King Kong kontra Godzilla

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
King Kong kontra Godzilla
キングコング対ゴジラ
ilustracja
Gatunek science fiction,
komedia,
przygodowy
Data premiery Japonia 11 sierpnia 1962
Polska 5 października 2007
Kraj produkcji  Japonia
Język japoński, angielski, mono-alu
Czas trwania 97 min (wersja oryginalna)
74 min (wersja Toho Champion Festival)
Reżyseria Ishirō Honda
Scenariusz Shinichi Sekizawa
Główne role Tadao Takashima
Yu Fujiki
Ichirō Arishima
Mie Hama
Kenji Sahara
Muzyka Akira Ifukube
Zdjęcia Hajime Koizumi
Scenografia Takeo Kita
Teruaki Abe
Montaż Reiko Kaneko
Produkcja Tomoyuki Tanaka
Wytwórnia Tōhō
Dystrybucja Japonia Tōhō

Polska Media Service

Budżet 150 000 000 ¥
Przychody brutto 352 000 000 ¥
Poprzednik Godzilla kontratakuje
Kontynuacja Mothra kontra Godzilla
King Kong vs. Godzilla
ilustracja
Gatunek science fiction
Data premiery Stany Zjednoczone 26 kwietnia 1963
Kraj produkcji  Stany Zjednoczone
Język angielski, mono-alu
Czas trwania 90 minut
Reżyseria Ishirō Honda (oryginalne sceny)
Thomas Montgomery (sceny dokręcone)
Scenariusz Paul Mason
Bruce Howard
Główne role Michael Keith
Harry Holcombe
James Yagi
Muzyka Robert Emmett Dolan
Joseph Gershenson
Henry Mancini
Heinz Roemheld
Milton Rosen
Hans J. Salter
Herman Stein
Montaż Peter Zinner
Produkcja John Beck
Dystrybucja Stany Zjednoczone Universal-International
Budżet 15 500 USD
Przychody brutto 2 725 000 USD

King Kong kontra Godzilla (jap. キングコング対ゴジラ Kingu Kongu tai Gojira)japoński film typu kaijū w reżyserii Ishirō Hondy z 1962 roku. Trzeci film z serii o Godzilli. W Polsce wyszedł w 2007 roku na DVD wydanym przez Media Service[1].

Tło powstania filmu[edytuj | edytuj kod]

W roku 1958 Willis O’Brien, twórca efektów specjalnych w King Kongu, próbował stworzyć film King Kong vs. Frankenstein, w którym Carl Denham napotyka się w Afryce na wnuka doktora Frankensteina, który tworzy potwora z części ciała wielkich zwierząt. Carl Denham wpada na pomysł stworzenie meczu bokserskiego pomiędzy potworem Frakensteina a drugim Kongiem odkrytym w Afryce. Ostatecznie oba potwory walczą w San Francisco[2].

Pomysł spotkał się z uznaniem Johna Becka, który z George’em Worthingem Yatesem doszlifował skrypt O’Briena i przemianował na King Kong vs. Prometheus. Jednak wysokie koszta animacji poklatkowej zniechęcały potencjalne wytwórnie. Ostatecznie skryptem Becka zainteresowała się wytwórnia Tōhō, która od dawna chciała stworzyć film z King Kongiem i wykupiła od RKO General licencję do niego. Studio planowało też przywrócić Godzillę na duży ekran, więc Shinichi Sekizawa przepisał skrypt i zmienił Frankensteina na Godzillę[3].

Tōhō uznało, że film jest idealny na świętowanie 30-lecia istnienia wytwórni w branży. Zdecydowano się na łagodniejszy ton w stosunku do poprzedników celem zwiększenia publiczności. Ishirō Honda chciał też uczynić z filmu satyrę na japońską telewizję. W kwietniu 1962 roku, stacje telewizyjne i ich sponsorzy zaczęli tworzyć agresywne programy i kampanie reklamowe, by przyciągnąć uwagę widzów po tym, jak dwóch starszych widzów zmarło w domu, oglądając brutalny mecz wrestlingu w telewizji[4]. Wojna o podniesienie wyników oglądalności między stacjami i banalne programy, które nastąpiły po tym wydarzeniu, wywołały powszechną debatę nad tym, jak telewizja mogłaby wpłynąć na kulturę japońską, a dziennikarz Sōichi Ōya twierdził, że telewizja tworzyła „naród 100 milionów idiotów”[5].

Honda oświadczył: Ludzie przykładali uwagę do wskaźników oglądalności, ale mój własny ogląd programów telewizyjnych polega na tym, że nie traktują widza poważnie i przyjmowali publiczność za pewnik... więc postanowiłem pokazać to poprzez mój film. Powód dla którego pokazałem bitwę potworów przez pryzmat wojny o wyniki oglądalności było zobrazowaniem ówczesnej rzeczywistości. Honda zobrazował to poprzez firmę farmaceutyczną sponsorującą program telewizyjny i przechodzącą do skrajności, by uzyskać najwyższe wyniki oglądalności, przechwytując gigantycznego potwora stwierdzając: Wszystko, co firma farmaceutyczna musiałaby zrobić, to produkować dobre leki, które znasz. Ale firmy tak nie myślą. Sądzą, że wyprzedzą swoich konkurentów, jeśli użyją potwora do promocji swojego produktu. Honda chętnie współpracował z Shinichi Sekizawą celem wplecenia satyry. Sekizawa w tamtym czasie pracował nad piosenkami pop i programami telewizyjnymi, więc znał środowisko telewizji od środka[4].

Fabuła[edytuj | edytuj kod]

Pan Tako, szef działu reklamy Pacific Pharmaceuticals, jest niezadowolony z wyników oglądalności swego programu telewizyjnego. Wkróce kontaktuje się z doktorem Makino, który odkrył gatunek czerwonych owoców na wyspie Faro znajdującej się blisko okolic Wysp Salomona. Doktor Makino sugeruje, że tam znajduje się gigantyczna bestia. Widząc okazję do zwiększenia oglądalności pan Tako, wysyła w tym celu swych pracowników – Osamu i Kinsabura.Tymczasem na Oceanie Arktycznym amerykańska atomowa łódź podwodna Seahawk podczas badań rozbija się o lodowiec i wysyła sygnał SOS. Wkrótce łódź podwodną niszczy uwięziony w lodzie Godzilla.

Przed wyjazdem narzeczony Fumiko, siostry Osamu – Kazuo Fujita prezentuje mu lekką i niezwykle wytrzymałą żyłkę mogącą utrzymać ogromny ciężar i zaleca użycie jej w ramach ekspedycji. Gdy Osamu i Kinsaburo badają wyspę Faro, ich i tłumacza atakuje prymitywne plemię tubylców. Jednak po obdarowaniu podarkami tubylcy traktują wszystkich przyjacielsko i ostrzegają o ich bogu.

Na Oceanie Arktycznym Godzilla wydostaje się z lodowca i atakuje pobliską bazę wojskową na Arktyce. W Japonii doktor Shigezawa informuje prasę, że uwolnienie się Godzilli z lodu było do przewidzenia i jest pewien, że instynktownie wróci na Archipelag Japoński. Pan Tako jest wściekły, ponieważ media całą uwagę teraz skupiają na Godzilli, co może zaszkodzić jego materiałowi nt. potwora z Faro.

Na wyspie Faro wioska tubylców zostaje zaatakowana przez gigantyczną ośmiornicę. Chwilę potem rozprawia się z nią ich „bóg”, którym jest wielki goryl nazywany przez tubylców King Kongiem. Zostaje uśpiony sokiem z czerwonych owoców i transportowany na tratwie do Japonii. Pan Tako zadowolony z tego, że teraz wszyscy piszą o King Kongu, wpada na pomysł na mecz wrestlingowy pomiędzy nim a Godzillą. Osobiście przybywa na statek transportujący potwora, jednak przybyłe Japońskie Morskie Siły Samoobrony oskarżają go o złamanie procedur i obarczają go odpowiedzialnością za szkody, które może spowodować King Kong.

Fujita wróciwszy do Tokio dowiaduje się od Tamiye, przyjaciółki Fumiko, że ta pojechała do Hokkaido. Fumiko sądziła, że Godzilla zatopił okręt, na którym był Fujita. Godzilla wiedziony instynktem dociera do do Hokkaido, co powoduje ewakucję pociągu, w którym jest Fumiko. Zaniepokojony Fujita przybywa furgonetką na miejsce i zabiera Fumiko. Sztab Japońskich Sił Samoobrony dyskutujący nt. powstrzymania Godzilli dostaje informację, że transportowany King Kong się wybudza się. Kinsaburo i Osamu nie bacząc na protesty pana Tako wysadzają w powietrze tratwę z King Kongiem, który wyszedł z tego cały i zdrowy.

Podczas tworzenia pułapek przeciw Godzilli dociera informacja o King Kongu będącym w Japonii powodującym zniszczenia. Ten wkrótce napotyka się na Godzillę. Obstawiane są zakłady, który z potworów wygra. Kong przegrywa starcie z Godzillą i oba potwory odchodzą w swe strony. Wieczorem wojsko próbuje zatrzymać Godzillę przy liniach wysokiego napięcia. Tokio jest ewakuowane z powodu zbiżającego się King Konga. Fumiko i Fujita nie są przychylni opuszczenia stolicy w obawie o rozdzielenie się. Wkrótce w stronę Tokio kieruje się Godzilla powstrzymywany przez zaporę elektryczną.

Gdzie indziej King Kong uszkadza zaporę i absorbuje z niej prąd. Wkrótce łapie pociąg, w którym ewakuowała się Fumiko i zaciekawiony porywa ją. Gdy zbliża się do gmachu parlamentu, wojsko chce użyć artylerii, jednak jest obawa zabicia Fumiko. Osamu wpada na pomysł, by uśpić King Konga. Potwór zostaje uśpiony za pomocą czerwonych owoców i melodii bębnów z wyspy Faro, a Fumiko jest bezpieczna. Japońskie Siły Samoobrony za namową doktora Onukiego decyduje zwabić King Konga do Godzilli, licząc na to że oba potwory pozabijają się w walce.

King Kong zostaje przetransportowany pod górę Fudżi, gdzie toczy walkę z Godzillą. Starcie znowu wygrywa Godzilla do momentu nadejścia burzy. Uderzony piorunem King Kong zyskuje możliwość wyładowań elektrycznych, co wyrównuje jego szanse z Godzillą. Zajadła bitwa kończy się upadkiem obu potworów do oceanu. Z wody wyłania się jedynie King Kong, który odpływa prawdopodobnie w stronę wyspy Faro. Godzilli nie widać, ale wszyscy wierzą, że żyje. Pan Tako i Japońskie Siły Samoobrony decydują się nie ścigać King Konga i pozwalają mu wrócić do swej wyspy.

Obsada[edytuj | edytuj kod]

Wersja amerykańska:

  • Michael Keith – Eric Carter
  • Harry Holcombe – dr Arnold Johnson
  • James Yagi – Yataka Omura
  • Byron Morrow – Rodrigo Infanta
  • Les Tremayne
    • gen. Masami Shinzo (głos),
    • kmdr Roberts (głos),
    • Narrator (głos)

Wersja amerykańska[edytuj | edytuj kod]

John Beck dostał od Tōhō wyłączne prawo do produkcji wersji filmu na rynek nie-azjatycki. Jeszcze przed rozpoczęciem zdjęć był w stanie pozyskać dystrybutorów w postaci Warner Bros. i Universal-International. Beck, w towarzystwie dwóch przedstawicieli Warner Bros., udał się na prywatną projekcję filmu w Tōhō przed japońską premierą[6].

John Beck zlecił dwóm hollywoodzkim scenarzystom, Paulowi Masonowi i Bruce’owi Howardowi napisanie nowego scenariusza. Po konsultacji z Beckiem, scenarzyści współpracowali z montażystą Peterem Zinnerem, by zmontować film od nowa. Nowe sceny, nakręcone przez Thomasa Montgomery’ego, nakręcono w ciągu trzech dni. Beck sprzedał amerykańską wersję Universal-International, która premierę miała w 1963 roku[3][6].

Tak jak dwa poprzednie filmy z Godzillą, film silnie zmieniono na rynek amerykański. W tej wersji fabuła opiera przede wszystkim na telewizyjnym serwisie informacyjnym prowadzonym przez korespondenta ONZ Erica Cartera oraz jego rozmów z Yataką Omurą, japońskim dziennikarzem i doktorem Johnsonem, pełniącym rolę eksperta w walce z potworami. Oryginalną fabułę zmarginalizowano i wycięto z niej sporo scen. Zmieniono charakter doktora Shigezawy, oryginalnie o pokojowym nastawieniu, tu zwolennika użycia broni jądrowej w walce z potworami. Wątek amerykańskiej łodzi podwodnej uzupełniono o jej powiązanie z ONZ, a jej dowódca dostał nazwisko Roberts. Muzyka Ifukube została zastąpiona muzyką z amerykańskich filmów science-fiction z lat 50. Film w wersji japońskiej miał konwencję komediową, natomiast w amerykańskiej zdecydowano na poważniejszy ton. W tej wersji zmieniono genezę potworów; oryginalnie przebywanie Godzilli w lodowcu wynikało z zakończenia Godzilla Raids Again, tutaj był zamrożony przez miliony lat i żył w tym samym czasie co King Kong. W oryginale King Kong był słabszy od Godzilli, tak tu jest tak samo silny. W filmie wykorzystano ujęcia z The Mysterians, m.in. wykorzystując sceny ze stacją kosmiczną Mysterian „grającą” międzynarodowego satelitę komunikacyjnego. Wersja amerykańska jest powszechnie znienawidzona przez fanów za usunięcie oryginalnej muzyki, zmiany w fabule, nieprzystającą do filmu powagę oraz obniżoną jakość w stosunku do wersji japońskiej[6].

Przez lata panowała plotka, iż w wersji japońskiej wygrywa Godzilla, a w amerykańskiej King Kong. Jednak w rzeczywistości w obu wersjach wygrywa King Kong[6]. W tym samym czasie King Kong był dużo bardziej popularny w Japonii niż Godzilla, który wtedy był postacią negatywną. Plotka może mieć źródło w tym, że w wersji amerykańskiej King Kong jest tak samo silny jak Godzilla (gdy w wersji japońskiej jest od niego słabszy), zaś na końcu słychać ryk King Konga, gdy w wersji japońskiej były głosy obu potworów.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Debiut King Konga i Godzilli w filmie kolorowym oraz w obrazie panoramicznym.
  • Film powstał wraz z Sanjūrō, samuraj znikąd, Chūshingura: Hana no Maki, Yuki no Maki, Hourou-ki i Kawa no hotori de na 30-lecie istnienia Tōhō.
  • Haruo Nakajima i Shoichi Hirose wcielający się w tytułowe potwory dostali wolną rękę od Eijiego Tsuburayi ws. choreografii walk potworów[3].
  • Eiji Tsuburaya nakazał Shoichiemu Hirose udać do zoo, żeby studiować zachowanie goryli celem lepszego odegrania roli King Konga. W późniejszych latach Hirose przyznał się, że nigdy nie poszedł do zoo i skłamał Tsuburayi, że podczas wizyty wyniósł duże doświadczenie[7].
  • Planowało nakręcić film w Sri Lance, jednak zrezygnowano gdy znaczna część budżetu poszła na zakup licencji do wykorzystania King Konga[8].
  • Akira Ifukube by nadać autentyzmu pieśniom mieszkańców wyspy Faro studiował języki tubylcze Wysp Salomona[9].
  • Ōdako, gigantyczna ośmiornica walcząca z King Kongiem na wyspie Faro, została zagrana przez cztery żywe ośmiornice, którą jedną z nich zjadł potem Eiji Tsuburaya[10][11]. Do tego pojedynku nawiązano w Kong: Wyspa Czaszki[12].
  • Graficy Piratów z Karaibów: Skrzyni umarlaka pracujący przy Davy’m Jonesie za materiał referencyjny wzięli Ōdako z tego filmu[13].
  • Jest to najbardziej dochodowy film z Godzillą z całej serii. Sprzedano 11,2 milionów biletów[8].
  • Tōhō widząc gigantyczny sukces filmu planowało zrobić kontynuację. Ostatecznie z tego zrezygnowano[14].
  • Następnym filmem z Godzillą miał być Frankenstein vs. Godzilla. Wg scenariusza Takeshiego Kimury dr James Bowen podczas badań efektów radiacji po zbombardowaniu Hiroszimy napotyka na jej ulicach młodego, zdziczałego chłopca. Odkrywa, że jest on potworem Frankensteina, który zregenerował się ze swego serca zmutowanego przez bombę atomową. Chłopiec zaczyna gwałtownie rosnąć żywiąc się zwierzętami. Japońskie Siły Samoobrony w obawie, że potwór zechce żywić się ludzkim mięsem, więc oswabadzają Godzillę z lodowcu na morzu Beringa i zwabić go do Japonii i zabić potwora. Tōhō uznało pomysł za bezsensowny i zdecydowała, by Mothra była przeciwnikiem Godzilli w następnym filmie. Tym samym otworzono furtkę do idei ścierania Godzilli z potworami z innych filmów Tōhō[15].
  • Film jest znany za jeden z najgorzej zachowanych filmów tokusatsu. W 1970 roku Ishirō Honda przygotował zmontowaną wersję filmu dla bloku filmowego dla dzieci Toho Champion Festival, z której wyciął 24 minuty z oryginalnego 35-milimetrowego negatywu filmu, w wyniku czego utracono najwyższą jakość źródła. Przez lata wszystko, co uważano za pozostające w niezedytowanej wersji z 1962 roku, pochodziło z wyblakłej, mocno zniszczonej taśmy 16-milimetrowej, z której wykonano kopie. W 1985 roku na rynek wideo połączono sceny z 16-milimetrowej kopii i 35-milimetrowej wersji z Toho Champion Festival, co doprowadziło do niespójności w jakości obrazu. W 1991 roku wydało film na Laserdisc z materiał z wyciętymi scenami z oryginalnego negatywu, które mimo lepszej jakości były dalekie od doskonałości[16]. W 2014 roku wydało film na Blu-Ray, gdzie skompilowało najlepszej jakości wycięte fragmenty z oryginalnego materiału, fragmenty wydania Laserdisc i wydania Blu-Ray wersji amerykańskiej filmu.
  • W latach 1992 roku Tōhō planowało zrobić na 60-lecie istnienia firmy remake filmu pt. Godzilla vs. King Kong (jap. ゴジラVSキングコング Gojira tai Kingu Kongu). Według Shinijego Nishikawy King Kong miał zakochać się w uczonej, która widziała w nim jedynie królika doświadczalnego i miała przerobić go na cyborga[17]. Do produkcji filmu nie doszło, ponieważ prawa autorskie do King Konga były niedostępne z powodu batalii prawnej pomiędzy Universal Pictures i Turner Entertainment o prawo do własności King Konga[3].
  • Za sprawą wyjętych z kontekstu słów Yu Fujikiego w komentarzu DVD powstała miejska legenda, według której Akira Kurosawa chciał nakręcić film o Godzilli, jednak zarząd Tōhō nie zgodził się z uwagi na możliwe wysokie koszta[18].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kolekcja 8xDVD Godzilla, Kaiju World [dostęp 2019-01-01].
  2. Mark Cotta Vaz: Living Dangerously: The Adventures of Merian C. Cooper, Creator of King Kong. Villiard, sierpień 2005, s. 361. ISBN 978-1-4000-6276-8. (ang.)
  3. a b c d Eric Francisco, A History of Godzilla and King Kong's Blood Feud, Inverse, 13 marca 2017 [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  4. a b Steve Ryfle, Ed Godziszewski, Ishiro Honda: A Life in Film, from Godzilla to Kurosawa, Wesleyan University Press, 12 września 2017, s. 185-186, ISBN 978-0-8195-7741-2 [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  5. Jayson Makoto Chun, A Nation of a Hundred Million Idiots?: A Social History of Japanese Television, 1953-1973, Routledge, 2007, ISBN 0-415-97660-X (ang.).
  6. a b c d Steve Ryfle, Japan’s Favorite Mon-star: The Unauthorized Biography of „The Big G”, ECW Press, 1998, s. 87-91, ISBN 1-55022-348-8 [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  7. King Kong [Showa Series], Toho Kingdom [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  8. a b King Kong vs Godzilla, Watershed [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  9. Erik Homenick, Akira Ifukube Biography - Part X - To Conquer and Slay the Cause of Opposition, AKIRAIFUKUBE.ORG [dostęp 2019-01-01] (ang.).
  10. Giant Octopus, Toho Kingdom [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  11. Oodako Behind the Scenes Footage (King Kong vs. Godzilla). Wikizilla
  12. Chris Mirjahangir, Interview: Jordan Vogt-Roberts, Toho Kingdom, 17 lutego 2017 [dostęp 2019-01-01] (ang.).
  13. Adam Tyner, Behind The Scenes of Pirates of the Caribbean: Dead Man’s Chest, DVD Talk [dostęp 2019-01-01] (ang.).
  14. Lost Project: Continuation: King Kong vs. Godzilla, Toho Kingdom [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  15. Lost Project: Frankenstein vs. Godzilla, Toho Kingdom [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  16. Steve Ryfle, Japan’s Favorite Mon-star: The Unauthorized Biography of „The Big G”, ECW Press, 1998, s. 86, ISBN 1-55022-348-8 (ang.).
  17. David Milner, Shinji Nishikawa Interview, Kaiju Conversations, grudzień 1995 [dostęp 2018-11-28] (ang.).
  18. Patrick Galvan, Interview: Ed Godziszewski (2016), Toho Kingdom, 1 grudnia 2016 [dostęp 2019-04-21] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]