Kepler-90

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kepler-90
ilustracja
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Smok
Rektascensja 18h 57m 44,039s[1]
Deklinacja +49° 18′ 18,58″[1]
Odległość 2540 ± 330 ly
780 ± 100[2] pc
Wielkość obserwowana 13,804m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy żółto-biały karzeł?
Typ widmowy G/F
Masa 1,12 ± 0,046[3] M
Promień 1,29 ± 0,167[3] R
Metaliczność [Fe/H] 0,098 ± 0,04[3]
Przyspieszenie grawitacyjne 186[3]
Temperatura 6015 ± 60[3] K
Alternatywne oznaczenia
2MASS: J18574403+4918185
KOI 351, KIC 11442793, GSC2.3 N2EM001018, USNO-A2.0 1350-10067455

Kepler-90 (KOI-351) – gwiazda należąca do typu widmowego G lub F, znajdująca się około 2500 lat świetlnych od Ziemi w gwiazdozbiorze Smoka.

Przy użyciu Teleskopu Keplera, w którego polu widzenia znajduje się ta gwiazda, zaobserwowano tranzyty planet okrążających tę gwiazdę. Układ planetarny Kepler-90 zawiera co najmniej osiem planet, jego konfiguracja upodabnia go do Układu Słonecznego, jednak jest znacznie ciaśniejszy[4][5][3].

Charakterystyka fizyczna[edytuj | edytuj kod]

Kepler-90 jest gwiazdą ciągu głównego wczesnego typu widmowego G lub późnego typu F, karłem nieco gorętszym i jaśniejszym od Słońca. Promień gwiazdy wynosi 1,1 promienia Słońca, a masa równa się 1,3 M. Temperatura powierzchni gwiazdy przekracza 6000 K[3].

Obserwowana wielkość gwiazdowa Kepler-90 wynosi 14m[6], nie jest ona widoczna z Ziemi gołym okiem.

Układ planetarny[edytuj | edytuj kod]

Orbity planet układu Kepler-90 i Układu Słonecznego
Rozmiary planet układu Kepler-90 i Układu Słonecznego

Planety krążące wokół gwiazdy Kepler-90 mają zróżnicowane rozmiary, ale wszystkie są większe od Ziemi. Układ ten, podobnie jak Układ Słoneczny, posiada planety-olbrzymy na orbitach najdalszych od gwiazdy, podczas gdy bliżej niej krążą mniejsze planety. Promienie tych orbit są jednak dużo mniejsze, niż w przypadku analogicznych obiektów z Układu Słonecznego. Ciasna konfiguracja jest prawdopodobnie efektem migracji planet wskutek oddziaływania z dyskiem protoplanetarnym[3]. Między planetami występują silne oddziaływania grawitacyjne, wyrażające się m.in. poprzez istnienie szeregu współmierności okresów obiegu[4] i zaburzenia czasu tranzytu[5]. Masy planet nie są znane, jednak muszą znajdować się w przedziale planetarnym (tzn. wykluczone jest, aby nawet największe były brązowymi karłami), aby układ był dynamicznie stabilny[4].

Planety systemu Kepler-90 można podzielić na trzy grupy ze względu na rozmiary i orbitę.

Planeta Promień[2]
[ R ]
Okres[2]
[ d ]
Półoś wielka[2]
[ au ]
Temperatura[a]
[K]
Inklinacja[2]
[ ° ]
Rok odkrycia
b 1,31 ± 0,17 7,008151 ± 1,9×10−5 0,074 ± 0,016 1056 89,4 ± 1,5 2013
c 1,19 ± 0,14 8,719375 ± 2,7×10−5 0,089 ± 0,012 981 89,68 ± 0,74 2013
i 1,32 ± 0,21 14,44912 ± 2,0×10−4 ? 709 ± 75 89,2+0,59−1,3 2017
d 2,87 ± 0,30 59,73667 ± 3,8×10−4 0,32 ± 0,05 518 89,71 ± 0,29 2013
e 2,66 ± 0,26 91,93913 ± 7,3×10−4 0,42 ± 0,06 448 89,79 ± 0,19 2013
f 2,88 ± 0,52 124,9144 ± 1,9×10−3 0,48 ± 0,09 89,77 ± 0,31 2013
g 8,1 ± 0,8 210,60697 ± 4,3×10−4 0,71 ± 0,08 340 89,80 ± 0,06 2013
h 11,3 ± 1,0 331,60059 ± 3,7×10−4 1,01 ± 0,11 292 89,6 ± 1,3 2013

Kepler-90b, c i i[edytuj | edytuj kod]

Planety b i c krążą po bardzo ciasnych orbitach, ponad trzykrotnie bliżej gwiazdy niż Merkury w Układzie Słonecznym. Są to najmniejsze obiekty, o promieniach odpowiednio: 1,3 i 1,2 R. Wykazują one współmierność okresów obiegu, są blisko rezonansu 5:4 – planeta b okrąża gwiazdę pięciokrotnie na każde cztery obiegi planety c. Są to najprawdopodobniej planety skaliste[4].

Planeta Kepler-90i, odkryta w 2017 roku z wykorzystaniem uczenia maszynowego w danych zebranych przez Teleskop Keplera, należy do tej samej grupy pod względem rozmiarów. Krótszy od oczekiwanego czas tranzytu (2,8 godziny zamiast 5) wskazuje, że jej orbita jest odchylona od płaszczyzny orbit pozostałych planet[3].

Kepler-90d, e i f[edytuj | edytuj kod]

Są to planety o bardzo zbliżonych rozmiarach, o promieniach od 2,7 do 2,9 R. Ich orbity mają promienie zbliżone do promienia orbity Merkurego wokół Słońca. Masa, a także budowa tych planet nie jest znana: mogą to być duże planety skaliste, tzw. superziemie, ale też mogą one posiadać gęste otoczki gazowe i należeć do tzw. gorących neptunów. Także między nimi występuje rezonans orbitalny: na każde dwa okrążenia gwiazdy przez planetę f przypadają trzy obiegi planety e i cztery okrążenia planety d[4].

Kepler-90g i h[edytuj | edytuj kod]

Planety g i h krążą po orbitach podobnych do orbit Wenus i Ziemi w Układzie Słonecznym, ale mają średnice odpowiednio 8 i 11 razy większe od Ziemi, są zatem gazowymi olbrzymami podobnymi do Saturna i Jowisza. Ciasne orbity tych olbrzymów powodują silne perturbacje ruchu; planety te są bliskie rezonansu 8:5. Ze względu na to, że gwiazda centralna jest gorętsza od Słońca, najdalsza znana planeta Kepler-90h krąży na wewnętrznym skraju ekosfery. Planeta g wykazuje zmiany głębokości i czasu trwania tranzytu. Jednym z możliwych wytłumaczeń tego zjawiska jest istnienie dużego księżyca, krążącego wokół niej. Problemem tej hipotezy jest to, że obliczony promień orbity takiego księżyca jest bliski promieniowi strefy Hilla, co nie gwarantuje długookresowej stabilności[4].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Obliczona temperatura powierzchni nie uwzględnia wpływu atmosfery.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Kepler-90 w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e KOI-351. NASA Exoplanet Archive. [dostęp 2017-12-15].
  3. a b c d e f g h i Christopher J. Shallue, Andrew Vanderburg. Identifying exoplanets with deep learning: a five planet resonant chain around Kepler-80 and an eighth planet around Kepler-90. „The Astronomical Journal”, 2017. arXiv:1712.05044. 
  4. a b c d e f Cabrera, J., Csizmadia, Sz., Lehmann, H., Dvorak, R. i inni. The Planetary System to KIC 11442793: A Compact Analogue to the Solar System. „The Astrophysical Journal”. 781 (1). DOI: 10.1088/0004-637X/781/1/18. Bibcode2014ApJ...781...18C. 
  5. a b Schmitt, J.R., Wang, J., Fischer, D.A., Jek, K.J. i inni. Planet Hunters VI: The First Kepler Seven Planet Candidate System and 13 Other Planet Candidates from the Kepler Archival Data. „The Astrophysical Journal”. 148 (2). DOI: 10.1088/0004-6256/148/2/28. arXiv:1310.5912. 
  6. Kepler-90 b w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)