Keteny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Budowa ogólna ketenów

Keteny – nienasycone ketony ze skumulowanymi podwójnymi wiązaniami >C=C=O. Przeważnie gazowe, bardzo reaktywne i toksyczne związki chemiczne. Chemię ketenów jako pierwszy badał Hermann Staudinger[1].

Zwyczajowo ketenem nazywa się najprostszego przedstawiciela tej grupy związków, etenon (CH2=C=O).

Keten (etenon) - właściwości[edytuj]

Etenon jest bezbarwnym gazem o ostrym zapachu, drażniącym oczy i błony śluzowe, po dłuższej ekspozycji może wystąpić obrzęk płuc. Temp. topn. −150.5 °C, temp. wrz. −56.1 °C.

Etenon ma 8 teoretycznie możliwe izomery (4 tautomery, 2 izomery typu eteru i 2 izomery cykliczne typu oksiranu), z których teoretycznie najtrwalszy i potencjalnie najłatwiejszy do zaobserwowania jest hydroksyacetylen, CH≡C−OH:

Ethynol - ketene tautomery.svg

Ma on energię o 152 kJ/mol większej od ketenu, ale jest oddzielony od niego barierą energetyczną o wysokości 305 kcal/mol[2], dzięki czemu ma on charakter związku metastabilnego. Można go wygenerować w spektrometrze mas[3].

Otrzymywanie[edytuj]

Formation of a ketene from an acyl chloride.

Reaktywność[edytuj]

Keteny są bardzo reaktywnymi związkami acylującymi. Hydrolizują do kwasów karboksylowych, pod wpływem amoniaku tworzą amidy, natomiast w reakcji z alkoholami dają estry. Łatwo dimeryzują do cyklicznych cyklobutano-1,3-dionów (diketenów). Z bogatymi w elektrony alkinami ulega cykloaddycji [2+2] do cyklobutenonów.

Bis-keteny (O=C=CH-R'-CH=C=O) polimeryzują z diolami (HO-R-OH) dając poliestry o wzorze ogólnym (-O-R-O-CO-R'-CO-)n

Przypisy[edytuj]

  1. Staudinger, Hermann. Ketene, eine neue Körperklasse. „Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft”. 38 (2), s. 1735-1739, 1905. DOI: 10.1002/cber.19050380283 (niem.). 
  2. a b Willem J. Bouma, Ross H. Nobes, Leo Radom, Clifford Woodward. On Existence of stable structural isomers of ketene. A theoretical study of the C2H2O potential energy surface. „J. Org. Chem.”. 47 (10), s. 1869–1875, 1982. DOI: 10.1021/jo00349a010. 
  3. Ben van Baar, Thomas Weiske, Johan K. Terlouw, Helmut Schwarz. Hydroxyacetylene: Generation and Characterization of the Neutral Molecule, Radical Cation and Dication in the Gas Phase. „Angewandte Chemie International Edition in English”. 25 (3), s. 282–284, 1986. DOI: 10.1002/anie.198602821.