Przejdź do zawartości

Kazimierz Kulwieć

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Kazimierz Kulwieć
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

1 maja 1871
Turbiszki

Data i miejsce śmierci

14 lutego 1943
Archangielsk

Zawód, zajęcie

przyrodnik, krajoznawca

Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (II RP)
Multimedia w Wikimedia Commons

Kazimierz Jakub Kulwieć (ur. 1 maja 1871 w Turbiszkach[1], pow. kalwaryjski, zm. 14 lutego 1943 pod Archangielskiem) – polski przyrodnik i krajoznawca. Był dziadkiem Grażyny Strumiłło-Miłosz[2].

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Syn Wincentego i Leonii z Pawłowskich[1]. Ojciec Kazimierza Kulwiecia posiadał majątek Kulwy i Staszańce w okolicach Kowna. na Litwie, jednak za udział w powstaniu styczniowym utracił swoje dobra został skazany na katorgę. Po sześciu latach powrócił, ale z zakazem osiedlenia się na Litwie. Wydzierżawił majątek Turbiszki w powiecie kalwaryjskim[2]. Absolwent suwalskiego gimnazjum[1]. W 1897 roku ukończył studia przyrodnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim ze stopniem kandydata nauk przyrodniczych[potrzebny przypis]. 25 sierpnia 1898 w Suwałkach poślubił Julię Stankiewicz[3] córkę Józefa Marcina (1845–1890), notariusza, i Teresy ze Staniszewskich (1852– 1909). Mieli dwóch synów: Stanisława (13 VII 1901 – 1945 Mittelbau-Dora), Zbigniewa (ur. 31 VIII 1904 – 1940), zamordowanego w Charkowie i córkę Wandę (1899–1991), zamężną z Bronisławem Strumiłłą[2]. Rozpoczął pracę badacza flory i fauny, a teren jego badań był bardzo rozległy, od obszaru Morza Śródziemnego po Archangielsk. Z przyrodnikami Kazimierzem Czerwińskim i Romualdem Minkiewiczem przyjeżdżał w latach 1901–1903 nad Wigry. W 1903 dokonali oni „szeregu systematycznych pomiarów głębokości jezior należących do systematu wigierskiego”. Relacje z pobytów i wyniki badań zamieścił Kulwieć w czasopiśmie „Wszechświat” (1902 nr 21-23) i „Pamiętnik Fizjograficzny” (1904 t. XVIII)[potrzebny przypis] (obecnie Nowy Pamiętnik Fizjograficzny).

Z inicjatywy Kulwiecia oraz m.in. Aleksandra Janowskiego powstało w roku 1906 Polskie Towarzystwo Krajoznawcze[1]. W 1910 roku pod redakcją Kulwiecia zaczął wychodzić organ PTK – „Ziemia”[3]. Od 1906 r. prowadził wykłady dla nauczycieli ludowych na warszawskich Kursach Pedagogicznych[4]. Był członkiem Zarządu Głównego Polskiej Macierzy Szkolnej w 1908 roku[5]. W 1907 został dyrektorem siedmioklasowej Żeńskiej Szkoły Handlowej Teodory Raczkowskiej[1], gdzie uczył przyrody[6].

W 1915 roku wyjechał na badania naukowe na Polesie i Nowogródek. W latach 1915–1918 pełnił obowiązki dyrektora gimnazjum polskiego. Po powrocie do kraju utworzył gimnazjum w Warszawie[1]. Po wojnie bolszewickiej kupił majątek Rusocin (nad Świtezią, w granicach obecnej Białorusi). W latach dwudziestych XX wieku zabiegał o uruchomienie placówki krajoznawczej nad Wigrami. W 1929 oddano do użytku w Starym Folwarku schronisko PTK, którego patronem został Kazimierz Kulwieć[potrzebny przypis]. w 1927 został członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTKraj.).

W 1929 zamieszkał w Toruniu przy ul. Rybaki 27/29. Od czerwca 1935 roku, przez jedną kadencję, pełnił funkcję prezesa toruńskiego Zarządu Oddziału Pomorskiego Ligi Ochrony Przyrody[7].

W 1937 otrzymał Złoty Krzyż Zasługi[8].

Po agresjji ZSRR na Polskę został w 1940 z córką Wandą Strumiłło i jej córkami deportowany do strefy przypolarnej Syberii w obwodzie archangielskim, gdzie badał florę i faunę tajgi[3].

Kazimierz Kulwieć zmarł na obczyźnie 14 lutego 1943 roku[3]. Pozostał po nim olbrzymi dorobek krajoznawczy (publikacje, fotografie) i pedagogiczny. Nie można było przewieźć go do Polski i rękopis córka Wanda z Kulwieciów-Strumiłłowa (1899–1991) musiała zniszczyć[potrzebny przypis].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b c d e f Przybyszewski 2001 ↓, s. 139.
  2. ↑ a b c Kazimierz Jakub Kulwieć. Słownik Biograficzny Krajoznawców Polskich. [dostęp 2025-08-05].
  3. ↑ a b c d Przybyszewski 2001 ↓, s. 140.
  4. ↑ A. Bołdyrew, M.M. Krakowiak, Kulwieć Kazimierz (1871–1942/1943) [w:] Działaczki i działacze oświatowi w Królestwie Polskim u progu niepodległości. Słownik biograficzny. Tom 1: A–K, Aneta Bołdyrew, Agnieszka Wałęga (red.), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2023, s. 462-463, DOI: 10.18778/8331-334-4, ISBN 978-83-8331-334-4 [dostęp 2025-09-29].
  5. ↑ Stemler 1935 ↓, s. 86.
  6. ↑ Dziesięciolecie kursów handlowych Teodory Raczkowskiej, „Nowa Gazeta”, 4 (436), 1909, s. 3.
  7. ↑ Leńkowa 1968 ↓, s. 105.
  8. ↑ (https://sparrow.up.poznan.pl/pte/almanach/Noty_PDF/K/Kulwiec%20Kazimierz.pdf 1937 – Krzyż Zasługi)

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Antonina Leńkowa: Dzieje Ligi Ochrony Przyrody w Polsce. Warszawa: LOP Zakład Zadrzewień i Zieleni, 1968.
  • Kazimierz Przybyszewski: Kulwieć Kazimierz Jakub. W: Krzysztof Mikulski (red.): Toruński Słownik Biograficzny. T. 4. Toruń: Towarzystwo Miłośników Torunia, 2001.
  • Józef Stemler: Dzieło samopomocy narodowej. Polska Macierz Szkolna 1905-1935. Warszawa: 1935.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Kazimierz_Kulwieć&oldid=77705934”