Kazimierz Porębski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kazimierz Porębski
ilustracja
wiceadmirał wiceadmirał
Data i miejsce urodzenia 15 listopada 1872
Wilno
Data i miejsce śmierci 20 stycznia 1933
Warszawa
Przebieg służby
Jednostki dowódca MW Marynarka Wojenna
Stanowiska szef Departamentu dla Spraw Morskich
Główne wojny i bitwy wojna rosyjsko-japońska
I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (1920-1941) Order św. Jerzego – IV klasy (Imperium Rosyjskie) Broń Złota „Za Waleczność” Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny II klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława III klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława II klasy (Imperium Rosyjskie) III Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy) Order Krzyża Wolności za służbę wojskową (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii Wielki Oficer Orderu Sławy (Tunezja) Komandor Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Komandor Orderu Korony Włoch Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Pomnik wiceadm. Kazimierza Porębskiego
Tablica pamięci wiceadm. Kazimierza Porębskiego na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni

Kazimierz Porębski (ur. 15 listopada 1872 w Wilnie, zm. 20 stycznia 1933 w Warszawie) – polski wojskowy, wiceadmirał i morski oficer pokładowy okrętów nawodnych, dowódca Marynarki Wojennej w latach 1919-1925. Służąc w Imperatorskiej Marynarce Wojennej Rosji uzyskał stopień kontradmirała, był dowódcą m.in. pancerników "Rostisław", "Impieratrica Marija" i brygady krążowników Floty Czarnomorskiej. Brał udział w wojnie rosyjsko-japońskiej, I wojnie światowej i wojnie polsko-bolszewickiej.

Rosyjska Marynarka Wojenna[edytuj | edytuj kod]

Kazimierz Włodzimierz Porębski urodził się 15 listopada 1872 w Wilnie. Był synem Adolfa i Marii z Krejbichów. W 1889 ukończył gimnazjum w Wilnie i wstąpił do Morskiego Korpusu Kadetów w Sankt Petersburgu. Po zakończeniu nauki w 1892 został oficerem rosyjskiej Marynarki Wojennej. W latach 1895-1896 był słuchaczem Oficerskiej Szkoły Min i Torped w Kronsztadzie.

Po ukończeniu szkoły oficerskiej pływał na okrętach różnych klas, głównie na Oceanie Arktycznym, Morzu Ochockim i Morzu Japońskim. Od 1895 do 1897 służył na krążowniku "Dmitrij Donskoj". W 1900 został przydzielony na krążownik "Pamiat´ Azowa". Od czerwca 1900 służył na krążowniku torpedowym "Lejtnant Ilin" Floty Bałtyckiej, po czym po wyokrętowaniu w październiku 1900 został skierowany do stoczniowej komisji nadzoru budowy krążownika "Nowik" w Stoczni Schichaua w Gdańsku[1]. Po wejściu okrętu do służby, od maja 1901 był na nim oficerem torpedowo-minowym, a od 29 listopada 1903 do stycznia 1904 i ponownie od 17 kwietnia 1904 – starszym oficerem[1].

We wrześniu 1902 wypłynął z "Nowikiem" na Daleki Wschód i brał na nim udział w wojnie rosyjsko-japońskiej, walczył pod Port Arturem w 1904. Odznaczył się w bitwie na Morzu Żółtym, zdecydowanie opowiadając się za samotnym przedzieraniem się okrętu do Władywostoku. Po samozatopieniu okrętu koło Korsakowa na Sachalinie 7 sierpnia 1904, Porębski z załogą dotarł 10 października 1904 do Władywostoku[1]. Za działania podczas wojny został odznaczony orderami: św. Anny III klasy, św. Stanisława II klasy i św. Jerzego IV klasy oraz złotą szablą za dzielność (ros. "za chrabrost'")[2]. Od maja 1905 do stycznia 1906 był dowódcą niszczyciela "Triewożnyj", podczas budowy tego okrętu we Władywostoku[2]. W tym czasie na krótko służył także jako starszy oficer torpedowo-minowy na krążownikach pancernych "Rossija", następnie "Gromoboj", na którym w maju 1906 powrócił na Bałtyk[3].

We Flocie Bałtyckiej służył początkowo na wyższych stanowiskach sztabowych i w szkolnictwie morskim[4]. W latach 1906-1909 pływał m.in. na pancerniku "Cesariewicz"[4]. Podczas rejsu szkolnego na Morze Śródziemne, w grudniu 1908 roku brał udział w akcji ratowania ofiar trzęsienia ziemi w Mesynie, za co później otrzymał odznaczenia włoskie[5]. W styczniu 1909 Porębski objął pierwsze dowództwo okrętu w linii – krążownika "Admirał Makarow", którym dowodził do maja 1909[6]. Od kwietnia 1909 do lutego 1913 był dowódcą stawiacza min "Jenisej", którym pływał na Morzu Bałtyckim i Morzu Północnym[6]. W marcu 1913 został przeniesiony do Sewastopola nad Morze Czarne, gdzie został na krótko (do października) szefem sztabu w dowództwie portu, po czym wyznaczono go dowódcą nowo budowanego pancernikadrednota ""Impieratrica Marija"[6].

Po wybuchu I wojny światowej, Porębski objął 5 sierpnia 1914 dowództwo starego pancernika "Rostisław", na którym brał udział w ostrzeliwaniu pozycji tureckich i potyczkach z okrętami niemieckimi koło przylądka Sarycz[6] i pod Bosforem[7]. W połowie 1915, po wejściu do czynnej służby pancernika "Impieratrica Marija", Porębski dalej nim dowodził do marca 1916 roku, kiedy został dowódcą brygady krążowników Floty Czarnomorskiej[8]. Dowodził m.in. zespołem ostrzeliwującym Konstancę w październiku 1916, na krążowniku "Pamiat' Mierkurija"[8]. Stanowisko to zajmował do października, po czym, po pobycie w rezerwie, 15 marca 1917[8] został naczelnikiem Ufortyfikowanego Rejonu "Kotka" w Zatoce Fińskiej, dowódcą obrony Zatoki. Następnie 10 kwietnia 1918 został szefem Wydziału Morskiego w sztabie Rady Frontu Północno-Zachodniego[8]. Po rewolucji 1917 działał w polskich organizacjach wojskowych w Petersburgu. 23 sierpnia 1918 został zwolniony ze służby w rosyjskiej Marynarce Wojennej jako obywatel polski[8]. Podczas służby we flocie rosyjskiej spędził na okrętach przynajmniej 6530 dni (ponad 18 lat), nie licząc nieewidencjonowanego czasu na okrętach po rewolucji lutowej[8].

Awansował kolejno na stopnie oficerskie:
  • miczmana – 1892
  • lejtnanta – 1897
  • starszego lejtnanta – ?
  • kapitana II rangi – 1906 (odpowiednik: komandor porucznik)
  • kapitana I rangi – 1913 (odpowiednik: komandor)
  • kontradmirała – 1916

Polska Marynarka Wojenna[edytuj | edytuj kod]

Od listopada 1918 przebywał w Warszawie, gdzie założył Stowarzyszenie Pracowników na Polu Rozwoju Żeglugi „Bandera Polska”. Przejmował od Niemców urządzenia techniczne na Wiśle. Na początku 1919 został powołany w skład Rady Wojskowej oraz wyznaczony szefem Sekcji Marynarki (od połowy 1919 Departament dla Spraw Morskich) w Ministerstwie Spraw Wojskowych. W 1920 towarzyszył gen. bryg. Józefowi Hallerowi podczas Zaślubin Polski z morzem. W czasie wojny polsko-bolszewickiej dowodził odcinkiem "Zegrze-Dębe" oraz kierował żeglugą wojenną na Wiśle. Na początku 1922 został wyznaczony na stanowisko szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej, utworzonego w miejsce Departamentu dla Spraw Morskich. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu wiceadmirała ze starszeństwem z 1 czerwca 1919.

W 1920 zainicjował utworzenie polskiej Marynarki Handlowej oraz Szkoły Morskiej. Był autorem programu rozbudowy floty wojennej, wspierał budowę portu w Gdyni oraz spowodował utworzenie Oficerskiej Szkoły Marynarki Wojennej i lotnictwa morskiego w Tczewie. W 1921 pełnił funkcję przewodniczącego Komisji ds. Żeglugi Morskiej. Był prezesem Ligi Morskiej i Rzecznej oraz współzałożycielem Yacht Klubu Polskiego.

19 maja 1925 Prezydent RP, Stanisław Wojciechowski zwolnił go ze stanowiska szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej, a Minister Spraw Wojskowych, gen. dyw. Władysław Sikorski przeniósł w stan nieczynny. Pretekstem do zwolnienia admirała z zajmowanego stanowiska była tzw. „afera minowa”[9]. W 1926 wszczęto przeciwko niemu postępowanie karne.

Z dniem 30 kwietnia 1927 został przeniesiony w stan spoczynku. W 1928 Wojskowy Sąd Okręgowy nr 1 umorzył postępowanie wszczęte w 1926 przez Prokuraturę Wojskową. Zmarł po długiej chorobie 20 stycznia 1933 w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

W 1993 w Gdyni odsłonięto jego pomnik, a od 1994 imieniem "Wiceadmirała Kazimierza Porębskiego" wyróżniona jest 8 Flotylla Obrony Wybrzeża. Imię to nosi Zespół Szkół nr 11 w Gdyni , a także jedna z ulic w Gdyni oraz w Gdańsku.

Był awansowany kolejno na stopnie oficerskie:

  • generała podporucznika marynarki – 1918
  • generała porucznika marynarki – 30 stycznia 1921 zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w Korpusie Morskim
  • wiceadmirała – 3 maja 1922 zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 19. lokatą w korpusie generałów

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c Trawicki 2006b ↓, s. 68.
  2. a b c d e f Trawicki 2006b ↓, s. 70.
  3. Trawicki 2006b ↓, s. 70-71.
  4. a b Trawicki 2006b ↓, s. 71.
  5. Trawicki 2006b ↓, s. 71-72.
  6. a b c d e f g h Trawicki 2006b ↓, s. 72.
  7. Denis Kozłow. Boj u Bosfora. „FłotoMaster” 4/2003, s. 23 (ros.)
  8. a b c d e f Trawicki 2006b ↓, s. 73.
  9. „Afera minowa” dotyczyła zakupu przez Marynarkę Wojenną przestarzałych min morskich.
  10. Order Odrodzenia Polski. Trzechlecie pierwszej kapituły 1921–1924. Warszawa: Prezydium Rady Ministrów, 1926, s. 20.
  11. a b c d e f g Jarosław Cięciara: Patroni jednostek Wojska Polskiego. T. 1, s. 152
  12. a b c d e f Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 15 z 12.06.1922

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, Maria Babnis, Alfons Jankowski, Jan Sawicki. "Kadry Morskie Rzeczypospolitej. Tom II. Polska Marynarka Wojenna. Część I. Korpus oficerów 1918-1947, Wyd. Wyższa Szkoła Morska, Gdynia 1996, ​ISBN 83-86703-50-4
  • Piotr Andrzejewski, Zygmunt Białogłowski, Tomasz Dolny, Henryk Karwan, Janusz Królikowski, Michał Michalski, Andrzej Walor. "Przegląd Morski", Wyd. kwiecień 2005, nr 4/2005, Redakcja Czasopism Marynarki Wojennej, Gdynia 2005, ISSN 0137-7205
  • Lech Trawicki. Okręty kontradmirała Kazimierza Porębskiego. Wiek pary – czas wojny. „Morze, Statki i Okręty”. 56, s. 68-73, marzec-kwiecień 2/ 2006.