Ketmia syryjska
| Systematyka[1][2] | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Podkrólestwo | |
| Nadgromada | |
| Gromada | |
| Podgromada | |
| Nadklasa | |
| Klasa | |
| Nadrząd | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
ketmia syryjska |
| Nazwa systematyczna | |
| Hibiscus syriacus L. Sp. pl. 2:695. 1753 | |
Ketmia syryjska (Hibiscus syriacus L.), także ślazowiec syryjski, ślaz drzewny, poślubnik syryjski lub hibiskus – gatunek krzewu z rodziny ślazowatych. Pochodzi z Chin i Tajwanu[3]. Był hodowany od dawna, zwłaszcza na Półwyspie Koreańskim (historycznej krainy Korei) i na terenach dawnej Persji (Starożytnego Iranu[4]).
Do Europy przybył z Syrii w XVI wieku n.e. Obecnie uprawiany w wielu rejonach świata.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]- Pokrój
- Krzew dorastający do 1–3 metrów wysokości.
- Liście
- Wyrastają z pędu; kształt: jajowato-klinowate lub romboidalne, trójklapowe[5]; grubo ząbkowane, barwy ciemnozielonej albo szarozielonej; osiągają długość 5-10 cm i szerokość 6 cm (wielkość 7–9 cm).
- Kwiaty
- Duże (do 12 cm średnicy), dzwonkowate, osadzone pojedynczo w kątach liści, kieliszek 6–7-płatkowy, 5-działkowy, korona duża (do 6 cm średnicy), 5 płatków koloru białego, różowego lub fioletowego, liczne pręciki zrośnięte w rurkę, słupek jeden.
- Owoc
- Torebka[6][7][8].
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Roślina ozdobna często sadzona w ogrodach o kwiatach półpełnych, pełnych, w barwach: białej, różowej, czerwonej lub fiołkowej. Rośnie szybko (30–40 cm na rok). Dobrze znosi przycinanie (zwykle pod koniec zimy) w celu formowania się w gęsty krzew. Jest najbardziej odpornym na mróz gatunkiem ketmii (strefy mrozoodporności 5–10[9]).
Ślazowiec syryjski posiada liczne odmiany hodowlane[7].
Uprawa
[edytuj | edytuj kod]Ketmia syryjska wymaga intensywnego, rozproszonego światła. Temperatura powietrza wiosną i latem powinna wynosić 18–20 °C, natomiast w okresie spoczynku (od listopada do stycznia) należy zapewnić jej temperaturę między +15 a +18 °C. Wymaga corocznego przesadzania w okresie wiosennym do podłoża gliniastego, z domieszką torfu i piasku i pH od 5,7 do 6,8[10].
Bardzo regularne uszczykiwanie[11] pędów pozwala uzyskać zwarty pokrój hibiskusa[10].
Rozmnażanie odbywa się poprzez ukorzenianie wierzchołków sadzonek – zielonych na wiosnę lub półzdrewniałych latem[12].
Choroby i szkodniki
[edytuj | edytuj kod]Choroby infekcyjne[10]:
- bakteryjna plamistość liści ketmii
- zamieranie pędów ketmii
- fytoftoroza ketmii
- zgnilizna twardzikowa
- alternarioza ketmii
- antraknoza ketmii
- szara pleśń
Szkodniki[10]:
Obecność w kulturze
[edytuj | edytuj kod]Ketmia syryjska to narodowy kwiat Korei Południowej i występuje w jej godle narodowym, gdzie ma również znaczenie symboliczne, ponieważ jego nazwa nawiązuje do słowa mugung oznaczającego „nieśmiertelność”[13].
Róża Szaronu (Mugunghwa[14]) jest również jedynym gatunkiem wymienionym w tekście Hymnu Republiki Korei[15].
Odmiany
[edytuj | edytuj kod]Uprawiane w Polsce odmiany ketmii syryjskiej[7]:
- ‘Admiral Dewey’ – kwiaty pełne, białe
- ‘Ardens’ – kwiaty gęsto wypełnione, liliowoniebieskie
- ‘Blue Bird’ – kwiaty niebieskoliliowe z małym, czerwonym środkiem
- ‘Boule de Feu’ – kwiaty gęsto wypełnione, ciemnoczerwone
- ‘Coelestit’ – kwiaty niebieskofioletowe, z ciemnoczerwonym deseniem
- ‘Diana’ – kwiaty pojedyncze, białe
- ‘Duc de Brabant’ – kwiaty gęsto wypełnione, ciemnoczerwone
- ‘Hamabo’ – kwiaty pojedyncze, bladoróżowe
- ‘Jeanne dArc’ – kwiaty gęsto wypełnione, białe
- ‘Lady Stanley’ – kwiaty białe z różowym odcieniem, czerwone w środku
- ‘Notwoodone’ – kwiaty różowofioletowe, z czerwonymi pazurkami u podstawy płatków
- ‘Marina’ – kwiaty ciemnoniebieskie w pąku oraz fioletowoniebieskie po rozwinięciu, z purpurowym środkiem
- ‘Monstrosus’ – kwiaty pojedyncze, białe z czerwonym środkiem
- ‘Pink Giant’ – kwiaty pojedyncze, różowe, z ciemnoczerwoną plamką u nasady
- ‘Puniceus Plenus’ – kwiaty pełne, czerwone
- ‘Red Heart’ – kwiaty pojedyncze, białe, z intensywnie czerwonym środkiem
- ‘Roses Plenus’ – kwiaty gęsto wypełnione, ciemnofioletowe
- ‘Rubis’ – kwiaty pojedyncze, czerwone
- ‘Russina Violet’ – kwiaty pojedyncze, malwowoliliowe
- ‘Speciosus’ – kwiaty pełne, białe, z ciemnoczerwonym środkiem
- ‘William R. Smith’ – kwiaty pojedyncze, białe
- ‘Woodbridge’ – kwiaty pojedyncze, rubinowoczerwone
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-19] (ang.).
- ↑ Hibiscus syriacus. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2019-09-08].
- ↑ Gerardo Ferrara, Iran, od starożytnej Persji do Republiki Islamskiej [online], https://www.omnesmag.com/, 18 stycznia 2024 [dostęp 2025-09-25].
- ↑ trójklapowy - Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2025-09-25].
- ↑ Hibiscus syriacus L.. Info Flora. [dostęp 2019-09-08]. (niem.).
- 1 2 3 Ketmia syryjska – odmiany, uprawa, cięcie, rozmnażanie, choroby. Poradnik Ogrodniczy. [dostęp 2019-08-12].
- ↑ Hibiscus syriacus – L.. Plants For A Future. [dostęp 2019-09-08]. (ang.).
- ↑ Geoffrey Burnie, Gordon Cheers, Sue Forrester, Denise Greig, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
- 1 2 3 4 G. Łabanowski, L. Orlikowski, A. Wojdyła, Jak pielęgnować rośliny doniczkowe, „Multico Oficyna Wydawnicza”, 2011, s. 116–119.
- ↑ uszczknąć - Słownik języka polskiego PWN [online], sjp.pwn.pl [dostęp 2025-09-25].
- ↑ Kazimierz Mynett, Rośliny doniczkowe w mieszkaniu, Chemil, 1990, s. 96, ISBN 83-00-02496-4.
- ↑ Magdalena Tomaszewska-Bolałek, Tradycje kulinarne Korei, Hanami, 2015, s. 12, ISBN 978-83-60740-90-3.
- ↑ Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Bezpieczeństwa Republiki Korei (MOIS)" www.mois.go.kr. 2025-06-25, The National Flower - Mugunghwa, [w:] https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do [online], The Ministry of the Interior and Safety (MOIS) https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do, 8 sierpnia 2025 [dostęp 2025-09-25].
- ↑ Hymn Korei Południowej [online], "https://korea-online.pl/" [dostęp 2025-09-25].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- BioLib: 39349
- EoL: 584343
- EUNIS: 175722
- Flora of China: 200013722
- Flora of North America: 200013722
- GBIF: 3152583
- iNaturalist: 126585
- IPNI: 560890-1
- ITIS: 21638
- NCBI: 106335
- Plant Finder: 282593
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2850597
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:560890-1
- Tela Botanica: 31973
- identyfikator Tropicos: 19600996
- USDA PLANTS: HISY
- IRMNG: 11328750
- CoL: 3LKBM