Kazimierz Michałowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kazimierz Michałowski
Kazimierz Michałowski
Data i miejsce urodzenia 14 grudnia 1901
Tarnopol
Data i miejsce śmierci 1 stycznia 1981
Warszawa
Zawód archeolog
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Kazimierz Józef Marian Michałowski (ur. 14 grudnia 1901 w Tarnopolu, zm. 1 stycznia 1981 w Warszawie) – polski archeolog, egiptolog, historyk sztuki, członek PAN, twórca polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej.

Życiorys[edytuj]

Jego dziadkiem był Emil Michałowski, poseł do Sejmu Krajowego Galicji i dyrektor Seminarium Nauczycielskiego w Tarnopolu oraz burmistrz tego miasta[1]. Kazimierz Michałowski ukończył tarnopolskie gimnazjum, po czym odbył studia z zakresu archeologii klasycznej i historii sztuki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, pod naukowym kierownictwem Jana Bołoz-Antoniewicza i Edmunda Bulandy; był też słuchaczem wykładów filozofa prof. Kazimierza Twardowskiego. Podczas studiów odbył podróż do Wenecji i Mediolanu, a następnie przez południową Francję do Paryża. Wiedzę poszerzał na uczelniach w Berlinie, Heidelbergu, Paryżu, Rzymie i Atenach. Po obronie doktoratu na lwowskim UJK został docentem w Katedrze archeologii klasycznej tej uczelni, a następnie (od 1933) Uniwersytetu Warszawskiego.

Od 1927 do 1939 publikował (m.in. w „Kwartalniku Klasycznym” i „Eos”) prace poświęcone głównie sztuce greckiej. Wydana w 1930 r. monografia Les portraits gréco-romains de Délos potwierdzała jego badawczy wkład w archeologii klasycznej. Uczestnictwo w wykopaliskach prowadzonych przez École Française d`Athènes w Delfach, na Tasos i na Delos zaznaczało jego udział w nauce europejskiej, skutkując też wydaniem kolejnej monografii (Delfy 1937).

Przed wybuchem wojny uczestniczył w pierwszych znaczących wykopaliskach polsko-francuskich przeprowadzonych w Edfu (Górny Egipt) w latach 1937-1939. W ich wyniku opublikowano 3 tomy szczegółowych raportów (po francusku), a uzyskanymi zabytkami wzbogacono zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie. Tym samym stworzono wyodrębniony zbiór sztuki starożytnej (przekształcony później w samodzielną Galerię) i zapoczątkowano jej stałą ekspozycję.

Kazimierz Michałowski aktywnie działał na rzecz popularyzacji archeologii śródziemnomorskiej; w PRL przetłumaczył i udostępnił W.H. Boultona Wieczność piramid i tragedia Pompei (1958). Tendencję tę podtrzymywał w dalszych publikacjach popularyzatorskich, których społecznym efektem był niezwykły wzrost zainteresowania tą dziedziną nauki. Stworzona przez niego tzw. polska szkoła archeologii w założeniach swych łączy wykopaliska i badania z pracami konserwatorskimi.

Podczas wojny przebywał w niemieckim obozie jenieckim Oflag II C Woldenberg.

Działalność badawczo-naukowa[edytuj]

  • 1937-1938 – wspólne polsko-francuskie wyprawy do Egiptu (Edfu) organizowane przez Uniwersytet Warszawski i Instytut Francuskiej Archeologii Orientalnej.
  • 1956 – polsko-radziecka ekspedycja badająca kolonię grecką Myrmekjon na Krymie.
  • 1957 – eksploracja starożytnej Palmiry (Syria), prace badawcze w Dolnym Egipcie i Nubii, w wyniku których rząd egipski podjął akcję ratowania świątyń zagrożonych zalaniem po zbudowaniu tamy asuańskiej w Tell Atrib.
  • 1960 – wykopaliska w Aleksandrii i rekonstrukcja fragmentów rzymskiej dzielnicy.
  • 1961 – wykopaliska w dolinie Deir el Bahari wraz z rekonstrukcją świątyni grobowej królowej Hatszepsut.
  • 1961-1964 – wykopaliska w Faras z odkryciem wczesnochrześcijańskiej bazyliki, nekropolii biskupów oraz pałacu.

Funkcje[edytuj]

Do końca życia był aktywny naukowo i pełnił wiele funkcji:

  • zastępcy dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie;
  • kierownika Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN;
  • kierownika Stacji Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w Kairze[2]'
  • członka rzeczywistego PAN;
  • prezesa Międzynarodowego Towarzystwa Nubiologicznego;
  • wiceprezesa Międzynarodowego Towarzystwa Egiptologicznego.

Ważniejsze publikacje[edytuj]

  • Delfy (1937)
  • Wystawa wykopalisk egipskich. Przewodnik (1937)
  • Kanon w architekturze egipskiej (1955)
  • Sztuka starożytna (1955)
  • Mirmeki. Wykopaliska odcinka polskiego w r. 1956 (1958)
  • Technika grecka (1959)
  • Nie tylko piramidy... Sztuka dawnego Egiptu (1966) – także w licznych przekładach i wydaniach obcojęzycznych
  • Faras. Centre artistique de la Nubie chrétienne (1966)
  • Faras: die Kathedrale aus dem Wüstensand (1967)
  • Jak Grecy tworzyli sztukę (1970)
  • Od Edfu do Faras. Polskie odkrycia archeologii śródziemnomorskiej (1974)
  • L'art de l'ancienne Égypte (1975)
  • Égypte. Histoire mondiale de la sculpture (1978)
  • Sztuka Grecji (1979)
  • Wspomnienia (1986)
  • Opera minora (1990) – wybór prac
  • Errinerungen: hinter den Kulissen der Archäologie (2011)

Ponadto wydawnictwa albumowe (wspólnie z K. Dziewanowskim): Akropol, Delfy, Palmyra, Aleksandria, Luksor, Karnak, Teby, Piramidy i mastaby – również licznie tłumaczone i wydawane w jęz. obcych

Odznaczenia, nagrody i upamiętnienie[edytuj]

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1947)[3]
  • Order Budowniczych Polski Ludowej (21 lipca 1977)[4]
  • Nagroda państwowa I. stopnia (1966)[5]
  • założone przez K. Michałowskiego Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW nazwano jego nazwiskiem[6]
  • W 2001 r. Poczta Polska wydała nakładem 200 tys. sztuk z okazji setnej rocznicy urodzin K. Michałowskiego kartę pocztową z wizerunkami jednej z naw katedry w Faras oraz postaci Michałowskiego [7] [8]
  • W Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego znajduje się popiersie K. Michałowskiego [9]
  • W ogrodach Muzeum Egipskiego w Kairze odsłonięto w 2007 r. popiersie K. Michałowskiego w galerii czołowych egiptologów[10].
  • Nazwiskiem profesora nazwano ulice w Częstochowie, Malborku i Słupsku[11]

Przypisy

  1. Aleksander Świstun: Wspomnienia podolskie (4). cracovia-leopolis.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  2. Maria Ludwika Bernhard: Kazimierz Michałowski. W: 50 lat polskich wykopalisk w Egipcie i na Bliskim Wschodzie. Warszawa: Uniwersytet Warszawski Stacja Archeologii Śródziemnomorskiej im. prof. Kazimierza Michałowskiego, 1986, s. 17-22. (pol.)
  3. 29 października 1947 „za zasługi położone w zabezpieczeniu arcydzieł kultury polskiej” M.P. z 1947 r. Nr 149, poz. 894, pkt 2
  4. Nowiny, nr 165 (8951), 22-23-24 lipca 1977, s. 2
  5. Nowiny Rzeszowskie, nr 170 (5306), 20 lipca 1966, s. 2
  6. Strona Centrum [1]
  7. [2]
  8. [3]
  9. [4]
  10. [5]
  11. Internetowe plany miast

Bibliografia[edytuj]

  • Michał Gawlikowski: Michałowski i jego szkoła. W Królowa Hatszepsut i jej świątynia 3500 lat później. Warszawa: Agencja Wyd.-Rekl. A. Grzegorczyk, 2001, s. 17-37, 2001, ISBN 83-88823-75-2

Linki zewnętrzne[edytuj]