Opactwo Benedyktynów w Tyńcu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zespół klasztorny benedyktynów
Distinctive emblem for cultural property.svg nr rej. A-169/M[1] z 2008-10-2929 października 2008
Klasztor w Tyńcu
Klasztor w Tyńcu
Państwo  Polska
Miejscowość Tyniec
Kościół Kościół katolicki
Rodzaj klasztoru Opactwo
Właściciel Benedyktyni
Prowincja krakowska;
Kongregacja Zwiastowania
Klauzura tak
Typ zakonu męski
Liczba eremów 4
Obiekty sakralne
Kościół św. Piotra i św. Pawła
Fundator Kazimierz I Odnowiciel
Styl XI wiek – romański
XV wiek – gotycki
barok
Materiał budowlany kamień
Data budowy XI wiek
Data zamknięcia 1816
Data reaktywacji 1947
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Zespół klasztorny benedyktynów
Zespół klasztorny benedyktynów
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Zespół klasztorny benedyktynów
Zespół klasztorny benedyktynów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zespół klasztorny benedyktynów
Zespół klasztorny benedyktynów
Ziemia50°01′10″N 19°48′07″E/50,019444 19,801944
Strona internetowa klasztoru

Opactwo benedyktynów w Tyńcu wraz z kościołem św. Piotra i św. Pawłaopactwo benedyktynów w Tyńcu w południowo-zachodniej części Krakowa.

Historia[edytuj]

Opactwo, usytuowane na wapiennym Wzgórzu Klasztornym nad Wisłą, ufundował najprawdopodobniej Kazimierz I Odnowiciel w 1044 r. Działo się to po kryzysie młodego państwa, wywołanym pogańskim buntem i czeskim najazdem. Benedyktyni mieli wspierać odbudowę państwa i Kościoła. Pierwszym opatem został Aaron. Część badaczy uważa natomiast, że opactwo tynieckie dla benedyktynów obecnych wcześniej w Krakowie ufundował dopiero syn Kazimierza Odnowiciela, Bolesław II Szczodry.

W II połowie XI w. powstał zespół romańskich budowli – trójnawowa bazylika oraz zabudowania klasztorne. W XIV wieku opactwo uległo znacznemu zniszczeniu w wyniku ataku Czechów oraz Tatarów. W kolejnych wiekach następowały kilkakrotne przebudowy całego kompleksu, najpierw na styl gotycki w XV w., a następnie na barok i rokoko. Opactwo zostało zniszczone przez wojny w XVII wieku, lecz wkrótce znowu odbudowane i powiększone (m.in. o bibliotekę). Kolejne zniszczenie dotknęło zabudowania klasztorne w związku z zamienieniem ich na twierdzę konfederatów barskich.

Mocą zawartego ze Stolicą Apostolską konkordatu wschowskiego w 1737 roku królowie Polski mieli prawo mianowania tynieckich opatów komendatoryjnych[2].

Odbudowy dokonał opat Florian Amand Janowski. W 1816 r. opactwo zostało zlikwidowane. W roku 1821 kościół został siedzibą biskupstwa tynieckiego z biskupem Grzegorzem Tomaszem Zieglerem na czele. Diecezję tę w roku 1826 przeniesiono do Tarnowa. Po okresie dziewiętnastowiecznego zaniedbania tyniecki kościół został odzyskany dla diecezji i odnowiony przez kardynała Jana Puzynę.

Mnisi, dzięki inicjatywie belgijskiego benedyktyna Karola van Oosta[3], powrócili do Tyńca po 123 latach 30 lipca 1939[4], a od 1947 r. odbudowywali podniszczony kompleks. W 1968 r. przywrócono opactwo.

8 maja 1991 r. o. Włodzimierz Zatorski założył przy opactwie Wydawnictwo Benedyktynów „Tyniec”. 14 stycznia 2006 r. dekret opata Bernarda Sawickiego powołał do życia Benedicite – Jednostkę Gospodarczą Opactwa Tynieckiego. Wtedy też rozpoczął się ostatni etap odbudowy. Jednostka zajmuje się m.in. sprzedażą produktów pod marką Produkty Benedyktyńskie[potrzebny przypis]. W lipcu 2008 roku została odbudowana tzw. Wielka Ruina i powstał Benedyktyński Instytut Kultury Aby chronić Dobro.

19 sierpnia 2002 r. opactwo w Tyńcu odwiedził papież Jan Paweł II[5][6][7].

Na terenie klasztoru mieści się muzeum opactwa oraz dom gościnny, restauracja i kawiarnia.

Opactwo należy do benedyktyńskiej Kongregacji Zwiastowania.

Kościół[edytuj]

Obecnie trójnawowa świątynia ma gotyckie prezbiterium i barokową nawę główną. Autorem wielu ołtarzy, m.in. rokokowego ołtarza głównego z czarnego marmuru, przedstawiającego Świętą Trójcę i apostołów św. św. Piotra i Pawła, był Franciszek Placidi. W kościele znajduje się późnobarokowa ambona w kształcie łodzi, utrzymana w czarno złotej tonacji, autorstwa najprawdopodobniej Franciszka Józefa Mangoldta. W długim prezbiterium stanowiącym chór zakonny znajdują się stalle z XVII wieku, ozdobione motywami z życia świętych, w tym św. Benedykta. Godne uwagi są również m.in. krużganki klasztorne oraz pozostałości dawnych zabudowań wzgórza.


Ujęcie opactwa zostało wykorzystane w filmie Ogniem i mieczem (reż. Jerzy Hoffman) jako widok zdobytego Baru.

W pobliżu klasztoru, na brzegu Wisły, znajduje się przystanek tramwaju wodnego kursującego do centrum Krakowa.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 30 września 2017; 3 miesiące temu.
  2. Historia Kościoła w Polsce, t. 1, cz. 2, Poznań – Warszawa 1974, s. 430.
  3. Br. Michał T. Gronowski OSB: 70-lecie odnowy Tyńca. „Spotkania z Zabytkami”, 09/2009. [dostęp 3 września 2009].
  4. Uroczysta instalacja oo. Benedyktynów w Tyńcu. „Gazeta Lwowska”, s. 3, 1939-08-01. 
  5. http://www.opoka.org.pl/aktualnosci/news.php?s=opoka&id=7021
  6. http://tyniec.benedyktyni.pl/pl/aktualnosci-benedyktyni-tyniec/dwie-nowe-wystawy-w-opactwie.html
  7. Papież w Ojczyźnie - Religia

Linki zewnętrzne[edytuj]