Kazimierz Michałowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kazimierz Michałowski
Popiersie Kazimierza Michałowskiego
Popiersie Kazimierza Michałowskiego
Data i miejsce urodzenia 14 grudnia 1901
Tarnopol
Data i miejsce śmierci 1 stycznia 1981
Warszawa
Zawód archeolog
Odznaczenia
Order Budowniczych Polski Ludowej (1960–1990) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Kazimierz Józef Marian Michałowski (ur. 14 grudnia 1901 w Tarnopolu, zm. 1 stycznia 1981 w Warszawie) – polski archeolog, egiptolog, historyk sztuki, członek PAN, twórca polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej.

Życiorys[edytuj]

Jego dziadkiem był Emil Michałowski, poseł do Sejmu Krajowego Galicji i dyrektor Seminarium Nauczycielskiego w Tarnopolu i burmistrz tego miasta[1]. Kazimierz Michałowski ukończył gimnazjum w Tarnopolu, po czym odbył studia z zakresu archeologii klasycznej i historii sztuki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, pod naukowym kierownictwem Jana Bołoz-Antoniewicza i Edmunda Bulandy, był też słuchaczem wykładów znakomitego filozofa i wielkiej osobowości - prof. Kazimierza Twardowskiego. W czasie studiów odbył podróż do Wenecji i Mediolanu, a następnie przez południową Francję do Paryża. Na początku lat trzydziestych opublikował swoje pierwsze książki. Opracował cztery zeszyty poświęcone ikonografii mitologii greckiej i rzymskiej wraz ze Stefanem Cybulskim. W 1932 roku ukazało się dzieło Les portraits héllenistiques et romains. Exploraion de Délos, które na stałe wpisało polskiego badacza do osiągnięć archeologii klasycznej.

Swoją wiedzę poszerzał na uczelniach w Berlinie, Heidelbergu, Paryżu, Rzymie i Atenach. Po obronie doktoratu na UJK został docentem w Katedrze archeologii klasycznej Uniwersytetu Jana Kazimierza, następnie (od 1933) Uniwersytetu Warszawskiego. Biorąc czynny udział w wykopaliskach szkoły École Française d`Athènes w Delfach, na Tasos i na Delos został tym samym pasowany na archeologa klasycznego. W 1937 roku ukazały się w Polsce jego Delfy, wznawiane następnie w kilku wydaniach. Kazimierz Michałowski nie stronił od popularyzacji. Przetłumaczył i wydał książkę Boultona pt. Wieczność piramid i tragedia Pompei, poprzedzając ją obszernym wstępem. Książka ta stała się jednocześnie zapowiedzią poważnych zmian w kierunku zainteresowań naukowych badacza.

Po wieloletnich staraniach udało się zorganizować polsko-francuskie wykopaliska w Edfu w Górnym Egipcie w latach 1937-1939. W wyniku prac opublikowano trzy tomy szczegółowych raportów w języku francuskim oraz wzbogacono zbiory Muzeum Narodowego w Warszawie uzyskanymi zabytkami. Zapoczątkowano w ten sposób stałą ekspozycję sztuki starożytnej, która stała się przedmiotem badań nie tylko uczonych, ale także studentów piszących pod okiem profesora swoje prace magisterskie i doktorskie.

W czasie wojny przebywał w niemieckim obozie jenieckim Oflag II C Woldenberg.

Stworzona przez Kazimierza Michałowskiego polska szkoła archeologii, łączy wykopaliska i badania z pracami konserwatorskimi. (Napisał książkę pt."Od Edfu do Faras")

W 2007 r. przed Muzeum Egipskim w Kairze odsłonięto popiersie prof. Kazimierza Michałowskiego.

Najważniejsze prace archeologiczne[edytuj]

  • 1937-1938 – wspólne, polsko-francuskie wyprawy do Egiptu (Edfu), które organizował Uniwersytet Warszawski i Instytut Francuskiej Archeologii Orientalnej.
  • 1956 – polsko-radziecka ekspedycja pod kierownictwem naukowym Kazimierza Michałowskiego zbadała kolonię grecką Myrmekjon na Krymie.
  • 1957 – eksploracja starożytnej Palmiry, w Dolnym Egipcie i Nubii. W wyniku tych prac rząd egipski podjął akcję ratowania świątyń zagrożonych zalaniem po zbudowaniu tamy asuańskiej w Tell Atrib.
  • 1960 – wykopaliska w Aleksandrii i rekonstrukcja fragmentów rzymskiej dzielnicy.
  • 1961 – wykopaliska w dolinie Deir el Bahari. Rekonstrukcja świątyni grobowej królowej Hatszepsut w Deir el-Bahari.
  • 1961-1964 – wykopaliska w Faras. Odnalezienie wczesnochrześcijańskiej bazyliki, nekropolii biskupów oraz pałacu.

Funkcje[edytuj]

Do końca życia był aktywny naukowo i pełnił wiele funkcji:

  • zastępcy dyrektora Muzeum Narodowego w Warszawie,
  • kierownika Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej PAN,
  • kierownika Stacji Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w Kairze[2],
  • członka rzeczywistego PAN,
  • prezesa Międzynarodowego Towarzystwa Nubiologicznego,
  • wiceprezesa Międzynarodowego Towarzystwa Egiptologicznego.

Publikacje[edytuj]

  • Fouilles franco-polonaises. Tell Edfou (1938)
  • Sztuka starożytna (1955)
  • Kanon w architekturze egipskiej (1955)
  • Fouilles polonaises, kilka tomów (od 1960)
  • Nie tylko piramidy. Sztuka dawnego Egiptu (1966)
  • Faras. Centre artistique de la Nubie chretienne (1966)
  • Art of Ancient Egypt (1969)
  • Arte y civilizacion de Egipto (1969)
  • Karnak (1969)
  • Jak Grecy tworzyli sztukę (1970)
  • Luksor (1971)
  • Aleksandria (1972)
  • Piramidy i mastaby (1972)
  • Teby (1974) (wspólne z A. Dziewanowskim)
  • Od Edfu do Faras. Polskie odkrycia archeologii śródziemnomorskiej (1974)
  • Egypte (1978)
  • Wybór prac Opera Minora (1990).

Odznaczenia, nagrody i upamiętnienie[edytuj]

  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1947)[3]
  • Order Budowniczych Polski Ludowej (21 lipca 1977)[4]
  • Nagroda państwowa I. stopnia (1966)[5]
  • założone przez K. Michałowskiego Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW nazwano jego nazwiskiem[6]
  • w 2001 r. Poczta Polska wydała nakładem 200 tys. sztuk z okazji setnej rocznicy urodzin K. Michałowskiego kartę pocztową z wizerunkami jednej z naw katedry w Faras oraz postaci Michałowskiego [7] [8]
  • w Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego znajduje się popiersie K. Michałowskiego [9]
  • w ogrodach Muzeum Egipskiego w Kairze odsłonięto w 2007 r. popiersie K. Michałowskiego w galerii czołowych egiptologów[10].
  • Nazwiskiem profesora nazwano ulice w Częstochowie, Malborku i Słupsku[11]

Przypisy

  1. Aleksander Świstun: Wspomnienia podolskie (4). cracovia-leopolis.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  2. Maria Ludwika Bernhard: Kazimierz Michałowski. W: 50 lat polskich wykopalisk w Egipcie i na Bliskim Wschodzie. Warszawa: Uniwersytet Warszawski Stacja Archeologii Śródziemnomorskiej im. prof. Kazimierza Michałowskiego, 1986, s. 17-22. (pol.)
  3. 29 października 1947 „za zasługi położone w zabezpieczeniu arcydzieł kultury polskiej” M.P. z 1947 r. Nr 149, poz. 894, pkt 2
  4. Nowiny, nr 165 (8951), 22-23-24 lipca 1977, s. 2
  5. Nowiny Rzeszowskie, nr 170 (5306), 20 lipca 1966, s. 2
  6. Strona Centrum [1]
  7. [2]
  8. [3]
  9. [4]
  10. [5]
  11. Intenetowe plany miast

Bibliografia[edytuj]

  • Gawlikowski M. - Michałowski i jego szkoła <w:> Królowa Hatszepsut i jej świątynia 3500 lat później, s. 17-37, 2001, ISBN 83-88823-75-2

Linki zewnętrzne[edytuj]