Kiwi północny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Kiwi Mantella)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kiwi północny
Apteryx mantelli[1]
Bartlett, 1852
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki paleognatyczne
Rząd kiwi
Rodzina kiwi
Rodzaj Apteryx
Gatunek kiwi północny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kiwi północny, kiwi Mantella (Apteryx mantelli) – gatunek nielotnego ptaka z rodziny kiwi (Apterygidae). Zasiedla dwie trzecie powierzchni Wyspy Północnej w Nowej Zelandii; endemit. Populację szacuje się na ok. 35 000 osobników, co czyni go najliczniejszym gatunkiem z rodziny kiwi.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Cechami charakterystycznymi dla tego gatunku kiwi są: długi i lekko zagięty dziób z nozdrzami w okolicy końca; specyficzny stożkowy kształt korpusu ze względu na zredukowaną klatkę piersiową; wąska, ale silna szyja i stosunkowo mała głowa; mocne, muskularne nogi, które stanowią ⅓ całej masy ciała; małe oczy, duże otwory uszne oraz wiele długich szczecinek rozmieszczonych na głowie. Skrzydła są niewielkie (40–50 mm), kończą się pazurami. Nie ma zewnętrznego ogona[3]. Samice mierzą ok. 40 cm i ważą ok. 2,8 kg, samce ważą ok. 2,2 kg. Ten gatunek kiwi charakteryzuje się niezwykłą odpornością; przystosowuje się do różnego typu środowisk, m.in. sztucznie sadzonych lasów oraz pól. Upierzenie koloru czerwono-brązowego, włosokształtne. Jest to ptak nocny, na legowisko wybiera puste pnie drzew, gęste paprocie lub nory. Często zmienia miejsce grzędowania, ale czasami wraca do poprzednich. Unika rażącego światła i obserwacje osobników w niewoli, jak i na wolności wskazują, iż radzi sobie gorzej niż sowy w ciągu dnia; być może ma wzrok podobny do wzroku kreta[3]. Ma doskonale rozwinięty zmysł węchu, który pozwala mu znaleźć jedzenie, składające się głównie z robaków, pająków, innych bezkręgowców i owoców znalezionych na ziemi, ale także małych węgorzy i okazjonalnie żab. Jego dziób posiada specjalny organ, przy pomocy którego kiwi potrafi wykryć wibracje wytwarzane przez drążące w ziemi bezkręgowce[4]. Zasięg jego występowania wynosi 38 500 km²[5].

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Osobniki męskie posiadają dobrze wykształcony, muskularny penis, a osobniki żeńskie posiadają łechtaczkę. Wiek dojrzałości płciowej jest nieznany. Kiedy kiwi dobiorą się w pary, zaczynają budować gniazdo ok. 2 miesiące przed złożeniem jaja. Czas składania jaj obejmuje miesiące pomiędzy czerwcem a lutym, aczkolwiek ani światło, ani temperatura nie mają wpływu na ten okres. W niewoli osobniki żeńskie mogą złożyć nawet 5 jaj w jednym sezonie, jednak w dziczy zazwyczaj jest to jedno lub dwa jaja na sezon. Jaja wysiaduje osobnik męski[3]. Okres inkubacji trwa około 80 dni. Jaja kiwi cechuje największa zawartość energii wśród jaj o podobnym rozmiarze[6] oraz największy rozmiar w stosunku do wielkości dorosłego osobnika[7]. Młode wykluwają się całkowicie pokryte piórami i już po tygodniu samodzielnie opuszczają gniazdo.

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Średnia długość życia wynosi 30 lat, jednak z powodu zagrożeń wiele osobników ginie przed 14 rokiem życia. Zagrożeniem dla dorosłych osobników są głównie psy domowe (Canis familiaris) i fretki domowe (Mustela furo), dla młodych (poniżej 1 kg) – gronostaje (Mustela erminea) i koty domowe (Felis catus)[8]. 94% piskląt umiera przed osiągnięciem dojrzałości[9].

Populacja[edytuj | edytuj kod]

Wielkość i trend populacji
Lokalizacja Liczba (osobników dorosłych) Data Trend
Wyspa Północna[10] 25 000 2008 Spadek – 4% rocznie
Wyspa Little Barrier[11] 1000 1996 Stabilna
Wyspa Ponui[11] Stabilna
Wyspa Kapiti[10] Stabilna
Wyspa Kawau[11] Stabilna
Razem (Nowa Zelandia) 35 000[5] 2000 Spadek – 2% rocznie[10]


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Apteryx mantelli, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Apteryx mantelli. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c G. Kuschel: Biogeography and Ecology in New Zealand. Springer Link, 1975, s. 301–330. ISBN 978-94-010-1943-9.
  4. Susan J. Cunningham. The relative importance of olfaction and remote touch in prey detection by North Island brown kiwis. „Animal Behaviour”. 78 (4), s. 899–905. Elsevier. DOI: 10.1016/j.anbehav.2009.07.015. 
  5. a b BirdLife International: Northern Brown Kiwi Apteryx mantelli (ang.). Birdlife.org. [dostęp 2012-07-30].
  6. J.A. McLennan. Breeding of North Island Brown Kiwi, Apteryx australis mantelli, in Hawkes Bay, New Zealand. „New Zealand Journal of Ecology”. 11, 1988. JSTOR: 24052821. 
  7. Guinness World Records 2013. 2013, s. 50. ISBN 978-1-904994-87-9.
  8. Hugh A. Robertson et al. Experimental management of Brown Kiwi Apteryx mantelli in central Northland, New Zealand. „Bird Conservation International”, 2010. DOI: 10.1017/S0959270910000444. 
  9. Clements, J. F. 2007. The Clements Checklist of Birds of the World, 6th Edition. Cornell University Press. ​ISBN 978-0-7136-8695-1
  10. a b c Bernhard Grzimek: Grzimek's animal life encyclopedia. Detroit: Gale, 2003. ISBN 0-7876-5784-0. (ang.)
  11. a b c BirdLife International: Apteryx mantelli (ang.). Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species), 2009. [dostęp 2015-08-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]