Kazimierz V

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kazimierz V
książę szczeciński
Okres od 1413
do 1428
Poprzednik Świętobor I
Następca on sam
książę szczeciński
Okres od 1428
do 1434
Poprzednik Otton II
Następca Joachim Młodszy
Dane biograficzne
Dynastia Gryfici
Data urodzenia ok. 1381
Data śmierci w okr. 5 maja–10 grudnia 1434
Ojciec Świętobor I
Matka Anna
Żona Katarzyna brunszwicka, Elżbieta
Dzieci Joachim Starszy, Anna,
Małgorzata, Joachim Młodszy

Kazimierz V (ur. ok. 1381, zm. między 5 maja a 10 grudnia 1434[1]) – książę szczeciński, najmłodszy syn Świętobora I (panujący od 1413 wraz z Ottonem II, od 1428 samodzielnie) z pomorskiej dynastii Gryfitów.

Życie i panowanie[edytuj | edytuj kod]

Był sojusznikiem zakonu krzyżackiego, jako dowódca sprzymierzonych z zakonem wojsk pomorskich walczył w bitwie pod Grunwaldem, gdzie dostał się do niewoli króla polskiego Władysława Jagiełły. Po bitwie zaproszony przez władcę Korony, wziął udział w uczcie triumfalnej. Został zwolniony z niewoli 8 czerwca 1411, za poręczeniem Bogusława VIII, księcia stargardzkiego i słupskiego i cenę późniejszej współpracy książąt szczecińskich z Koroną[2][3][4].

W 1412 wespół ze swoim bratem Ottonem II brał udział w konflikcie zbrojnym przeciwko Marchii Brandenburskiej, w którym obaj odnieśli zwycięstwo. Po objęciu współrządów nad Księstwem Szczecińskim, po śmierci ojca w 1413 nadal prowadził nieustanne walki z Brandenburczykami[a]. W rok po objęciu rządów – Fryderyk I Hohenzollern, późniejszy książę-elektor doprowadził do zagarnięcia Marchii Wkrzańskiej[3][4].

Mimo odzyskania utraconych ziem w 1420 przy pomocy wojsk koronnych, które były krótkotrwałym sukcesem – wkrótce poniósł klęskę i ponownie utracił ziemie wkrzańskie. Dalsze walki z marchią uaktywniły się w 1425. Książęta szczecińscy ponownie zwrócili się o pomoc do króla polskiego. Tenże wysłał na pomoc posiłki Pomorzanom pod dowództwem Jana z Czarnkowa. Konflikt zakończył się pokojem zawartym w Eberswalde (1427). Postanowieniem pokoju m.in. było, że Marchia Wkrzańska pozostanie w jurysdykcji Brandenburczyków[3][4].

Po śmierci swojego brata Ottona II w 1428 objął samodzielne rządy nad księstwem[3]. W tym samym roku na zjeździe razem z braćmi i miastami należącymi do Hanzy: Stralsundem, Gryfią, Demmin, Anklam, Wolgast, postanowiono w Szczecinie wprowadzić nowy system monetarny. Zaczęto wybijać tzw. dużego feniga (niem. Gros-Pfennig), który według ordynacji miał 2,22 g wagi i zawierał 1,14 g czystego srebra. Dzielił się on na 3 wItteny i 12 małych fenigów i odpowiadał wartości pomorskiego szylinga i 6 lubeckim fenigom[5]. Poprawiło to stosunki monetarne w Księstwie Szczecińskim.

Pod koniec swego panowania rozpoczął rozbudowę zamku w Szczecinie (dobudowanie skrzydła południowego). Rozbudowa została jednak powstrzymana przez radę miejską, która była w konflikcie z rodem książęcym[6].

Książę zmarł między 5 maja a 10 grudnia 1434 (Edward Rymar)[7]. Pochowany został w kaplicy św. Ottona na zamku szczecińskim[3].

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Kazimierz V był dwukrotnie żonaty. Pierwszą małżonką była Katarzyna, córka Bernarda I, księcia brunszwickiego na Lüneburgu i Małgorzaty sasko-wittenberskiej. Drugą małżonką była natomiast Elżbieta, córka Eryka i Elżbiety brunszwickiej[1].

Ze związku małżeńskiego z Katarzyną miał czworo dzieci:

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Barnim III Wielki
ur. przed 1300
bądź w okr. 1303–1304
zm. 24 VIII 1368
Agnieszka
ur. na przeł. 1318/1319
zm. po 2 VI 1371
Albrecht Piękny
ur. ok. 1319
zm. 4 IV 1361
Zofia
ur. ok. 1323
zm. 1372
         
     
  Świętobor I
ur. ok. 1351
zm. 21 VI 1413
Anna
ur. zap. 1360
zm. w okr. 18 IV–17 X 1391
     
   
1
Katarzyna brunszwicka
ur. najwcz. 1389
zm. 1429
OO    w okr. 21 VI 1413–1419
Kazimierz V
(ur. ok. 1381,
zm. w okr. 5 V–10 XII 1434)
2

Elżbieta
ur. ok. 1409
zm. przed 6 X 1452
OO    w okr. 1429–2 VII 1431
                   
                   
   1    1    1    1
Joachim Starszy
 ur. ok. 1420, najp. 1422
 zm. 1422
 
Anna
 ur.najp. 1421
 zm. w okr. 14 V 1447–21 XI 1459
 
Małgorzata
 ur. ok. 1422
 zm. w okr. 1464–1467
 
Joachim Młodszy
 ur. najp. 1424
 zm. p. 4 X 1451
 


Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz V wraz z bratem Ottonem II, dopuszczony został do współrządów za życia ojca Świętobora I w 1409.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 416-418.
  2. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 416-417.
  3. a b c d e K. Kozłowski, J. Podralski, Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, s. 97.
  4. a b c J. W. Szymański, Książęcy ród Gryfitów, s. 265.
  5. N.Bauer, Wortherbuch der Munzkunde s.242, 1970.
  6. Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie: Historia zamku (pol.). [dostęp 2012-04-19].
  7. E. Rymar ustalił datę śmierci księcia na podstawie analizy ówcześnie wydanych dokumentów. Roczniki kołbackie podają datę 13 kwietnia 1437, natomiast J. Bugenhagen na podstawie inskrypcji nagrobkowej podał rok 1434. Za M. Wehrmannem liczne publikacje niemieckojęzyczne podają datę roczną zgonu, która przypada na 1435. Za: E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, s. 417.
  8. E. Rymar, Rodowód książąt pomorskich, ss. 419-424.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Opracowania[edytuj | edytuj kod]

Opracowania online[edytuj | edytuj kod]

Literatura dodatkowa (opracowania)[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa, Przewodnik po Szczecinie, wyd. 13 Muz; Szczecin 1999, ​ISBN 83-908898-3-8​.

Literatura dodatkowa (online)[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Świętobor I
Pommernwappen.jpg książę szczeciński
1413-1428
Pommernwappen.jpg Następca
on sam
Poprzednik
Otton II
Pommernwappen.jpg książę szczeciński
1428-1434
Pommernwappen.jpg Następca
Joachim Młodszy