Kazimierz Szpotański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz Szpotański
Kamień z tablicą upamiętniającą Kazimierza Szpotańskiego przy ulicy jego imienia, w pobliżu dawnej filii jego zakładów w Międzylesiu

Kazimierz Tadeusz Szpotański (ur. 16 grudnia 1887 we Włocławku, zm. 10 lipca 1966 w Warszawie) – polski inżynier elektryk, pionier przemysłu aparatów elektrycznych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był absolwentem Wydziału Elektrycznego Politechniki w Charlottenburgu, a po studiach pracował w firmie AEG w Berlinie, potem w Rydze, gdzie od podstaw zbudował i zorganizował dział budowy aparatów elektrycznych, oraz w oddziale tej firmy w Charkowie.

W listopadzie 1918 założył w Warszawie, w dwupokojowym lokalu przy ulicy Mirowskiej, Fabrykę Aparatów Elektrycznych K. Szpotański i Spółka i zaczął od produkcji włączników do światła. Warsztat ten, początkowo zatrudniający 2 ludzi, po przeniesieniu na Kamionek (w kwadrat obecnych ulic Kałuszyńskiej, Rybnej, Drewnickiej i Gocławskiej) bardzo szybko się rozrósł i stał się największym w przedwojennej Polsce przedsiębiorstwem produkującym aparaturę elektryczną. Inżynier Szpotański mówił, że produkcja w jego fabryce musi odpowiadać systemowi IEEN (jakości, ekonomii, estetyce i nowoczesności).

Tabliczka fabryki K. Szpotańskiego

W 1919 był w gronie współzałożycieli Stowarzyszenia Elektryków Polskich (prezes w latach 1938–1939 i 1939–1946).

11 listopada 1937 został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski „za zasługi na polu pracy społecznej”[1].

W 1938 niektóre oddziały fabryki zostały przeniesione do Międzylesia, co możliwe było dzięki zamówieniom dla Centralnego Okręgu Przemysłowego. Przed wojną fabryka zatrudniała 1200 pracowników, w tym 100 inżynierów. Fabryka liczników funkcjonowała też w czasie okupacji, jednak 20 października 1944 została przejęta pod przymusowy zarząd tymczasowy.

Po II wojnie światowej został dyrektorem Państwowej Fabryki Aparatów Elektrycznych – fabryki otwartej na bazie znacjonalizowanej fabryki Szpotańskiego, późniejszych Zakładów Wytwórczych Aparatury Wysokiego Napięcia ZWAR w Warszawie i Międzylesiu. Fabryka ta zajmowała się głównie produkcją do byłego ZSRR i po roku 1990 została sprzedana firmie ABB pod nazwą ABB ZWAR.

Pod naciskiem władz komunistycznych Kazimierz Szpotański opuścił założony przez siebie, znacjonalizowany zakład.

Obecnie na terenie fabryki na Kamionku znajduje się Uniwersytet SWPS, a budynki w Międzylesiu zostały zaadaptowane na galerią handlową Ferio Wawer[2].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Jego imieniem została nazwana ulica w Warszawie, w dzielnicy Wawer (przemianowano fragment ulicy Patriotów od ul. Żegańskiej do ul. Lucerny).
  • Przy ulicy Szpotańskiego róg ul. Żegańskiej znajduje się głaz z tablicą pamiątkową[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 410
  2. Tomasz Urzykowski. Genialny fabrykant z Kamionka. „Gazeta Stołeczna”, s. 16, 23 listopada 2018. 
  3. Stanisław Ciepłowski: Wpisane w kamień i spiż. Inskrypcje pamiątkowe w Warszawie XVII–XX w.. Warszawa: Argraf, 2004, s. 297. ISBN 83-912463-4-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Słownik polskich pionierów techniki (pod redakcją Bolesława Orłowskiego), Wydawnictwo „Śląsk”, Katowice 1984

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]