Kiedy śpiący budzi się

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kiedy śpiący budzi się
The Sleeper Awakes
Ilustracja
Okładka I wyd. amerykańskiego z 1899
Autor Herbert George Wells
Typ utworu powieść
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Anglia
Język angielski
Data wydania 1899
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego 1901/2
Wydawca Ilustracya polska
Przekład Gdy śpiący się zbudzi
Przebudzenie Grahama.
Graham ogląda świat przyszłości.
Graham ucieka z miejsca swego uwięzienia.
Graham leci aeroplanem.
Graham przed kamerami telewizji zrzeka się swoich praw własności.

Kiedy śpiący budzi się (inne tytuły polskich przekładów to: Gdy śpiący się zbudzi i Śpiący przebudzony; ang. The Sleeper Awakes) – antyutopijna powieść fantastyczna autorstwa Herberta George Wellsa o mężczyźnie, który śpi przez 203 lata, budząc się w kompletnie odmienionym Londynie, gdzie przez procent składany na swoim koncie bankowym staje się najbogatszym człowiekiem na świecie. Główny bohater budzi się, żeby zobaczyć, jak spełniają się jego marzenia, ale przyszłość pokazuje mu swoje złe strony i wynaturzenia.

I książkowe wydanie angielskie, pt. When the Sleeper Wakes, (oprócz strony tytułowej) nie zawierało grafik. Autorem oryginalnych grafik do I wydania amerykańskiego był francuski rysownik, malarz, akwarelista i ilustrator Henri Lanos.

Po polsku powieść ukazała po raz pierwszy, pt. Gdy śpiący się zbudzi, w przekładzie anonimowym, publikowana w odcinkach w czasopiśmie tygodniowym Ilustracya polska w latach 1901-1902; było to tłumaczenie pierwszej wersji tej powieści, które niedługo potem zostało wydane także w formie książkowej. Następne wydanie książkowe, pochodzi z roku 1984; było to wydanie klubowe. Najnowsze wydanie polskie pt. Śpiący przebudzony w przekładzie Krzysztofa Sokołowskiego ukazało się nakładem wydawnictwa Solaris w 2016 roku[1][2].

Historia publikacji[edytuj]

Powieść została początkowo opublikowana jako When the Sleeper Wakes w The Graphic od 1898 do 1899 i była ilustrowana przez Henriego Lanosa. Nie przekonany jakością książki, Wells, napisał ją na nowo w 1910.

Krótkie opowiadanie "A Story of the Days To Come" (1897) jest prekursorem powieści, będąc przygodą opowiedzianą w tym samym futurystycznym świecie.

Zarys fabuły[edytuj]

Historia opowiada o przypadkach Grahama – Anglika z XIX wieku. W roku 1897 zapada on w dziwny sen w wyniku nadużywania leków, żeby wyleczyć długotrwałą bezsenność.

Budzi się 203 lata później, aby dowiedzieć się, że odziedziczył bogactwo od swojego kuzyna Warmingsa i jego przyjaciółki, Ibsister, których synowie umarli w wypadku na łodzi. Jego pieniądze przetrzymywał i mnożył zarząd powierniczy. Przez lata zarząd zwany White Council używał niespotykanego bogactwa Grahama, żeby utworzyć szerokie polityczne i ekonomiczne wpływy.

Adaptacje[edytuj]

Historia książki została luźno zekranizowana przez Woody'ego Allena w jego filmie Śpioch.

Harry Stephen Keeler w 1914 stworzył projekt "John Jones’ Dollar," gdzie ekonomia systemu słonecznego jest zbudowana wokół jednego dolara pozostawionego do roku 2921, żeby zdobyć sumę 6,3 biliarda dolarów, finansując "międzyplanetarny socjalistyczny raj".

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. Gdy śpiący się zbudzi - artykuł w serwisie Encyklopedia fantastyki
  2. Herbert George Wells: Śpiący przebudzony. 2016. ISBN 978-83-7590-272-3.