczne. Linię Gliwice – Katowice – Sosnowiec Główny zelektryfikowano 1 czerwca 1957. Elektryfikacja pozwoliła na przyspieszenie pociągów na trasie do Katowic, przez co czas przejazdu pociągów spadł poniżej czterech godzin. W latach 60. ekspres Górnik pokonywał trasę w 3 godziny 27 minut (prędkość handlowa wynosiła wówczas 92,2 km/h)[14][15].

Przebudowa stacji i budowa brutalistycznego dworca (lata 70. XX w.)[edytuj | edytuj kod]

Trzeci dworzec (1973)

Decyzja o budowie w Katowicach nowego dworca zapadła w połowie lat 50. XX wieku, gdy stary dworzec znajdujący się przy ulicy Dworcowej okazał się za mały dla tak dużego miasta – tylko część budynku była użytkowana w ruchu pasażerskim, a dodatkowo wg wyliczeń jednocześnie w obiekcie mogło znajdować się maksymalnie 1500 osób. Oprócz małej przestrzeni na dworcu problemem było też to, że tylko jeden peron był w stanie przyjmować długie pociągi – same perony i przejścia podziemne stały się zbyt wąskie, natomiast układ torowy poważnie spowalniał przejeżdżające pociągi. Początkowo planowano wzniesienie nowego obiektu w innym miejscu, gdyż rozbudowa wymagałaby zarówno wyburzenia kamienic wzdłuż ulicy Wojewódzkiej, jak i też nie byłoby miejsca na przyszły dworzec autobusowy. Zaproponowano dwa rozwiązania: wybudowanie nowego obiektu na zachód od istniejącego dworca bądź zmiana całego układu kolejowego w celu lokalizacji nowego dworca w północnej części śródmieścia, w pobliżu huty Baildon. Druga opcja, pozwalająca m.in. na lepsze skomunikowanie kolei z komunikacją miejską, została odrzucona ze względu na zbyt wysokie koszty i długi okres jej realizacji. Ostatecznie, w październiku 1955 zdecydowano o budowie nowego obiektu na terenie dworca towarowego, którego tą funkcję zaczęła pełnić stacja Katowice Muchowiec, położona na południe od centrum Katowic[16][17].

Na początku 1956 projekt przebudowy stacji był gotowy. Zakładał on rozbicie prac na część torową i budowlaną. Wielkość wyburzeń oceniono na 190 000 m³, a łączny koszt budowy stacji wyceniono na 167 000 tys. zł. Pierwsze dwa perony oddano do użytku w 1958 (peron 11 i 12; obecnie 1 i 2). Powstał też tymczasowy pawilon od strony ulicy Stawowej. W czerwcu 1964 oddano do użytku zachodnie przejście podziemne, a także pawilon od strony placu Oddziałów Młodzieży Powstańczej. Rok później otwarto peron 13 (obecnie peron 3), a w 1968 peron 14 (4) i pawilon od strony ulicy Kościuszki. Pod tym peronem znajdowała się hala z poczekalnią i dodatkowymi kasami biletowymi[16][18].

Dworzec w 2006
Perony na stacji (przed modernizacją)

W tym samym czasie, w 1959 został rozstrzygnięty konkurs SARP na nowy budynek dworca kolejowego, a w ocenie jury praca zespołu „Tygrysów”, w skład którego wchodzili: Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński i Eugeniusz Wierzbicki, została określona jako „wybitnie wyróżniająca się spośród innych opracowań...”. Najwcześniej, bo w 1964 powstał pawilon od strony placu Andrzeja. Pod konstrukcję głównego gmachu zburzony został kwartał budynków w rejonie ulic 3 Maja, Młyńskiej i Stawowej zabudowany eklektycznymi kamienicami. Budowę całego dworca wraz z peronami i przejściami podziemnymi ukończono w 1972[19].

Budynek uchodził za najlepszy w Polsce przykład nurtu w architekturze zwanego brutalizmem[20]. Architekci przy konstrukcji wykorzystali bardzo efektowne ówcześnie formy wielkich betonowych kielichów, które podtrzymywały strop górnej hali. Ich zastosowanie wynikało z górniczych ekspertyz. Budynek był dwukondygnacyjny i miał 140 m długości oraz 53 m szerokości. Kubatura obiektu wynosiła 76 314 m³, natomiast pojemność pomieszczeń obliczono na 25 tys. osób[19]. Pomiędzy kondygnacjami, na wysokości istniejących tuneli dla podróżnych, wprowadzono równoległy do torów pasaż, w którym łączyły się obydwie kondygnacje dworca (w tym poprzez ruchome schody) oraz trzy przejścia na perony. Był on wyposażony w różnego rodzaju punkty usługowe. Dolna kondygnacja posiadała kasę, restaurację, bar, toalety, biuro rzeczy znalezionych, przechowalnię bagażu oraz hotel dzienny połączony z poczekalnią na piętrze. W górnej kondygnacji prócz dużej poczekalni i kas biletowych znajdowała się m.in. kawiarnia, kioski, poczta, pomieszczenia biurowe oraz biura informacji. Taki układ obiektów był przewidziany ze względu na separację osób udających się na stację pieszo, bez bagażu (górna kondygnacja) oraz tych, którzy dojeżdżali i transportowali bagaż samochodami (parter). Przy stacji mieścił się dworzec autobusowy obsługujący całą konurbację górnośląską, natomiast w okolicy zlokalizowany był międzynarodowy dworzec autobusowy[21][16][19].

Już dwa lata od otwarcia nowego dworca, w 1974 ze stacji skorzystało 200 milionów pasażerów, co daje wzrost o ponad 220% w porównaniu z 1947, kiedy to liczba pasażerów korzystających ze stacji wynosiła 89 mln. W 1974 w strukturze przewozów pasażerskich dominowały dojazdy do szkół i pracy, które stanowiły 71% ogółu pasażerów[22].

Początkowo dworzec był reprezentacyjnym miejscem miasta, jednak od dawna nieremontowany oraz uzupełniony o przypadkowe elementy we wnętrzu hallu stracił swój pierwotny blask. Kapitalny remont pierwotnie zaplanowano na rok 2008, lecz powstały też plany zburzenia budynku dworca i zbudowania na jego miejscu nowego obiektu[23]. Pomysł ten podzielił zarówno architektów, jak i też mieszkańców miasta. Krytycy budowli uważali, że była ona niefunkcjonalna, źle wkomponowana w otoczenie i przytłacza okoliczną dziewiętnastowieczną zabudowę[24]. Ostatecznie podjęto decyzję o rozbiórce hali, która rozpoczęła się w 2010. Ostatni, szesnasty kielich dworca wyburzono 11 stycznia 2011[25].

Budowa kompleksu komunikacyjno-handlowego (początek XXI w.)[edytuj | edytuj kod]

Dworzec w trakcie rozbiórki (grudzień 2010)
Plac Szewczyka w kwietniu 2011
Nowy dworzec w trakcie budowy (2012)

Ze względu na uzyskanie przez Polskę i Ukrainę prawa do organizacji Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej w 2012 spółka PKP S.A. postanowiła zmodernizować najważniejsze dworce w Polsce, w tym katowicki obiekt, którego przebudowa miała się odbyć w formie partnerstwa publiczno-prywatnego, gdyż wraz z budynkiem dworca planowano przekształcić tereny wokół obiektu[26].

10 lipca 2007 PKP ogłosiła zaproszenie do rokowań w sprawie przebudowy obiektu, do którego zgłosiło się 16 przedsiębiorstw deweloperskich. Spośród nich wybrano przedsiębiorstwo NEINVER, z którym PKP S.A. uroczyście podpisała umowę 23 lipca 2009[27]. Projekt ten zakładał wybudowanie przez spółkę NEINVER nowoczesnego kompleksu handlowo-komunikacyjnego, w którym znaleźć się miał: nowy dworzec kolejowy, terminal autobusowy, centrum handlowe, oraz ośrodek biurowy. Dodatkowo przedsiębiorstwo miało przy współudziale miasta opracować plan przebudowy infrastruktury drogowej oraz reorganizację i uporządkowanie przestrzeni miejskiej w okolicy dworca[28][29].

Gruntowna przebudowa dworca w Katowicach została rozpoczęta w maju 2010. Prace te ruszyły w sierpniu tego samego roku[30]. Do końca września 2010 przekształcono południowy pawilon na dworzec tymczasowy, który zaczął obsługiwać pasażerów 1 października. Nieczynna była hala dworcowa i stopniowo kolejne perony, które objęto modernizacją wraz z budową nowego dworca. Wyburzanie hali dworcowej rozpoczęto 22 grudnia 2010[31]. Rozbiórkę hali ukończono 11 stycznia 2011, kiedy to został rozebrany ostatni kielich, natomiast 16 marca 2011 zakończono rozbiórkę fundamentów konstrukcji dworca[32]. 31 maja 2011 wmurowano kamień węgielny pod budowę nowego dworca i Galerii Katowickiej[33]. 29 października 2012 została oddana do użytku nowa hala główna dworca, a 2 lutego 2013 oddano do użytku podziemne stanowiska komunikacji miejskiej. 18 września 2013 otwarto, stanowiącą z budynkiem dworca jeden kompleks architektoniczny, Galerię Katowicką. Wraz z nią powstał także podziemny parking, który pomieścić około 1200 samochodów[34].

Wraz z budową nowego dworca PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. wykonały przebudowę infrastruktury stacji, służącej do obsługi podróżnych. Prace rozpoczęły się w połowie października 2010. Polegały one na kompleksowej przebudowie peronów 1, 2, 3 i 4 (rozbiórka starych peronów i budowa nowych, a także instalacja elementów małej architektury), zadaszenia (wyburzenie starego i postawienie nowego w formie zakrytej hali peronowej z przezroczystymi elementami), układu torowego (przebudowa ok. 4 km toru pojedynczego), sieci trakcyjnej (prawie 6 km), urządzeń sterowania ruchem kolejowym, tuneli podziemnych (wymiana posadzki oraz renowacja ścian i sufitów) i instalacji infrastruktury dla osób niepełnosprawnych. Modernizację stacji ukończono 31 sierpnia 2013, a łączny koszt wynosił ponad 70 mln złotych[35][36][37].

Przebudowa infrastruktury stacji Katowice w obrębie peronu 2, 3, 4 w ramach programu inwestycyjnego „Modernizacja układu torowego na liniach nr 1, 137, 139 i infrastruktury służącej do obsługi podróżnych w obrębie stacji Katowice Osobowa” została 17 czerwca 2014 nagrodzona Nagrodą II Stopnia w Konkursie Budowa Roku 2013, organizowanym przez Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa, Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju i Główny Urząd Nadzoru Budowlanego. Projekt ten wykonało Przedsiębiorstwo Robót Komunikacyjnych w Krakowie Spółka Akcyjna (obecnie ZUE S.A.)[38][39].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Pasaż handlowy na dworcu
Kasy biletowe na dworcu

Dworce[edytuj | edytuj kod]

Główny dworzec (pl. Szewczyka)[edytuj | edytuj kod]

Główny gmach dworca znajduje się w północnej części stacji, przy placu Szewczyka 2. Został on oddany do użytku 29 października 2012. Jest to największy dworzec kolejowy konurbacji górnośląskiej, który według kategoryzacji PKP ma najwyższą, kategorię A[40].

Dworzec ma identyczną architekturę co poprzedni obiekt – składa się z szesnastu zrekonstruowanych, żelbetowych filarów w kształcie kielichów o chropowatej powierzchni. W budowie obiektu wykorzystano głównie proste materiały: szkło, stal nierdzewną oraz szlachetny beton[25]. Jednopoziomowa hala dworca o powierzchni 6 000 m² jest klimatyzowana i dostosowana do osób niepełnosprawnych. Dworzec jest wyposażony w inteligentny system zarządzania obiektem. Z hali prowadzą trzy bezpośrednie przejścia podziemne na perony, do południowego pawilonu i wejścia od strony ul. Kościuszki[41][40].

Na dworcu znajduje się 31 punktów handlowych[41], w tym kawiarnie, bary, salony z prasą, a także apteka, bankomat i kantor. Dodatkowo dworzec jest powiązany z sąsiadującą z nim Galerią Katowicką. Na dworcu znajdują się kasy biletowe i biletomaty Kolei Śląskich i PKP Intercity, biuro dworca, a także centra obsługi klienta KŚ, PKP Intercity i organizatora komunikacji miejskiej – KZK GOP. Wycofano natomiast funkcjonujące przed przebudową kasy szybkiej obsługi pasażerów. Kilka tygodni po otwarciu dworca po wieli krytycznych głosach zmodyfikowano układ stoisk handlowych, likwidując położony zbyt blisko kas biletowych kiosk gastronomiczny[40][42].

Południowy budynek (pl. Oddziałów Młodzieży Powstańczej)[edytuj | edytuj kod]

Pawilon od strony pl. Oddziałów Młodzieży Powstańczej

Południowy dworzec znajduje się przy placu Oddziałów Młodzieży Powstańczej. Jest to jednokondygnacyjny budynek o powierzchni około 900 m² i kubaturze około 6 020 m³, częściowo podpiwniczony, przykryty dachem o zróżnicowanej wysokości. Powstał on w 1964 w wyniku budowy obecnie już nieistniejącego, brutalistycznego dworca. Jest on wyposażony w kasy biletowe i inne usługi, w tym saloniki z prasą i kawiarnię[40][43].

Ze względu na niewielką kubaturę obiektu przygotowanie dokumentacji wstępnej i wykonawczej zostało ukończone do 1962, natomiast rok później, w czerwcu 1963 rozpoczęto prace budowlane. Szkielet budynku był gotowy w maju 1964, a już miesiąc później, 16 czerwca 1964 oddano obiekt do użytku. W tym czasie na parterze mieściła się poczekalnia główna, pięć kas biletowych, bufet, dwa pomieszczenia służbowe oraz klatka schodowa prowadząca do przejścia podziemnego. W podziemnej części umieszczono WC, rozdzielnię ciepła oraz pomieszczenie gospodarcze[43].

Pawilon południowo-wschodni (ul. Konopnicka)[edytuj | edytuj kod]

Pawilon położony przy ul. Tadeusza Kościuszki

Jest to niewielki pawilon, położony przy skrzyżowaniu ul. Kościuszki z Konopnicką. Powstał on w 1968 w trakcie przebudowy całej stacji i przeniesienia obsługi ruchu pasażerskiego na zachód od dotychczasowego dworca. We wnętrzu budynku znajduje się bezpośrednie przejście po schodach do tuneli podziemnych pod peronami. Prócz kładki dla osób niepełnosprawnych oraz tablicy odjazdów nie posiada on żadnej dodatkowej infrastruktury ani punktów usługowych[44][45][46][16].

Obiekt został w 2010 zmodernizowany ze względu na to, iż miał pełnić funkcję dworca tymczasowego na czas przebudowy całej stacji i budowy nowego budynku dworca. W ramach prac wyczyszczono posadzki i ściany, zainstalowano nowe oświetlenie i automatyczne drzwi wejściowe oraz umieszczono napis nad drzwiami o treści "DWORZEC KOLEJOWY". Na czas przebudowy dworca w latach 2010-2012 funkcjonowała tu dodatkowo kasa biletowa[44][45].

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Stacja Katowice ma charakter stacji węzłowej. Na niej swój początek lub koniec biorą cztery linie kolejowe o znaczeniu państwowym, a także przecinają się tu linie o charakterze międzynarodowym: E30 oraz E65. Poza tym swój początek mają łączniki nr 656 i 713.

Wykaz wszystkich istniejących linii wraz z kilometrażem początku, osi i końca stacji przedstawia poniższa tabela[47][48]:

Nr Nazwa Km stacji
pocz. osi końca
1 Warszawa Centralna – Katowice 317,270 318,378 318,686
137 Katowice – Legnica 0,070 0,381 0,922
138 Oświęcim – Katowice 31,956 32,970 33,286
139 Katowice – Zwardoń 0,090 0,379 0,937
656 Katowice – Brynów -0,025 0,381 1,000
713 Katowice – Chorzów Batory 0,000 0,001 0,001

Perony i przejścia podziemne[edytuj | edytuj kod]

Perony na stacji (widok od strony zachodniej)

Na stacji znajduje się 5 peronów. Perony 1, 2, 3 i 4 to perony wyspowe wysokie o wysokości 0,76 m (peron 4. ma 0,90 m wysokości) i o średniej długości wynoszącej 350 m. Perony mają nawierzchnię utwardzoną, z kostki brukowej. Są one częściowo zadaszone, wyposażone w obiekty małej architektury (w tym m.in. ławki i kosze na śmieci), urządzenia nagłaśniające i tablice elektroniczne. Dostęp do nich jest poprzez przejścia podziemne z dworca oraz z ul. Kościuszki, zarówno po schodach (w tym ruchomych), jak i przez windę dla osób niepełnosprawnych[49].

Perony te zostały zmodernizowane wraz z budową nowego dworca, którą ukończono w połowie 2013. Modernizacja ta obejmowała całkowitą wymianę nawierzchni peronów oraz budowę nowego zadaszenia. Perony zostały przystosowane do osób niepełnosprawnych i dla tych z cięższym bagażem. Zainstalowano nowy system informacji pasażerskiej, a także umieszczono nowe ławki i zegary[50][51].

Dodatkowo na stacji w rejonie starego dworca znajduje się peron 5., który został oddany do użytku 14 lutego 2011, a wcześniej był peronem technicznym[52]. Ma on nawierzchnię bitumiczną, a dojście do niego znajduje się na poziomie szyn. Jest on wyposażony w urządzenia nagłaśniające i tablice elektroniczne[49].

System informacji pasażerskiej[edytuj | edytuj kod]

Tablice odjazdów LCD w holu głównym

Stacja wyposażona jest w rozbudowany system informacji pasażerskiej, na którą składają się m.in. urządzenia nagłaśniające, wyświetlacze elektroniczne w technologii ciekłokrystalicznej (w tym tablice informacyjne z przyjazdami i odjazdami pociągów), zegary oraz tablice z rozkładem jazdy. Tablice elektroniczne mają chronologiczny układ wyświetlania przyjazdów i odjazdów pociągów. Na peronach przy tablicach odjazdów znajduje się zegar wskazówkowy, a tablice przy wejściach na peron pokazują odjazdy z poszczególnych torów. Duże tablice przyjazdów i odjazdów pociągów znajdują się przy wejściach do tunelu wschodniego i środkowego od strony głównego dworca oraz przy wejściach od strony pozostałych pawilonów, z czego przy wejściu od strony ul. Kościuszki tylko tablica z odjazdami[46][53].

Urządzenia sterowania ruchem kolejowym[edytuj | edytuj kod]

Wyjazd z peronów w kierunku stacji Katowice Zawodzie; po prawej stronie znajduje się peron 5 oraz nastawnia dysponująca KO

Obszar stacji Katowice podzielony jest na trzy okręgi nastawnicze, w całości wyposażonych w elektryczne urządzenia przekaźnikowe[54]:

  • nastawnia dysponująca KO – główna nastawnia, w obrębie której scentralizowane są 134 zwrotnice;
  • nastawnia manewrowa KO1 – z niej scentralizowanych jest 26 zwrotnic;
  • nastawnia wykonawcza KO2 – z niej scentralizowanych jest 14 zwrotnic.

Poza tym, w trzech kierunkach tory na stacji są wyposażone w samoczynną blokadę liniową typu Eac[54].

Lokomotywownia[edytuj | edytuj kod]

Fragment dawnej lokomotywowni

W zachodniej części stacji, przy ul. Raciborskiej znajduje się nieczynna, pochodząca z przełomu XIX i XX wieku lokomotywownia w stylu historyzmu ceglanego prostego/modernizmu, na którą składają się dwie hale lokomotyw, wieża wodna, obrotnice i budynki gospodarcze[55][56].

Lokomotywownia była użytkowana do 1 marca 2011. Do tego czasu funkcjonował tam Zakład Południowy PKP Intercity, w którym dokonywano przeglądów i remontów bieżących lokomotyw elektrycznych. Po opuszczeniu przez PKP Intercity kompleksu obiektów pojawiły się inicjatywy ich zagospodarowania. Członkowie Stowarzyszenia Ochrony Zabytków Architektury i Techniki w 2011 postanowili uratować lokomotywownię poprzez przejęcie tego majątku od kolei przez samorząd terytorialny i przekazania w zarządzanie pasjonatom. W niej miały znaleźć się eksponaty ze skansenu w Pyskowicach[57]. Temat zagospodarowania obiektu powrócił w 2013 podczas konferencji poświęconej działalności muzeów kolejnictwa w Europie, gdzie dla tej lokomotywowni zaproponowano podobny pomysł[55][58].

Kompleks budynków dawnego Śląskiego Zakładu Przewozów Regionalnych[edytuj | edytuj kod]

Kompleks ten znajduje się na zachód od dworca kolejowego oraz na południe od lokomotywowni, przy ul. Raciborskiej 58. Składa się on z hal remontowych, magazynowych i budynków gospodarczych, pochodzących głównie z lat 60. i 70. XX w., na które składają się m.in.[59]:

  • Budynki administracyjne: murowany, pochodzący z 1961, przylegający do hali EZT o kubaturze ok. 350 m³ oraz wybudowany w 1902 obiekt murowany, wolnostojący, dwukondygnacyjny o kubaturze ok. 1 780 m³;
  • Budynki obsługi EZT: hala (budynek z 1961, żelbetowy, o kubaturze 9 145 m³), sterownia i myjnia (obiekt wybudowany w 1978, murowany) oraz budynek przeglądów EZT (budynek murowany, parterowy);
  • Dwa posterunki zwrotnicze (nr 13 i 14);
  • Pozostałe obiekty, w tym budynek odcinka sieci, spawalnia, warsztat, kotłownia, magazyny i garaże.

Kompleks obejmuje również tory postojowe Zachód Przewozów Regionalnych, na które składają się tory 201-215 oraz 232-234, które są w dużej większości zelektryfikowane[59][60][61].

Kompleks ten należy on do spółki Przewozy Regionalne. Do 2013, w związku z przejęciem większości połączeń lokalnych przez Koleje Śląskie, funkcjonował tam Śląski Zakład Przewozów Regionalnych. W kompleksie funkcjonuje natomiast sekcja zasilania elektroenergetycznego PKP Energetyki S.A. Zakładu Górnośląskiego (ul. Raciborska 61) oraz PKP Cargo S.A. Zakład Taboru (ul. Raciborska 58)[62][63][64].

Wieże ciśnień[edytuj | edytuj kod]

Na stacji znajdują się dwie wieże wodne:

Ruch pociągów pasażerskich[edytuj | edytuj kod]

Stacja Katowice stanowi jeden z najważniejszych węzłów kolejowej komunikacji pasażerskiej w Polsce. W niej realizowane są zarówno połączenia lokalne, jak i też międzywojewódzkie i międzynarodowe. Na stacji zatrzymują się pociągi wszystkich kategorii. Wg rozkładu jazdy z okresu 2013/14 na stacji odbyło się ponad 109 540 postojów pociągów, co daje średnio 300 pociągów na dobę[53]

Pociągi osobowe[edytuj | edytuj kod]

EN57 na peronie katowickiej stacji w 2012 roku
27WEb Kolei Śląskich do Częstochowy na peronie 3

Katowice są jednym z głównych kierunków dla połączeń regionalnych. W rozkładzie jazdy z okresu 2014/2015 tego typu połączenia realizowało dwóch przewoźników: Koleje Śląskie (od 2011) i Przewozy Regionalne. Głównym przewoźnikiem pod względem liczby połączeń są Koleje Śląskie, których pociągi łączą stację Katowice z głównymi ośrodkami i stacjami w granicach województwa śląskiego, a także przejeżdżają przez województwo małopolskie (do Oświęcimia). W rozkładzie jazdy 2014/2015 przez Katowice przebiegało 8 spośród 11 linii obsługiwanych przez Koleje Śląskie[67][68]:

Pociągi osobowe Przewozów Regionalnych obsługują dwa kierunki połączeń, które mają charakter międzywojewódzki. Są to:

Dodatkowo uruchamiane są połączenia Katowice – Kielce (do województwa świętokrzyskiego) dwoma trasami: przez Tunel oraz od 1 marca 2015 przez Zawiercie (wzdłuż Centralnej Magistrali Kolejowej)[67][69].

Linie obsługiwane przez pociągi osobowe jadące w kierunku Katowic w dużej części należą do najbardziej obciążonych pod względem ilości pasażerów i ruchu pociągów w województwie śląskim. W 2010 wg liczby pociągów regionalnych były to odcinki: Katowice – Tychy oraz Sosnowiec Główny – Katowice – Gliwice, natomiast wg liczby podróżnych są to: Katowice – Bielsko-Biała, Katowice – Zawiercie, Katowice – Rybnik i Gliwice – Katowice[70].

Pociągi dalekobieżne[edytuj | edytuj kod]

Pociąg ED250 spółki PKP Intercity na peronie 4
Pociąg InterREGIO przewoźnika Przewozy Regionalne

Katowice są jednym z największych węzłów kolejowej komunikacji dalekobieżnej, gdyż przez stację krzyżują się magistrale o znaczeniu międzynarodowym oraz główne szlaki krajowe. Zatrzymują się tu pociągi dalekobieżne wszystkich kategorii. Głównym przewoźnikiem pod względem liczby połączeń jest PKP Intercity, który z i do Katowic uruchamia pociągi marki Twoje Linie Kolejowe i InterCity, a także ekspresowe: Express InterCity i Express InterCity Premium, obsługiwane przez pociągi typu Pendolino. Ponadto w pobliżu stacji, przy ul. Murckowskiej 1, przy stacji Katowice Zawodzie spółka posiada stację postojową Zawodzie. Do Katowic dojeżdżają również pociągi dalekobieżne marki InterREGIO, uruchamiane przez spółkę Przewozy Regionalne[71][72].

Główne kierunki pociągów dalekobieżnych według rozkładu 2013/2014 w ruchu krajowym to: Bielsko-Biała Główna, Gdynia Główna,Warszawa Wschodnia i Wrocław Główny. Pociągi międzynarodowe w omawianym okresie łączyły Katowice ze stacjami w Austrii (Villach Hauptbahnhof, Wien Westbahnhof), Czechach (Ostrava hlavní nádraží, Praha hlavní nádraží), Francji (Nice-Ville), Rosji (Moskva Belorusskaja) i na Węgrzech (Budapest Keleti)[67].

Podobnie jak w przypadku pociągów regionalnych, również linie obsługiwane przez pociągi kwalifikowane jadące przez Katowice charakteryzują się dużą pracą eksploatacyjną tego typu pociągów w województwie śląskim. W 2010 głównym ciągiem była trasa Warszawa Centralna – Katowice (zwłaszcza trasa przez Centralną Magistralę Kolejową), na której kursują pociągi kwalifikowane wszystkich kategorii, zwłaszcza EC i EIP . Drugim ważnym kierunkiem jest trasa Katowice – Legnica, która ciągnie się wzdłuż magistrali E30[70].

Historia połączeń pasażerskich[edytuj | edytuj kod]

Rozkład jazdy Kolei Górnośląskiej z lat 1848-1849 (przebiegająca przez Katowice linia Wrocław – Mysłowice)

Na początku eksploatacji linii kolejowej Kolei Górnośląskiej, przechodzącej przez Katowice, ruch odbywał się mieszanymi pociągami osobowo-towarowymi. W okresie zimowym uruchamiano dwie pary pociągów, a w letnim trzy. Wraz ze wzrastającym popytem na przewozy wzrastała liczba i długość pociągów przejeżdżających przez Katowice. W 1856 na głównym szlaku Kolei Górnośląskiej uruchomiono już 26 par pociągów, w tym 2 pociągi pośpieszne, 6 osobowych i 18 towarowych (z czego pociągi pośpieszne na odcinku Wrocław – Katowice – Kraków zaczęły kursować od 1 kwietnia 1857)[73].

Przewozy na trasie Kolei Wilhelma, na odcinku Katowice – Rybnik – Nędza, uruchomiono w połowie lat 50. XIX wieku. Wg rozkładu jazdy z 1 lipca 1869 na trasie kursowało 34 pociągów na dobę. W 1873 było już ich 70, z czego część to były pociągi sezonowe[74].

W latach międzywojennych Katowice miało bardzo dobry układ połączeń kolejowych. W tym okresie 1922-1939 ze stacji Katowice realizowano bezpośrednie połączenia międzynarodowe do Wiednia, Pragi, Budapesztu, Bukaresztu, Wrocławia oraz Gdańska. Pod względem liczby połączeń międzynarodowych katowicka stacja ustępowała jedynie Warszawie. W 1929 do głównej stacji przyjeżdżało 35 526 pociągów pasażerskich (średnio 97,3 połączeń dziennie) i 33 939 towarowych, natomiast odjeżdżało 34 185 pociągów pasażerskich (średnio 93,6 dziennie) i 32 038 towarowych[13][75].

Pociągi obsługujące trasy z i do Katowic były w początkowym okresie obsługiwane przez lokomotywy parowe. W rozkładzie jazdy z 1935 na odcinku Warszawa – Katowice (jedna para połączeń) kursował motorowy pociąg ekspresowy zbudowany w Zakładach Hipolita Cegielskiego w Poznaniu, natomiast na trasie Katowice – Kraków wagonem Luxtorpeda. Pojazdy te stanowiły uzupełnienie oferty, a czas przejazdu wagonów był znacznie krótszy niż parowozami (na trasie Warszawa – Katowice przejazd krótszy o ok. 1 godziny)[76].

W latach PRL-u wraz ze wzrostem liczby pasażerów wzrastała liczba połączeń pasażerskich. W 1985, średnio na dobę przez Katowice kursowało 10 połączeń międzynarodowych, 42 dalekobieżne krajowe oraz 295 regionalnych. Podobnie jak w latach międzywojennych katowicka stacja była pod względem liczby połączeń druga w Polsce[22]. Po 1989, wraz ze zmianami gospodarczymi malała liczba połączeń realizowanych do i przez stację, wynikający ze spadkiem liczby podróżnych korzystających z kolei. W latach 1991-1992 do Katowic przyjeżdżało 554 pociągi pasażerskie, natomiast w latach 1994-1995 o ponad połowę mniej, tj. 262 połączeń na dobę[77].

Historyczne czasy przejazdu ze stacji Katowice[edytuj | edytuj kod]

Minimalne czasy przejazdu pociągów z Katowic
Odcinek 1939 1946 1951 1959 2005
Katowice – Warszawa Główna/Centralna (297,7 km) 4:38 7:00 4:53 3:54[78] 2:27
Katowice – Kraków Główny (78,0 km) 1:15 2:53 1:22 1:25 1:10
Katowice – Poznań Główny 4:54 6:48 5:40 5:27
Katowice – Wrocław Główny (190,0 km) 3:17 2:26
[79][80] [81] [81] [81] [81] [80]

Powiązania komunikacyjne[edytuj | edytuj kod]

Podziemny dworzec autobusowy

Stacja w promieniu 800 m posiada bardzo rozbudowane połączenia komunikacyjne dzięki lokalizacji kilku dużych przystanków autobusowych i tramwajowych w obrębie stacji, z czego największy z nich to zlokalizowany w podziemiach dworca dziesięciostanowiskowy terminal autobusowy Katowice Dworzec, na którym zatrzymują się autobusy KZK GOP (w tym linia na lotnisko Katowice Airport), głównie łączące dworzec z innymi dzielnicami Katowic. Znajduje się on na poziomie -1 i dostęp do niego jest z dwóch klatek schodowych, windy oraz z Galerii Katowickiej. Utrudnieniem tego układu jest to, że peron przystanku jest stosunkowo wąski, a także przejścia wzdłuż niego są zawężone przez szerokie filary. Przy dworcu zlokalizowane są również postoje taksówek[40][82][83].

Na północ od dworca, przy ul. 3 Maja zlokalizowany jest przystanek tramwajowy Katowice Dworzec PKP, z którego wg stanu z sierpnia 2015 w godzinach szczytu obsługuje średnio ponad 30 par połączeń tramwajowych na godzinę. Łączą one stację z północnymi (Koszutka, Wełnowiec), zachodnimi (Załęże, Osiedle Tysiąclecia) i wschodnimi (Zawodzie, Szopienice) dzielnicami Katowic, a także z miastami: Bytom, Chorzów, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec i Świętochłowice[82].

Po drugiej stronie stacji, przy placu Oddziałów Młodzieży Powstańczej znajduje się duży przystanek, obsługiwany zarówno przez komunikację miejską (Katowice Andrzeja Dworzec), jak i też prywatnych przewoźników autobusowych. Wg stanu z sierpnia 2015 z przystanku Katowice Andrzeja Dworzec kursuje 11 linii obsługiwanych przez KZK GOP (w tym 5 nocnych) oraz 2 linie MZK Tychy. Linie KZK GOP łączą katowicki dworzec m.in. z Knurowem, Mysłowicami i Rudą Śląską, natomiast linie MZK Tychy z Mikołowem i Łaziskami Górnymi. Połączenia realizowane przez prywatnych przewoźników łączą katowicką stację w głównej mierze z Cieszynem, Gliwicami, Krakowem, Ostrawą, Rybnikiem, Rzeszowem i Wisłą[82][84][83][85].

W promieniu 800 metrów od hali dworca znajdują się również inne, duże przystanku komunikacji miejskiej, głównie po stronie północnej. Wśród nich są to połączenia z placu Wolności w kierunku Boborownik, Czeladzi, Piekar Śląskich, Siemianowic Śląskich i Wojkowic, z placu Skargi w kierunku miast Zagłębia Dąbrowskiego oraz z alei Korfantego w kierunku Chełmu Śląskiego, Imielina, Jaworzna, Mysłowic i Tychów[82][84][83].

Pod dworcem znajduje się również kilkupoziomowy parking dla 1 200 samochodów[41].

Obecne powiązania komunikacyjne zaczęły się wykształcać wraz z projektowaniem w latach 50. XX w. nowego dworca kolejowego. Architekci zaproponowali korektę stanu istniejącego. Zaproponowano poprowadzenie na wydzielonym torowisku linii tramwajowej w osi wschód-zachód, przez co podróżni mogliby wygodnie przesiadać się z tramwaju na pociąg, a także usprawniłoby ten układ ruch kołowy poprzez dwupoziomowe skrzyżowania z przystankami przesiadkowymi oraz likwidację linii tramwajowej w ul. 3 Maja. Ze względu na konieczność dodatkowych wyburzeń (w tym starego dworca) zaniechano pomysłu przeniesienia linii tramwajowej, a jedynie zamknięcia ul. 3 Maja dla ruchu kołowego. Zaproponowano rozdział ruchu kołowego od pieszego – ruch pieszych miałby się odbywać na górnym poziomie poprzez estakadę)[86][21].

Fragment placu Szewczyka przed przebudową dworca (2007)

Głównym punktem komunikacji z dworcem stał się plac Szewczyka, położony między budynkiem dworca a ul. 3 Maja. Koncepcje zagospodarowania placu często się zmieniały. Wg projektu po stronie zachodniej i wschodniej zaplanowano parkingi, przy dworcu podjazdy bagażowe i dla dostaw do punktów gastronomicznych, a w pobliżu torowiska elementy komunikacji wiążące z ulicami w kierunku północ-południe. W 1964, wg opracowania inż. Kurczyka budynek miał zostać otoczony dwiema jednokierunkowymi jezdniami, w tym na wyprostowanej ul. Młyńskiej, na której miały znajdować się oddzielne pasy dla samochodów i autobusów. Ostatecznie postanowiono, że powstanie północna Obwodnia (ul. Dworcowa), a na placu ma zostać estakada, parkingi i miejsca dla autobusów. Powstała jeszcze jedna koncepcja, ale zrealizowano wersję przygotowaną w 1971, która zakładała niewielki ruch okrężny, a na środku parkingi i przystanki komunikacji miejskiej. Plac ten przez wiele następnych lat pełnił funkcję dużego dworca autobusowego. Układ ten uległ zmianie od maja 2010, kiedy to rozpoczęto przebudowę kompleksu dworca. Parking oraz stanowiska autobusów komunikacji miejskiej przeniesiono do podziemnych kondygnacji. Terminal autobusowy zaczął funkcjonować od 2 lutego 2013, a parking od 18 września 2013[87][34].

Plany na przyszłość[edytuj | edytuj kod]

PKP S.A. w ramach programu Małe Projekty Deweloperskie w połowie czerwca 2014 rozpoczęła poszukiwania inwestora na przebudowę w formie partnerstwa publiczno-prywatnego południowej części stacji. Projekt ma obejmować obszar 3,2 tys. m², w ramach którego planowana jest przebudowa placu Oddziałów Młodzieży Powstańczej oraz budowa parku handlowego i nowego dworca kolejowego wraz z parkingiem samochodowym. Ostateczny wygląd nowego obiektu miał być uzgodniony z potencjalnym inwestorem[88][89]. Pod koniec 2014 PKP S.A. ogłosiło, że z powodu braku zainteresowania prywatnych inwestorów projektem przebudowy południowego dworca omawianą inwestycję będzie realizować nowa spółka deweloperska powołana przez grupę PKP – Xcity Investment[90].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Indeks stacji, przystanków osobowych i posterunków kolejowych z nazwami aktualnymi i wcześniejszymi. W: Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas linii kolejowych polski 2010. Rybnik: Wydawnictwo Eurosprinter, 2010. ISBN 978-83-926946-8-7.
  2. Dworzec Kolejowy w Katowicach już otwarty (pol.). www.neinver.com. [dostęp 2014-03-20].
  3. 3,0 3,1 3,2 Soida 1997 ↓, s. 17-18.
  4. 4,0 4,1 Nadolski 2012 ↓, s. 703-704.
  5. 5,0 5,1 5,2 Nadolski 2012 ↓, s. 704.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Ryszard Piech: Historia starego dworca kolejowego w Katowicach (pol.). inforail.pl, 2007-10-01. [dostęp 2014-03-20].
  7. 7,0 7,1 Ryszard Stankiewicz, Marcin Stiasny: Atlas linii kolejowych polski 2010. Rybnik: Wydawnictwo Eurosprinter, 2010. ISBN 978-83-926946-8-7.
  8. Soida 1997 ↓, s. 53.
  9. 9,0 9,1 Tkocz 1995 ↓, s. 51.
  10. Richard Holtze: Miasto Katowice. Studium kulturowo-historyczne. Przekład: Irena T. Sławińksa. Katowice: Muzeum Śląskie, 2005, s. 27-28. ISBN 83-87455-59-8.
  11. Nadolski 2012 ↓, s. 705.
  12. 12,0 12,1 Liszaj 2011 ↓, s. 36.
  13. 13,0 13,1 D. Komunikacja. „Rocznik Statystyczny Katowic. Rok 1929”, s. 69-70, 1930. Urząd Statystyczny Miasta Katowic (pol.). 
  14. Soida 1997 ↓, s. 180.
  15. Massel 2005 ↓, s. 42-43.
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Ryszard Piech: Historia nowego dworca kolejowego w Katowicach (pol.). inforail.pl, 2007-10-08. [dostęp 2014-03-20].
  17. Gzowska 2012 ↓, s. 18.
  18. Gzowska 2012 ↓, s. 37.
  19. 19,0 19,1 19,2 Chojecka 2004 ↓, s. 455.
  20. Tomasz Małkowski: Piękno brutalizmu (pol.). www.sztuka-architektury.pl. [dostęp 2014-03-19].
  21. 21,0 21,1 Gzowska 2012 ↓, s. 32-33.
  22. 22,0 22,1 Tkocz 1995 ↓, s. 113.
  23. Tomasz Malkowski: Uczeni z USA bronią katowickiego dworca PKP (pol.). wiadomosci.gazeta.pl, 2007-05-30. [dostęp 2014-03-19].
  24. Michał Smolorz: Nos dla tabakiery (pol.). www.archiwum.wyborcza.pl, 2006-08-11. [dostęp 2014-05-20].
  25. 25,0 25,1 Justyna Przybytek: Dworzec w Katowicach ma 16 kielichów. To kopie poprzednich (pol.). www.dziennikzachodni.pl, 2012-10-08. [dostęp 2014-05-20].
  26. Przemysław Jedlecki: Dworzec PKP bez pieniędzy. Potrzebny inwestor (pol.). katowice.gazeta.pl. [dostęp 2014-05-20].
  27. Multikino będzie największym najemcą Galerii Katowickiej (pol.). wnp.pl, 2010-11-22. [dostęp 2011-01-04].
  28. PKP S.A. i NEINVER tworzą nowe centrum Katowic (pol.). inforail.pl, 2009-07-28. [dostęp 2014-05-20].
  29. Neinver i PKP rozpoczęły inwestycję w Katowicach na 240 mln euro (pol.). wnp.pl, 16-12-2010. [dostęp 2011-05-31].
  30. Rusza przebudowa dworca w Katowicach (pol.). insilesia.pl, 2010-08-15. [dostęp 2014-03-19].
  31. Justyna Przybytek. Burzą kielichy na dworcu!. „Dziennik Zachodni”, s. 10, 2010-12-23. Polskapresse. ISSN 1898-3111. 
  32. Piotr Kalsztyn: Kolejny etap przebudowy katowickiego dworca PKP (pol.). www.mmsilesia.pl, 2011-03-16. [dostęp 2014-05-20].
  33. Wmurowanie kamienia węgielnego (pol.). www.katowice.eu, 2011-05-31. [dostęp 2014-05-20].
  34. 34,0 34,1 Galeria Katowicka (pol.). galeriakatowicka.eu. [dostęp 2014-03-20].
  35. Peron dworca PKP w Katowicach zrównany z ziemią (pol.). katowice.gazeta.pl, 2010-10-14. [dostęp 2014-06-28].
  36. Kurier Kolejowy: Wszystkie perony na stacji w Katowicach gotowe (pol.). www.kurierkolejowy.eu, 2013-09-02. [dostęp 2014-06-28].
  37. Grupa ZUE: PRZEBUDOWA INFRASTRUKTURY STACJI KATOWICE W OBRĘBIE PERONU 2,3,4 W RAMACH PROGRAMU INWESTYCYJNEGO: „MODERNIZACJA UKŁADU TOROWEGO NA LINIACH NR 1, 137, 139 I INFRASTRUKTURY SŁUŻĄCEJ DO OBSŁUGI PODRÓŻNYCH W OBRĘBIE STACJI KATOWICE OSOBOWA (pol.). www.grupazue.pl. [dostęp 2014-05-20].
  38. Budowa Roku: Nagroda II stopnia. Przebudowa infrastruktury stacji Katowice w obrębie peronu 2, 3, 4 w ramach programu inwestycyjnego „Modernizacja układu torowego na liniach nr 1, 137, 139 i infrastruktury służącej do obsługi podróżnych w obrębie stacji Katowice Osobowa” (pol.). www.budowaroku.pl. [dostęp 2014-06-27].
  39. Kurier Kolejowy: ZUE S.A. docenione za przebudowę stacji Katowice (pol.). www.kurierkolejowy.eu, 2014-06-27. [dostęp 2014-06-27].
  40. 40,0 40,1 40,2 40,3 40,4 PKP Katowice (pol.). pkpsa.pl. [dostęp 2014-03-20].
  41. 41,0 41,1 41,2 Katowice mają nowoczesny dworzec (pol.). inforail.pl, 2012-10-30. [dostęp 2014-03-20].
  42. Molecki 2014 ↓, s. 53.
  43. 43,0 43,1 Gzowska 2012 ↓, s. 80-81.
  44. 44,0 44,1 Przebudowa dworca PKP w Katowicach: Tak wygląda wejście od ulicy Konopnickiej (pol.). www.mmsilesia.pl, 2010-09-23. [dostęp 2015-08-10].
  45. 45,0 45,1 Dorota Niećko, Justyna Przybytek: Przebudowa katowickiego dworca (pol.). www.dziennikzachodni.pl, 2010-07-02. [dostęp 2015-08-10].
  46. 46,0 46,1 Molecki 2014 ↓, s. 49-50.
  47. Załącznik 1. Wykaz linii kolejowych zarządzanych przez PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  48. Załącznik 2.4. Wykaz posterunków ruchu i punktów ekspedycyjnych. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  49. 49,0 49,1 Załącznik 2.4A Wykaz peronów. W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  50. Trwa modernizacja stacji Katowice (pol.). inforail.pl, 2012-07-09. [dostęp 2014-03-20].
  51. Katowice: Modernziacja dworca na ostatniej prostej, koniec w sierpniu (pol.). inforail.pl, 2013-04-26. [dostęp 2014-03-20].
  52. Peron 5. w Katowicach zostaje na zawsze (pol.). slaskie.naszemiasto.pl, 2012-09-24. [dostęp 2013-09-17].
  53. 53,0 53,1 PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.. Opis przedmiotu zamówienia dla postępowania: Zaprojektowanie, dostawa i montaż urządzeń SDIP CCTV (kontrakt 1,2,3 i 4) w ramach Projektu: Projekt, dostawa i instalacja elementów prezentacji dynamicznej informacji pasażerskiej oraz systemu monitoringu wizyjnego wraz z infrastrukturą techniczną na dworcach, stacjach i przystankach kolejowych POIiŚ 7.1-106.. , 2014-10-13 (pol.). 
  54. 54,0 54,1 Wykonanie dokumentacji przedprojektowej i projektowej dla zadania: „Budowa połączenia kolejowego MPL „KATOWICE” w Pyrzowicach z miastami aglomeracji górnośląskiej, odcinek Katowice - Pyrzowice”. Etap V. Raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Wersja 2. , s. 45, 2011-09. Konsorcjum “MPL Katowice”. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  55. 55,0 55,1 Michał Wroński: Parowozownia w Katowicach się marnuje. A może być perłą (pol.). 2013-07-18. [dostęp 2014-03-19].
  56. Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2015-07-28].
  57. Wioleta Niziołek: Chcą uratować lokomotywownię w Katowicach (pol.). www.dziennikzachodni.pl, 2011-05-08. [dostęp 2014-03-19].
  58. Michał Wroński: Katowice bez lokomotywowni (pol.). www.polskatimes.pl, 2010-05-11. [dostęp 2015-07-28].
  59. 59,0 59,1 Przewozy Regionalne sp. z o. o.. WARUNKI PRZETARGU PISEMNEGO na sprzedaż prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej zabudowanej położonej w miejscowości Katowice przy ul. Raciborskiej 58 wraz z budynkami, budowlami oraz urządzeniami stanowiącymi własność Spółki ,,Przewozy Regionalne” sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Wileńska 14a. , 2013-07-12 (pol.). 
  60. Załącznik 2.8 Wykaz odległości do terminali towarowych, punktów zaopatrzenia w paliwo,torów postojowych i punktów utrzymania pojazdów kolejowych W: Regulamin przydzielania tras pociągów i korzystania z przydzielonych tras pociągów przez licencjonowanych przewoźników kolejowych w ramach rozkładu jazdy pociągów 2013/2014. , 2013. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  61. PKP Przewozy Regionalne spółka z o.o.: Charakterystyka techniczna punktu czyszczenia ezt Katowice Zachód. Załącznik nr Z1-6A/2 do siwz na usługę: Utrzymanie w czystości taboru kolejowego (pol.). [dostęp 2015-07-28].
  62. Marek Błoński: Likwidacja Śląskiego Zakładu Przewozów Regionalnych: tysiąc kolejarzy może stracić pracę (pol.). www.samorzad.lex.pl, 2012-10-31. [dostęp 2015-07-28].
  63. PKP Energetyka: SEKCJE ZAKŁADU GÓRNOŚLĄSKIEGO (pol.). www.pkpenergetyka.pl. [dostęp 2015-07-28].
  64. PKP Cargo S.A. Zakład Taboru (pol.). panoramafirm.pl. [dostęp 2015-07-28].
  65. Małgorzata Łoś (red.): Katowice (pol.). W: Wieże ciśnień [on-line]. www.wiezecisnien.eu, 2001. [dostęp 2014-03-19].
  66. Małgorzata Łoś (red.): Katowice (pol.). W: Wieże ciśnień [on-line]. www.wiezecisnien.eu, 2001. [dostęp 2014-03-19].
  67. 67,0 67,1 67,2 Katowice. Plakatowy rozkład jazdy pociągów ważny od 2014-03-09 do 2014-04-26. . PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. (pol.). 
  68. Koleje Śląskie. Schemat linii komunikacyjnych. Obowiązuje od 2014-12-14. (pol.). 
  69. Pociągi Regio Kielce – Katowice pojadą szybciej przez CMK (pol.). www.rynek-kolejowy.pl, 2015-02-26. [dostęp 2015-06-09].
  70. 70,0 70,1 Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego. Wydział Planowania Strategicznego i Przestrzennego. Diagnoza systemu transportu województwa śląskiego. , s. 153-154, 2013. Katowice (pol.). 
  71. PKP Intercity S.A. (pol.). intercity.pl. [dostęp 2015-06-11].
  72. Instrukcja służby ochrony (pol.). intercity.pl. [dostęp 2015-06-11].
  73. Soida 1997 ↓, s. 41.
  74. Keller 2007 ↓, s. 32.
  75. Tkocz 1995 ↓, s. 87.
  76. Massel 2005 ↓, s. 38-39.
  77. Tkocz 1995 ↓, s. 129.
  78. Trakcja elektryczna.
  79. Odległości wg rozkładów jazdy z 2005.
  80. 80,0 80,1 Massel 2005 ↓, s. 47.
  81. 81,0 81,1 81,2 81,3 Massel 2005 ↓, s. 41.
  82. 82,0 82,1 82,2 82,3 KZK GOP. Rozkłady jazdy (pol.). [dostęp 2014-03-19].
  83. 83,0 83,1 83,2 Molecki 2014 ↓, s. 53-55.
  84. 84,0 84,1 Miejski Zarząd Komunikacji w Tychach: Rozkład wg przystanków. Katowice Andrzeja Dworzec (pol.). www.mzk.pl. [dostęp 2015-08-07].
  85. e-podróżnik.pl: Tabliczki przystankowe: KATOWICE, ANDRZEJA DWORZEC; KATOWICE D.K.; KATOWICE, D.K., PL. ANDRZEJA; KATOWICE, PL. ODDZIAŁÓW MŁODZIEŻY POWSTAŃCZEJ (pol.). www.e-podroznik.pl. [dostęp 2015-08-07].
  86. Gzowska 2012 ↓, s. 20.
  87. Gzowska 2012 ↓, s. 82-84.
  88. Przemysław Jedlecki: PKP szuka firmy, która przebuduje pawilon przy placu Oddziałów Młodzieży Powstańczej (pol.). katowice.gazeta.pl, 2014-06-18. [dostęp 2014-06-18].
  89. Polskie Koleje Państwowe Spółka Akcyjna: Małe projekty deweloperskie (pol.). pkpsa.pl. [dostęp 2014-06-20].
  90. Grzegorz Żądło: Plac przy dworcu PKP nadal będzie straszył. Nie ma chętnych do jego przebudowy (pol.). katowice24.info, 2015-01-11. [dostęp 2015-01-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Stefania Adamczyk (red.): Katowice. Informator z planem miasta. Katowice: Urząd Miasta w Katowicach, 1993.
  2. Ewa Chojecka (red.): Sztuka Górnego Śląska od średniowiecza do końca XX wieku. Katowice: Muzeum Śląskie, 2004. ISBN 83-87455-77-6.
  3. Alicja Gzowska: Szesnaście żelbetowych kwiatów. Dworzec kolejowy w Katowicach. Katowice: Wyd. Śląsk, 2012. ISBN 978-83-7164-699-7.
  4. Dawid Keller: Linie Towarzystwa Kolei Wilhelma w latach 1870-1884 w świetle rocznych sprawozdań statystycznych Towarzystwa Kolei Górnośląskiej. W: Bogdan Kloch, Aleksandra Grabiec i Dawid Keller (red.): 150 lat kolei w Rybniku. Rybnik: Muzeum w Rybniku, 2007, s. 27-37. ISBN 978-83-920163-6-6.
  5. Tomasz Liszaj: Zabytkowe dworce w Polsce. Bielsko-Biała: Wyd. Dragon, 2011.
  6. Andrzej Massel. Szybkie połączenia kolejowe w Polsce – wczoraj i dziś. „TTS Technika Transportu Szynowego”. 5-6, s. 38-49, 2005. Radom. Instytut Naukowo-Wydawniczy "TTS" Sp. z o.o (pol.). 
  7. Jerzy Mokrzyński. Katowicki dworzec kolejowy. „Przegląd Budowlany”. 7, s. 517-519, 1979. 
  8. Adam Molecki. Nowy i "stary" dworzec kolejowy Katowice Osobowa – analiza porównawcza. „TTS Technika Transportu Szynowego”. 7-8, s. 48-55, 2014. Radom. Instytut Naukowo-Wydawniczy "TTS" Sp. z o.o (pol.). 
  9. Przemysław Nadolski: Transport. W: Antoni Barciak, Ewa Chojecka, Sylwester Fertacz (red.): Katowice. Środowisko, dzieje, kultura, język i społeczeństwo. T. 1. Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2012, s. 703-717.
  10. Ryszard Piech: Historia starego dworca kolejowego w Katowicach (pol.). inforail.pl, 2007-10-01. [dostęp 2014-03-20].
  11. Ryszard Piech: Historia nowego dworca kolejowego w Katowicach (pol.). inforail.pl, 2007-10-08. [dostęp 2014-03-20].
  12. Krzysztof Soida (red.): Dzieje katowickiego okręgu kolejowego. Katowice: Śląska Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych, 1997.
  13. Maria Tkocz: Katowice jako ośrodek regionalny w latach 1865-1995. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 1995. ISBN 83-85831-78-9.
  14. Z konkursu na projekt dworca kolejowego w Katowicach. „Architektura”. 4, s. 137-140, 1960 (pol.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Katowice
Linia 1 Warszawa Centralna – Katowice (km linii: 318,378)
odległość: 2,725 km
Katowice ZawodzieBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
Linia 137 Katowice – Legnica (km linii: 0,381)
BSicon lBHF.svg
odległość: 2,147 km
Linia 138 Oświęcim – Katowice (km linii: 32,97)
odległość: 2,727 km
Katowice ZawodzieBSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
Linia 139 Katowice – Zwardoń (km linii: 0,379)
BSicon lBHF.svg
odległość: 3,391 km
Linia 656 Katowice R36 – Brynów (km linii: 0,381)
odległość: 0,381 km
Katowice R36 (rozj.)BSicon KBHFl.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
BSicon lBHF.svg
BSicon STRq.svgBSicon STRq.svgBSicon KBHFr.svgBrynów (p.odg.)
odległość: 2,623 km
Linia 713 Katowice – Chorzów Batory (km linii: 0,001)
BSicon lBHF.svg
odległość: 1,620 km
Linia Katowice – Katowice Dąbrówka Mała (rozebrana) (km linii: 0,0)
BSicon lBHF.svg