Kazimierz Kwiatkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pomnik Kazimierza Kwiatkowskiego w Hội An, w Wietnamie

Kazimierz Kwiatkowski (ur. 2 lipca 1944 w Pacholu, zm. 1997 w Huế w Wietnamie znany jako "Kazik" , "Znachor", "Człowiek z dżungli") – polski architekt, konserwator zabytków[1].

Urodził się 2 lipca 1944 roku na Lubelszczyźnie, studiował na Politechnice Krakowskiej i w 1969 roku otrzymał tytuł magistra inżyniera Wydziału Architektury. Po studiach pracował w Urzędzie Wojewódzkim w Lublinie, potem w lubelskim  oddziale Państwowego Przedsiębiorstwa Pracowni Konserwacji Zabytków i w Biurze Projektowo-Badawczym Budownictwa Ogólnego Miastoprojekt.

W swojej pracy sporządzał plany zagospodarowania przestrzennego, zajmował się projektowaniem urbanistycznym, zaprojektował osiedle Słoneczne w Zamościu, oraz wiele domów jednorodzinnych. Opracował także projekt konkursowy zagospodarowania Placu po Farze na Starym Mieście w Lublinie. Z czasem zajął się ochroną zabytków między innymi dla Muzeum Wsi Lubelskiej, gdzie wykonywał inwentaryzacje architektoniczne budownictwa ludowego. Pod koniec lat 70-tych XX wieku pracując w lubelskim oddziale PPPKZ został kierownikiem Polsko-Wietnamskiej Misji Konserwacji Zabytków i wyjechał do Azji Południowo-Wschodniej.

http://baoquocte.vn/kazimierz-kwiatkowski-nguoi-ban-lon-cua-viet-nam-46454.html

Wietnam w tym czasie po 40 latach wojny był bardzo zniszczony, więc władze wietnamskie zaapelowały o międzynarodową pomoc w ratowaniu zabytków. Szukano architekta, który jednocześnie ma doświadczenie w konserwacji zabytków, biegle mówi po rosyjsku i francusku. Kazimierz Kwiatkowski był pierwszym zagranicznym konserwatorem zabytków, który przyjechał do Wietnamu. - To było już po wojnie wietnamskiej, ale nikt tak naprawdę nie wiedział, czego może spodziewać się na miejscu - podkreśla architekt Bartłomiej Kwiatkowski, wykładowca na Politechnice Lubelskiej i syn Kazimierza Kwiatkowskiego.

http://theguide.vneconomictimes.com/life/one-of-a-kind-20170509105523838.htm

Przez pierwszych kilka miesięcy wraz z garstką wietnamskich fachowców sporządzał dokumentację tego co zostało po wojnie. Skupił się na Czamskich wieżach w My Son niedaleko Da Nang w środkowej części Wietnamu. Brak infrastruktury oraz zaminowany teren po wojnie amerykańsko-wietnamskiej nie były sprzymierzeńcem Kwiatkowskiego więc na początku swojego pobytu w Wietnamie mieszkał w bambusowym szałasie. Najpierw wraz z tubylcami  musiał odgruzować i wyczyścić teren na którym pracowali. Do 1989 roku uratowano tam prawie 20 Czamskich wież, a 26 marca 1994 roku w budowlach D1 i D2 w My Son otwarto Muzeum Rzeźb Czamskich. Pod jego kierunkiem badano i konserwowano także świątynie Czamskie w innych miejscach: Thap Doi, Duong Long, Ph an Rang, Garai, Qui Nhon, Khuong My, Nham Thap, Chien Dang, Bang An i Po Kong. W tym ostatnim Kwiatkowski odkrył złote bardzo cenne naczynia ofiarne. Podobny skarb odkryli Francuzi w My Son w 1904 roku. W lipcu 1982 roku odwiedził Hoi An leżące 40 km od Da Nang by zrelaksować się i wykąpać w morzu. Zwiedzając niewielkie miasteczko był podobno pierwszym białym jakiego wiedzieli mieszkańcy Hoi An. Władze miasta chciały zburzyć zagrzybione domy w starej części i postawić na ich miejsce nowe osiedle. Kwiatkowski zauroczony Hoi An sprzeciwił się temu i zaczął przekonywać by dano szansę Staremu Miastu.

https://sdl.thuathienhue.gov.vn/?gd=4&cn=121&tc=1699

Bartłomiej Kwiatkowski porównuje Hoi An do Kazimierza Dolnego nad Wisłą, ze względu na wartość zespołu zabytków, jaki znajdziemy w obu miasteczkach.

- Hoi An, tak jak Kazimierz, był kiedyś portem rzecznym, z typową dla tego regionu drewnianą architekturą. Tata przekonywał Wietnamczyków, że jest ona wartością samą w sobie, więc trzeba walczyć o jej prze-trwanie - mówi Bartłomiej Kwiatkowski.

Nguye Duc Minh, który towarzyszył Kwiatkowskiemu w czasie pierwszej wizyty w Hoi An, tak wspominał tamten dzień: „Na początku to my byliśmy jego przewodnikami, ale już po godzinie Kazik stał się naszym przewodnikiem. Gdy zobaczył jakiś starożytny budynek, od razu wchodził i zapisywał, rysował główne części budynku, wypytywał o wszystko domowników. Potem dopiero zauważyłem, że domy, które Kazik odwiedził, miały dużą wartość historyczno-kulturową. Zwiedzanie uliczek Hoi An było poza planem wizyty, dlatego plan odpoczynku i popływania w morzu, jak określił to Kazik, zbankrutował” (cytat za: Jacek Zygmunt Matuszak, „Kazimierz Kwiatkowski (1944 - 1997). Wspomnienie niezwykłego człowieka”.

http://thoidai.com.vn/ban-nam-chau/tuong-nho-kazik-kien-truc-su-ba-lan-het-minh-cho-nhung-di-tich-cua-viet-nam_t114c34n39262

Dzięki jego staraniom zachowała się urokliwa starówka i dzisiaj obok Zatoki Ha Long Hoi An jest najczęściej odwiedzanym miejscem w Wietnamie.

Architekt z Lublina dostał w Wietnamie dwa przezwiska: „człowiek z dżungli” i „Znachor”. To pierwsze dlatego, że na początku mieszkał w bambusowym szałasie, a zespół zabytkowych świątyń, w których pracował, otaczał las. Ze Znachorem była inna historia. Niedługo po polskiej premierze w Wietnamie pokazywany był film „Znachor” z 1982 roku.

https://culture.pl/en/artist/kazimierz-kwiatkowski

Kiedy w 1992 roku po przemianach ustrojowych w Polsce Misja Konserwatorska miała kłopoty finansowe Kwiatkowski nawiązał współpracę z Towarzystwem Przyjaciół Kultury Czamów w Stuttgarcie, od którego dostał fundusze na kontynuację swoich badań.

W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych zaczął prace przy Zakazanym Mieście w Hue, które było bardzo zniszczone po nalotach bombowych w czasie wojny amerykańsko-wietnamskiej. Wykonał też dokumentację grobowca cesarza Tu Duca położonego niedaleko Hue. Tuż przed śmiercią został szefem prac prowadzonych przy Pałacu Cesarskim finansowanym przez wietnamską Agencję Zarządzania Projektem Hue. 19 marca 1997 roku zmarł w Cesarskim Mieście na zawał serca, prawdopodobnie z przepracowania. Dwa dni później miasto Hue uroczyście pożegnało Kazimierza Kwiatkowskiego. Sarkofag z jego ciałem stanął w Zakazanym Mieście w wypełnionej po brzegi Sali Mandarynów. Przy muzyce żałobnej wykonanej przez orkiestrę w narodowych strojach wietnamskich towarzyszyła przemówieniom pożegnalnym oficjeli. Kondukt żałobny prowadzony przez szpaler policjantów na motocyklach odprowadził ciało polskiego architekta ulicami Hue do bram miasta. Jak wspomina pracujący z nim Marek Kowalczyk: “Hue pożegnało Kazimierza Kwiatkowskiego jak jednego z najgodniejszych obywateli tego królewskiego miasta. Konsul stwierdził, że ceremonia miała wyjątkowo uroczysty charakter”. Pochowany został w Lublinie 2 kwietnia 1997 roku na  cmentarzu  parafialnym przy kościele św.  Agnieszki na Kalinowszczyźnie. 10 lat później w parku Kazika odsłonięto pomnik Kwiatkowskiego w Hoi An – wietnamskim miasteczku, które zawdzięcza mu swój turystyczny sukces.

Kierował pracami konserwatorskimi w Wietnamie od 1981 r. do swojej śmierci w 1997 r.

Jego praca była odpowiedzią na apel wystosowany przez UNESCO, a mający na celu pomoc w odbudowie i zachowaniu wietnamskich zabytków zniszczonych przez wojnę i czas[2]. Dzięki jego staraniom w 1993 roku na Listę Światowego  Dziedzictwa UNESCO trafiło Zakazane Miasto w Hue, a w 1999 roku stara część miasta Hoi An oraz My Son.

Wszyscy nazywali go “Kazik”, a po premierze polskiego filmu w Wietnamie z Jerzym Bińczyckim w roli głównej (do którego był bardzo podobny) dostał przezwisko “Znachor”. Kwiatkowski jest jednym z niewielu obcokrajowców, upamiętnionych pomnikiem w Wietnamie. Dedykowane mu tablice pamiątkowe znajdują się w Purpurowym Zakazanym Mieście (pałac cesarski) w Huế i w sanktuarium religijnym Czamów w Mỹ Sơn[3]. W 2007 r. w Hội An odsłonięto pomnik Kazimierza Kwiatkowskiego, uważanego tutaj za męża opatrznościowego, który uchronił zabytkowy kompleks przed likwidacją i przyczynił się do sukcesu miasta. Jemu przypisuje się główną zasługę wpisania starego miasta Hội An do rejestru zabytków światowego dziedzictwa UNESCO[4].

19 marca 2017 roku w 20-tą rocznicę śmierci Kazimierza Kwiatkowskiego odbył się w Hue, gdzie niegdyś pracował, panel dyskusyjny z udziałem osób które go znały. Ukazała się także książka autorstwa Jacka Zygmunta Matuszaka pod tytułem “Kazimierz Kwiatkowski (1944-1997). Wspomnienie niezwykłego człowieka”, która jest dostępna w trzech językach: polski, angielskim i wietnamskim. Można ją bezpłatnie pobrać ze strony Ambasady Polskiej w Hanoi pod adresem: http://www.hanoi.msz.gov.pl/pl/wspolpraca_dwustronna/kultura/kazik/

- Pomnik stanął przy głównej ulicy starego miasta, gdzie zazwyczaj pracował Kazik. Jest to naprawdę atrakcyjna parcela, na której w naszych warunkach już dawno ktoś postawiłby hotel - komentuje Jacek Zygmunt Matuszak.

Autorem pomnika jest wietnamski rzeźbiarz Phạm Hồng[5]. Pomnik znajduje się przy ulicy Trần Phú pod nr 138 w Parku Kazika, nazwanym tak na cześć Kwiatkowskiego. Ożenił się z Więcesławą Kwiatkowską i miał z nią troje dzieci: Bartłomieja, Katarzynę i Mateusza.

Okazuje się, że architekt jest bohaterem kilku wietnamskich książek, jego osoba była też inspiracją dla wietnamskich filmowców.

Nie można pominąć tego, że Kazimierz Kwiatkowski czerpał z doświadczenia, jakie zdobył w Lublinie. M.in. z lubelskiego oddziału Państwowego Przedsiębiorstwa Pracownie Konserwacji Zabytków na Starym Mieście. Pracował na przykład przy przenoszeniu chat do Muzeum Wsi Lubelskiej, renowacji Kaplicy Trójcy Świętej, ale też stworzył projekt zagospodarowania placu Po Farze, ostatecznie niezrealizowany.

Architekt Bartłomiej Kwiatkowski: - Wiem, że tata był zwolennikiem odbudowy staromiejskiej fary, dziś ten pomysł wraca.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Nota biograficzna Kazimierza Kwiatkowskiego w muzeum w Mỹ Sơn
  2. Jacek Zygmunt Matuszak, Kazimierz Kwiatkowski (1944-1997) Wspomnienie niezwykłego człowieka, Warszawa-Hanoi 2016, s. 45.
  3. Polish archaeologist honoured with statue in Vietnam(ang.)(dostęp 27 października 2009)
  4. A lifetime is not enough to thank Kazik(ang.)(dostęp 27 października 2009)
  5. Một đời người không đủ nói lời cảm ơn Kazik (wiet.)(dostęp 12 kwietnia 2017)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]