Kazimierz Pasenkiewicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz Pasenkiewicz
Data i miejsce urodzenia 27 września 1897
Kijów, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 21 czerwca 1995
Kraków, III Rzeczpospolita
Miejsce spoczynku Cmentarz Rakowicki
Zawód, zajęcie logik, filozof, urzędnik
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż za udział w Wojnie 1918–1921 Medal Zwycięstwa i Wolności 1945 Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal 10-lecia Polski Ludowej Medal 30-lecia Polski Ludowej Warszawski Krzyż Powstańczy

Kazimierz Pasenkiewicz (ur. 27 września 1897 w Kijowie, zm. 21 czerwca 1995 w Krakowie) – logik i filozof, wojewoda pomorski (1945), wojewoda krakowski (1946-1951), członek Komitetu Centralnego PZPR (1948–1952), profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 27 września 1897 r. w Kijowie. Był synem Stanisława i Marii z Bohomolców. Wywodził się rodziny patriotycznej. Jego pradziad Dominik walczył w powstaniu listopadowym, a obaj dziadkowie zostali skazani za udział w powstaniu styczniowym i zesłani na Syberię. Pierwsze nauki pobierał w nielegalnej polskiej szkółce, którą w kijowskim mieszkaniu Pasenkiewiczów prowadziła jego babka, Stanisława Ułaszyn.

Działalność patriotyczna[edytuj | edytuj kod]

W 1914 r. wyruszył do Puław, by zaciągnąć się do organizowanego tam Polskiego Legionu. Eskapada zakończyła się jego deportacją do Kijowa, gdzie przez kilka miesięcy był więziony. W latach 1915-1916 ukończył szkoły w Kijowie: Realną Szkołę Średnią i Kijowską Czwartą Studencką Szkołę Podchorążych. Należał również do pierwszej drużyny harcerskiej w Kijowie.

W latach 1916-1918 walczył jako oficer na Froncie Północnym w szeregach batalionu szturmowego 22 dywizji armii carskiej. Zwolniono go z wojska z uwagi na stan zdrowia (ranny, zatruty gazami bojowymi) oraz odznaczono za czyny bojowe Orderem św. Anny ze wstęgami.

Wiosną 1920 r. zaciągnął się do 1 pułku piechoty Legionów i jako szeregowiec bił się w wojnie z bolszewikami. Ciężko ranny w boju utracił nogę. Resztę roku spędził w szpitalach w Częstochowie i Warszawie. W 1921 r. rozpoczął studia z zakresu matematyki i logiki w Uniwersytecie Warszawskim. Uczęszczał na wykłady znakomitych profesorów: Stanisława Leśniewskiego, Jana Łukasiewicza, Stefana Mazurkiewicza, Wacława Sierpińskiego. Od 1921 do 1925 r. był przewodniczącym Rady Nadzorczej Akademickiej Spółdzielni Wytwórczej oraz gospodarzem pierwszego Domu Akademickiego przy ulicy Lwowskiej 12.

Od 1929 do 1937 r. uczestniczył w konwersatorium prof. Tadeusza Kotarbińskiego, gdzie doktoryzował się w 1933 r. W latach następnych przygotował rozprawę habilitacyjną, która spłonęła podczas powstania warszawskiego.

Lata okupacji niemieckiej przeżył w Warszawie. Od grudnia 1939 do 1 sierpnia 1944 r. był założycielem i kierownikiem społemowskiej „Spółdzielni Transportowo-Spożywczej Warszawa-Hrubieszów”, która m.in. zaopatrywała w karty pracy działaczy konspiracyjnych, a niektórym zapewniała środki do życia. Od 1943 r. był członkiem Robotniczej Partii Polskich Socjalistów. Podczas powstania warszawskiego walczył czynnie w sztabie Armii Ludowej. Po wyleczeniu ran odniesionych w powstaniu kontynuował działalność konspiracyjną.

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

W styczniu 1945 otrzymał od premiera Rządu Tymczasowego RP i przewodniczącego Polskiej Partii Socjalistycznej Edwarda Osóbki-Morawskiego, polecenie zorganizowania placówki PPS w województwie pomorskim (bydgoskim). 7 maja 1945 r. został przewodniczącym Wojewódzkiego Komitetu PPS w Bydgoszczy i funkcję tę pełnił do 4 grudnia tego roku. Jego zadanie polegało na skupieniu przedwojennych działaczy PPS, przyciągnięciu do partii chętnych i aktywnych jednostek oraz przekonanie ich do współpracy z PPR. Zasiadał również we władzach naczelnych PPS. Był członkiem Rady Naczelnej PPS od 1945 do zjednoczenia PPS z PPR i utworzenia Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w 1948 r.

Od maja do 15 listopada 1945 r. był wojewodą pomorskim (bydgoskim). Na początku grudnia 1945 r. został przeniesiony na stanowisko wojewody krakowskiego i urząd ten sprawował do 1949 r. Następnie do 1951 r. był przewodniczącym Prezydium Krakowskiej Wojewódzkiej Rady Narodowej.

Od 15 grudnia 1948 aż do rozwiązania się partii w 1990 r. działał w PZPR. W latach 1948-1952 był członkiem Komitetu Centralnego PZPR i wiceprzewodniczącym Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej.

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Pasenkiewicz już jako wojewoda krakowski utrzymywał kontakt ze szkolnictwem wyższym. Był jednym z założycieli, wraz z prof. Kazimierzem Dobrowolskim, Wyższej Szkoły Nauk Społecznych. Wykładał w niej logikę i teorię poznania, a po jej przekształceniu w Wyższą Szkole Dziennikarską – logikę i wstęp do filozofii. Od 1948 r. prowadził wykłady zlecone z logiki na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1951 r. organizował Katedrę Logiki na UJ, a w 1952 r. został jej kierownikiem. Wykładał również na innych krakowskich uczelniach. W latach 1954-1956 był prodziekanem Wydziału Filozoficzno-Historycznego UJ.

Mimo znacznego obciążenia pracą zdołał napisać monografię pt. „Pierwsze systemy semantyki Leona Chwistka”, którą przedłożył jako rozprawę habilitacyjną. Kolokwium habilitacyjne odbyło się w Uniwersytecie Jagiellońskim 13 stycznia 1961 r. Do jego osiągnięć naukowych należały m.in. zorganizowanie w Krakowie w 1959 r. Konferencji Historii Logiki i utrwalenie tej instytucji w następnych latach, założenie w 1965 r. serii „Prace z Logiki” w ramach „Zeszytów Naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego”.

W 1968 r. przeszedł na emeryturę, jednak nie zerwał z dydaktyką i pracą naukową. Prowadził wykłady monograficzne dla studentów filozofii UJ oraz wykładał na innych uczelniach. Znaczący jest jego dorobek naukowy. Napisał osiem podręczników i skryptów z logiki. Był promotorem kilku rozpraw doktorskich oraz recenzował prace habilitacyjne. Udzielał się również w towarzystwach naukowych i społecznych, m.in. Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.

Zmarł 21 czerwca 1995 r. w Krakowie. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Posiadał liczne ordery i odznaczenia, między innymi: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1946)[1], Medal Komisji Edukacji Narodowej, Medale: 10-lecia i 30-lecia Polski Ludowej, Warszawski Krzyż Powstańczy, Krzyż za udział w Wojnie 1918-1921, Medal Zwycięstwa i Wolności 1945.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Kazimierz Pasenkiewicz był dwukrotnie żonaty. Po raz drugi ożenił się w 1948 r. z Wandą z Wojnarów. Jego żona była dr. hab. stomatologii Akademii Medycznej w Krakowie. Miał syna Wacława (ur. 1948), doktora nauk technicznych i córkę Martę (ur. 1949) dr. habilitowanego, zamężną za Jerzym Gierulą, informatykiem Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom IV. Bydgoszcz 1997. ​ISBN 83-85327-42-8​, str. 79-81

Przypisy[edytuj | edytuj kod]