Kazimierz Marian Morawski

Kazimierz Marian Morawski

Data i miejsce urodzenia	26 stycznia 1884 Kraków
Data i miejsce śmierci	25 października 1944 Jędrzejów
Zawód, zajęcie	historyk

Kazimierz Marian Dzierżykraj-Morawski herbu własnego, ps. Acer, Keryks, Linkeus, Mordax (ur. 26 stycznia 1884 w Krakowie, zm. 25 października 1944 w Jędrzejowie) – polski historyk, eseista, działacz i teoretyk konserwatyzmu, monarchista, masonoznawca.

Życiorys

Syn Kazimierza Morawskiego i Heleny, córki Władysława Wężyka.

W 1906 ogłosił pod pseudonimem Szczerbiec broszurę polityczną Wobec chwili i przyszłości, w której stojąc na gruncie obrony wiary, języka i tradycji potępił polski udział w rewolucji 1905 roku w Imperium Rosyjskim jako „ugodę z bezrządem”, przeciwstawiając mu reformy Aleksandra Wielopolskiego i przekonanie o tym, że „Rosja do nowego życia powstała”. W 1914 wydał w Krakowie przekład krótkich prac metodologicznych francuskich historyków Gabriela Hanotaux i Henriego Moysseta.

Początkowo działał w Stronnictwie Prawicy Narodowej, wywodzącym się ze środowiska konserwatystów krakowskich. Należał obok swego kuzyna Konstantego Broëla-Platera oraz Hieronima Tarnowskiego do przywódców założonego w 1922 Stronnictwa Zachowawczego. W 1924 został redaktorem naczelnym organu prasowego tej partii („Biuletyn Stronnictwa Zachowawczego”). W marcu 1926, po przystąpieniu większości działaczy SZ do Stronnictwa Chrześcijańsko-Narodowego, założył wraz z Platerem i Tarnowskim w Warszawie istniejący do 1928 Klub Zachowawczo-Monarchistyczny i objął redakcję jego organu prasowego „Pro Fide, Rege et Lege” (w 1988 reaktywowany został zarówno klub, jak i pismo).

Autor m.in. książki Studia i szkice z ery Sasów i Stanisławów (1935), w której za namową prymasa Hlonda przedstawił pogląd o inspiratorskiej roli masonerii w rozbiorach Polski. W 1937 ogłosił przekład pracy francuskiego duchownego katolickiego A.G. Michela (być może pseudonim) pt. Państwo w okowach masonerii. Inicjator zwołania w 1938 w Warszawie Zjazdu Prasy Polskiej, podczas którego Jerzy Braun i Wacław Budzyński założyli Agencję Antymasońską.

Główne publikacje autorskie

• Wobec chwili i przyszłości. List otwarty i szczery do Rosyan i Polaków, Warszawa 1906 (pod pseudonimem Szczerbiec)
• Ignacy Potocki. Cz. 1, 1750–1788, Gebethner i Wolff, Kraków 1911
• Z wieku Łazienek (notatki historyczne), Spółka Wydawnicza Polska, Kraków 1913
• Ze studyów nad epoką saską, Spółka Wydawnicza Polska, Kraków 1913
• Wawel. Rys historyczny, H. Altenberg, Lwów 1913
• Trzy przemówienia, Polski Związek Polityczny, Lozanna 1918
• Kraków przed trzydziestu laty, Myśl Narodowa, Warszawa 1932
• Źródło rozbioru Polski. Studja i szkice z ery Sasów i Stanisławów, Księgarnia Św. Wojciecha, Poznań 1935
• Od Stambułu do Golgoty. Z pielgrzymki do Ziemi Świętej, Księgarnia i Drukarnia Katolicka, Katowice 1938
• Konferencje misyjne (z Antonim Pawłowskim, Rada Krajowa Papieskiego Dzieła Rozkrzewiania Wiary, Poznań 1938
• Co to jest masonerja (z Włodzimierzem Moszczyńskim), A. Prabucki, Warszawa 1939
• Bractwo wrogów wstrzemięźliwości. Studium historyczne z czasów Augusta II, Armoryka, Sandomierz 2018

Bibliografia

• Jacek Bartyzel, Konserwatyzm bez kompromisu. Studium z dziejów zachowawczej myśli politycznej w Polsce w XX wieku, Toruń 2002.
• Władysław Konopczyński, Kazimierz Marian Morawski (1884-1944), „Kwartalnik Historyczny” 53.3-4, 1946.
• Czesław Lechicki, Morawski Kazimierz Marian (Dzierżykraj-), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXI, Wrocław 1976.
• Szymon Rudnicki, Działalność polityczna polskich konserwatystów 1918-1926, Warszawa 1981.
• Norbert Wójtowicz, Morawski Kazimierz Marian, [w:] idem, Masoneria. Mały słownik, Warszawa 2006, s. 250.

Linki zewnętrzne

• Dzieła Kazimierza Mariana Morawskiego w bibliotece Polona