Kisiel owsiany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kisiel na zakwasie z płatków owsianych i chleba żytniego

Kisiel owsiany (biały kisiel[1][2]) – potrawa przygotowywana z mąki owsianej lub płatków owsianych, przyrządzana na zakwasie, opcjonalnie na rozczynie z drożdży[3][4]. Jedna z tradycyjnych potraw na okres wielkiego postu[4] lub Wigilię Bożego Narodzenia w kuchni rosyjskiej[5], litewskiej[1], Kresów Wschodnich[6]. Pierwsze wzmianki o tej potrawie pochodzą z XII-XIII wieku[7]. Pojawiła się znacznie wcześniej niż kisiel owocowy („kisiel czerwony”), który spopularyzował się na terenach rosyjskich prawdopodobnie dopiero w XX wieku – wraz z rozprzestrzenieniem się uprawy ziemniaka[2].

Kisiel owsiany można przyrządzić jedynie na mące lub płatkach owsianych zaparzonych wodą[3][7]. Proces fermentacji można wspomóc kawałkiem chleba żytniego[2]. Inny tradycyjny sposób polega na przygotowaniu rozczynu z drożdży[3][4]. Konsystencja gotowej potrawy zależy od intencji kucharza – od rzadkiej polewki do gęstej leguminy, którą można kroić nożem[2].

Przyrządzenie na zakwasie nadawało kisielowi charakterystyczny kwaśny smak[2]. Spożywany był na gorąco lub zimno[2]. Zazwyczaj okraszany był masłem, olejem (np. lnianym) lub skwarkami z cebulą[2][4][3]. Spożywano go z warzywami[2], jako dodatek do ziemniaków lub z chlebem[3]. Rzadziej[4] konsumowany był na słodko: z syropem, melasą, miodem[4][2]. Kisiel o gęstej konsystencji dosładzano sytą (miodem z wodą[6]), kwasem chlebowym lub zimnym mlekiem[2]. Jako potrawa wigilijna przyrządzany był np. z mlekiem makowym lub polewany utartym i osłodzonym makiem albo sokiem żurawinowym[3][6].


Przypisy

  1. a b Litewskie tradycje świąt Bożego Narodzenia zbliżone do polskich. „Nauka w Polsce” – serwis internetowy Polskiej Agencji Prasowej, 22 grudnia 2005. [dostęp 19 grudnia 2015].
  2. a b c d e f g h i j Шангина Изабелла Иосифовна: КИСЕЛЬ (ros.). Rosyjskie Muzeum Etnograficzne. [dostęp 19 grudnia 2015].
  3. a b c d e f „Kisiel owsiany” kuchnia-polska.net [dostęp 19 grudnia 2015].
  4. a b c d e f Kisiel z owsa (owsiany). W: Lista produktów tradycyjnych (woj. lubelskie) [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. [dostęp 19 grudnia 2015].
  5. KAI: Bożonarodzeniowe obyczaje i zwyczaje w Rosji. W: fronda.pl [on-line]. 25 grudnia 2011. [dostęp 19 grudnia 2015].
  6. a b c Andrzej Fiedoruk. Potrawy kresowych Wigilii. „Gazeta Polska Codziennie”. Numer 393 - 21.12.2012 → Kresy. [dostęp 19 grudnia 2015]. Cytat: Tak dawny stół na Kresach opisuje mistrz Wańkowicz: „Wilia składa się z 8–12 potraw (...) na pękach siana stawiano tzw. kucję – ogromną salaterę poczwórną, w której mieściły się cztery zasadnicze potrawy Wilii, cztery paskudztwa ku tradycji przyrządzone, których nikt nie tykał. (...) Był tam kisiel owsiany, wyglądający jak brudny klajster, rozdęte ziarna gotowanej pszenicy, groch i jęczmień oraz mleko makowe. Babka tylko, jako pani domu, musiała każdej potrawy spróbować i podlać »sytą« (miód z wodą), bo inaczej nadchodzący rok nie dałby dostatku. Krzywiła się zwłaszcza przy kisielu, ale mus to mus” (...) Kutię na Kresach uważano za danie gospodyni, podczas gdy kisiel z mąki owsianej podlanej mlekiem makowym lub sokiem żurawinowym – za danie gospodarza.. 
  7. a b Daria Donina: Oatmeal kissel by Maksim Syrnikov (ang.). W: Delicious TV [on-line]. Russia Beyond The Headlines. [dostęp 19 grudnia 2015].