Kitta ozdobna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kitta ozdobna
Urocissa ornata[1]
(Wagler, 1829)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina krukowate
Rodzaj Urocissa
Gatunek kitta ozdobna
Synonimy
  • Pica ornata Wagler, 1829
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kitta ozdobna[3] (Urocissa ornata) – gatunek średniego, jaskrawo upierzonego ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae). Występuje endemicznie na Cejlonie (Sri Lanka), zasiedlając gęste lasy południowej części wyspy. Zagrożony wyginięciem ze względu na degradację naturalnych siedlisk.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał w 1829 Johann Georg Wagler jako Pica ornata[4]. Holotyp pochodził z Cejlonu[5]. Do nowo utworzonego rodzaju Urocissa przeniesiony w 1850 przez Jeana Cabanisa. Kitta ozdobna jest uznawana za gatunek monotypowy[6][7][8].

Filogeneza[edytuj | edytuj kod]

Wraz z 4 innymi gatunkami występującymi w Azji Południowo-Wschodniej tworzy rodzaj Urocissa. Z badań genetycznych wynika, że jest on blisko spokrewniony z innym rodzajem azjatyckich krukowatych – Cissa – z którym ma nieodległego ostatniego wspólnego przodka. Dalsze pokrewieństwo łączy je ze srokami Nowego Świata[9].

Charakterystyczna, skórna obrączka oczna jest znacznie grubsza niż u innych gatunków kitt

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 40–47 cm, masa ciała 190–200 g[10]. Mocny, czerwonej barwy dziób i nogi. Wokół oka tego samego koloru skórna obwódka. Pióra na głowie i szyi kasztanowe, tułów kontrastowo niebieski: na grzbiecie ciemniejszy, na spodzie jaśniejszej barwy. Lotki pierwszego i drugiego rzędu w większości barwy cynamonowej z granatowym brzegiem z jednej strony. Ogon długi, niebieski, podobnie jak u pokrewnych gatunków schodkowany, z białą końcówką. W upierzeniu nie występuje dymorfizm płciowy. Młodociane osobniki wyglądają podobnie, tylko kolory piór są bardziej matowe, a obwódka wokół oka brązowa[10].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Kitty ozdobne zamieszkują południowo-zachodnią część wyspy Cejlon. Odnotowywane były ogółem między 150 a 2135 m n.p.m.[2], najczęściej przebywają na obszarach górzystych i wzgórzach, rzadziej na przyległych obszarach nizinnych. Ich naturalnym biotopem są pierwotne lasy deszczowe, choć są widywane czasem też na obrzeżach plantacji herbaty[10] i innych terenach przekształconych przez człowieka[2]. Szacowany obszar odpowiednich dla gatunku siedlisk obliczono w 2008 na 2025 km²[2].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Zasiedlają lasy liściaste. Są przeważnie mięsożerne, zjadają różnorodne bezkręgowce, małe jaszczurki i żaby nadrzewne. Mogą też spożywać niektóre jagody i owoce. Żerują na wszystkich piętrach lasu, od podszycia po górne piętra. Podczas żerowania bardzo zwinne, potrafią zawisać głową w dół na gałęziach czy pniach drzew. Zwykle są spotykane w małych grupach rodzinnych lub samotnie. Poza sezonem lęgowym tworzą większe grupy, także z innymi niedużymi ptakami[10]. Mimo że kitty ozdobne unikają obszarów przekształconych przez człowieka, nie są płochliwe wobec niewielkich grup ludzi. Zaobserwowano wręcz, że czekają przy szlakach, licząc na dokarmianie ze strony człowieka[11].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy trwa od połowy stycznia do końca marca. Gniazdo para buduje wspólnie na wysokości 5 do 13 metrów nad ziemią, wysoko w koronie drzewa, ale wewnątrz baldachimu. Jest zbudowane z patyków i ma kształt miseczki, środek wyściełany drobniejszymi materiałami, np. porostami. Samica składa od 3 do 5 jaj, choć zazwyczaj 3. Są przeważnie białe z ciemniejszymi plamami. Wysiaduje wyłącznie samica. Brak informacji o długości inkubacji i pobytu piskląt w gnieździe. Karmieniem młodych zajmują się zarówno rodzice, jak i osobniki młodociane z poprzednich lęgów, tworząc grupę rodzinną, która jednocześnie strzeże swojego terytorium – gniazda są zawsze budowane pojedynczo[10].

Status i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje kittę ozdobną za gatunek narażony (VU, Vulnerable) nieprzerwanie od 1994 (stan z 2016). Liczebność populacji została oszacowana w latach 2004–2006 na 9–19,5 tys. dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na utratę siedlisk i fragmentaryzację zasięgu. Głównym zagrożeniem jest rozwój rolnictwa, rozbudowa osiedli ludzkich i górnictwo kamieni szlachetnych, które odbywają się kosztem lasów deszczowych, głównego siedliska gatunku[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urocissa ornata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e Urocissa ornata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Corvidae Leach, 1820 – krukowate – Crows and Jays (wersja: 2021-01-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 8 sierpnia 2021].
  4. E.C. Dickinson, R.W.R.J. Dekker, S. Eck & S. Somadikarta, Systematic notes on Asian birds. 45. Types of the Corvidae, „Zoologische Verhandelingen 350”, s. 115 [dostęp 2021-08-07] (ang.).
  5. R. Sakthivel, B.B. Dutta & K. Venkataraman, Catalogue of Type Specilllens (Aves) in the National Zoological Collection of the Zoological Survey of India, „Records of the zoological survey of India. Occasional paper No. 330”, 2011, s. 69 [dostęp 2021-08-07] (ang.).
  6. Handbook of the Birds of the World and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 5, BirdLife Data Zone, grudzień 2020, s. 498 [dostęp 2021-08-08] (ang.).
  7. Clements i inni, The eBird/Clements Checklist of Birds of the World: v2019, 2019 [dostęp 2021-08-08].
  8. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2) (ang.). [dostęp 2021-08-08].
  9. Ericson PGP i inni, Inter-generic relationships of the crows, jays, magpies and allied groups. (Aves: Corvidae) based on nucleotide sequence data, „Journal of Avian Biology”, 36 (3), 2005, s. 222–234 [dostęp 2021-08-08].
  10. a b c d e Sri Lanka Blue Magpie. Urocissa ornata (ang.). oiseaux-birds.com. [dostęp 8 sierpnia 2021].
  11. Alwis NS, Perera P, Dayawansa NP, Response of tropical avifauna to visitor recreational disturbances: a case study from the Sinharaja World Heritage Forest, Sri Lanka, „Avian Research”, 7 (15), 2016 [dostęp 2021-08-08] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]