Kazimierz Swoszowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz Swoszowski
Ilustracja
porucznik pilot porucznik pilot
Data i miejsce urodzenia 10 lub 12 września 1893
Osławica, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 4 lutego 1920
Berezowica Wielka, Polska
Przebieg służby
Siły zbrojne c. i k. Armia,
Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-ukraińska,
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota ObserwatorPolowy
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari

Kazimierz Stanisław Swoszowski (ur. 10 lub 12 września 1893 w Osławicy, zm. 4 lutego 1920 w Berezowicy Wielkiej) – porucznik pilot–obserwator Wojska Polskiego.

Nagrobek Kazimierza Swoszowskiego w Sanoku

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 10[1] lub 12[2] września 1893 w Osławicy. Był synem Franciszka (stały nauczyciel szkoły 5-klasowej w Tłumaczu, zajmujący tymczasową posadę w 4-klasowej szkole męskiej połączonej z wydziałową w Sanoku, zmarły 11 listopada 1903 w wieku 36 lat[3][4]) i Anastazji Floriany z domu Biesiakiewicz[2]. W 1911 zdał egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Stanisław Biega, Stefan Lewicki, Jan Polański, Józef Premik, Edward Zegarski)[5][6]. Następnie rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” od 1913[7].

W 1914, po wybuchu I wojny światowej, powołany został do Armii Austro-Węgier. W czasie wojny został skierowany do szkoły obserwatorów i pilotów wojennych w Wiener Neustadt, którą ukończył w 1916. Skierowany na front włoski walczył jako obserwator w K.u.k. Luftfahrtruppen.

W grudniu 1918 po powrocie z frontu włoskiego zgłosił się do służby w lotnictwie polskim. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej w szeregach Lwowskiej Grupy Lotniczej w stopniu porucznika jako obserwator[8]. Przydzielony został do grupy obrońców Lwowa kapitana Bastyra7 Eskadry Myśliwskiej, gdzie latał w charakterze pilota. Brał udział we wszystkich misjach grupy, odznaczając się wielkim męstwem i brawurą. Według niektórych publikacji, w lutym 1919 podczas lotu zwiadowczego zmusił samolot ukraiński do lądowania[9][10][a]. 7 marca samolot Brandenburg C.I, na którym Swoszowski leciał jako obserwator, został zestrzelony przez artylerię ukraińską, lecz zdołał wylądować po polskiej stronie frontu[11]. W kwietniu 1919 załoga Jerzy Borejsza i Swoszowski jako obserwator miała poważny wypadek, lecz nie odnosząc większych obrażeń[12]. Jako pilot uczestniczył w trwającej od 14 maja 1919 polskiej ofensywie[13].

Po zakończeniu walk z Ukraińcami w Galicji został przydzielony do 6 Eskadry Wywiadowczej stacjonującej w Tarnopolu, której w lipcu 1919 został mianowany dowódcą[10].

Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920. Służąc w stopniu porucznika 4 lutego 1920 poniósł śmierć w Berezowicy Wielkiej, gdy pełniąc misję wywiadowczą nad frontem polsko-bolszewickim został zestrzelony wraz ze swoim towarzyszem porucznikiem obserwatorem Feliksem Błaszkiewiczem[14]. 9 września 1920 roku został pośmiertnie zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu kapitana, w Korpusie Wojsk Lotniczych, w grupie oficerów byłej armii austriacko-węgierskiej[15].

Po zakończeniu wojny został powtórnie pochowany w części „Rymanowski Stary” Cmentarza Centralnego w Sanoku. Opiekę nad nagrobkiem Kazimierza Swoszowskiego podjęli harcerze z Hufca Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego[16].

Historyk Andrzej Olejko zadedykował kpt. pil. Kazimierzowi Swoszowskiemu swoją publikację pt. Lotnicze tradycje Bieszczadów[17].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Według Album Dziesięciolecia Lotnictwa Polskiego s.86, Swoszowski jako pilot zaatakował wrogi samolot od tyłu (brak bliższej daty). Mariusz Niestrawski. Szachownice nad Galicją i Wołyniem. Część 1. Lotnictwo Wojska Polskiego w wojnie z Ukraińcami. „Lotnictwo Aviation International”. Nr 7/2017 s. 96 podaje, że zwycięstwo miało miejsce około 23 lutego, przez załogę: pilot Kazimierz Swoszowski i obserwator Stanisław Pietruski, jednakże zwycięstwo Pietruskiego, uznawane za pierwsze zwycięstwo powietrzne lotnictwa polskiego, miało miejsce 24 lutego, a według jego wspomnień, pilotem był Józef Cagasek (Stanisław Pietruski, Lwowskie loty, "Lotnictwo z Szachownicą" nr 1 (1/2002), s. 15)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Olejko 2011 ↓, s. 33.
  2. a b Bukowsko Baptisms, Volume X, 1893–1940 (ang.). semanchuk.com. [dostęp 2016-05-24].
  3. Wiadomości osobiste. Zmarli. „Dziennik Urzędowy C. K. Rady Szkolnej Krajowej w Galicyi”, s. 564, Nr 36 z 16 grudnia 1903. 
  4. Kronika. Zmarli. „Nowa Reforma”, s. 4, Nr 282 z 10 grudnia 1903. 
  5. XXX. Sprawozdanie Dyrektora c.k. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1910/11. Sanok: Fundusz Naukowy, 1911, s. 40.
  6. Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-03-23].
  7. Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 150. ISBN 978-83-939031-1-5.
  8. Teodor Cybulski: Udział lotnictwa w kampanii polsko-ukraińskiej. W: Album Dziesięciolecia Lotnictwa Polskiego. Poznań: Lotnik, 1930, s. 84.
  9. Teodor Cybulski: Udział lotnictwa w kampanii polsko-ukraińskiej. W: Album Dziesięciolecia Lotnictwa Polskiego. Poznań: Lotnik, 1930, s. 86.
  10. a b Krzysztof A. Tarkowski, Lotnictwo polskie w wojnie z Rosją Sowiecką 1919-1920, Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1991, s. 35, 41, ISBN 83-206-0985-2, OCLC 69498511.
  11. Mariusz Niestrawski. Szachownice nad Galicją i Wołyniem. Część 1. Lotnictwo Wojska Polskiego w wojnie z Ukraińcami. „Lotnictwo Aviation International”. Nr 7/2017 s. 98
  12. Mariusz Niestrawski. Szachownice nad Galicją i Wołyniem. Część 2. Lotnictwo Wojska Polskiego w wojnie z Ukraińcami. „Lotnictwo Aviation International”. Nr 9/2017, s. 90
  13. Teodor Cybulski: Udział lotnictwa w kampanii polsko-ukraińskiej. W: Album Dziesięciolecia Lotnictwa Polskiego. Poznań: Lotnik, 1930, s. 95.
  14. Lista strat 1934 ↓, s. 56, 848.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 36 z 22 września 1920 roku, s. 897.
  16. Rozkaz L. 12/2013 z 14 września. zhpsanok.pl, 14 września, 2013. [dostęp 24 marca 2015].
  17. Olejko 2011 ↓, s. 1.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 436.
  19. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928 roku, s. 435.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]