Kirkiaceae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kirkiaceae
Ilustracja
Kirkia wilmsii
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd mydleńcowce
Nazwa systematyczna
Kirkiaceae Takht.
Sist. Filog. Cvetk. Rast.: 321. 4 Feb 1967[2]
Typ nomenklatoryczny
Kirkia Oliv. (1868)[2]
Kirkia acuminata

Kirkiaceaemonotypowa rodzina roślin z rzędu mydleńcowców. Obejmuje jeden rodzaj Kirkia z co najmniej 6 gatunkami występujący w południowo-wschodniej Afryce (od Etiopii i Somalii po Madagaskar, RPA i Namibię. Należą tu rośliny związane z siedliskami suchymi. Soczyste i bulwiasto zgrubiałe korzenie niektórych gatunków (K. acuminata, K. wilmsii i K. tenuifolia) wykorzystywane są do gaszenia pragnienia. Wykorzystuje się także drewno tych gatunków, z kory wytwarza włókna, a K. acuminata sadzona jest także w żywopłotach[3]. Niektóre gatunki wykorzystywane są jako lecznicze. Nazwa rodzaju i w efekcie także rodziny upamiętnia szkockiego odkrywcę i przyrodnika Johna Kirka[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Krzewy i drzewa osiągające do 20 m wysokości, często ze zgrubiałą szyją korzeniową poniżej poziomu gruntu[4].
Liście
Skrętoległe, ale skupione na końcach pędów. Bez przylistków[4]. Blaszka jest pierzasto podzielona, składa się z 2–30 par listków[3] o brzegach karbowanych lub piłkowanych[4].
Kwiaty
Drobne (do 4 mm średnicy), promieniste, zebrane są w złożone, wiechowate wierzchotki[3]. Kwiaty są funkcjonalnie jednopłciowe – męskie mają zredukowaną zalążnię, a żeńskie pręciki[4]. Kwiaty są zasadniczo 4-krotne[3], ale liczba elementów składowych poszczególnych okółków jest zmienna – w dolnej części kwiatostanu kwiaty są 5- lub 6-krotne, a w górnej zdarzają się 3-krotne. Działki kielicha są krótkie, u nasady zrosłe. Płatki korony są równowąskie i wolne. Nitki pręcików wyrastają z pękatego dysku miodnikowego. Zalążnia jest górna, osadzona na nieco wyniesionym dnie kwiatowym i tworzona przez 4 do 8 zrośniętych owocolistków. Szyjki słupka są wolne, w liczbie zgodnej z liczbą owocolistków, łączą się na szczycie główkowatymi znamionami[4].
Owoce
Suche[3], drewniejące rozłupnie, rozpadające się na 4–8 jednonasiennych rozłupek[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzina siostrzana dla kladu obejmującego rodzinę osoczynowatych i nanerczowatych w rzędzie mydleńcowców Sapindales reprezentującym klad różowych w obrębie okrytonasiennych[1].

mydleńcowce

Biebersteiniaceae




łużnikowate Nitrariaceae





Kirkiaceae




osoczynowate Burseraceae



nanerczowate Anacardiaceae






mydleńcowate Sapindaceae




biegunecznikowate Simaroubaceae



meliowate Meliaceae



rutowate Rutaceae







Wykaz gatunków[5]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2018-11-01].
  2. a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – K (ang.). [dostęp 2014-10-15].
  3. a b c d e Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 177. ISBN 1-55407-206-9.
  4. a b c d e f g Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 366-367. ISBN 978-1-842466346.
  5. Kirkia. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-10-15].