Kozia Góra (Góry Opawskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Klasztorne Wzgórze)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kozia Góra
Klasztorne Wzgórze
Ilustracja
Wieża widokowa na Koziej Górze
Państwo

 Polska

Województwo

 opolskie

Położenie

Prudnik

Pasmo

Góry Opawskie
(Sudety)

Wysokość

316 m n.p.m.

Położenie na mapie Sudetów
Mapa konturowa Sudetów, po prawej znajduje się czarny trójkącik z opisem „Kozia Góra”
Położenie na mapie Prudnika
Mapa konturowa Prudnika, blisko centrum na dole znajduje się czarny trójkącik z opisem „Kozia Góra”
Położenie na mapie powiatu prudnickiego
Mapa konturowa powiatu prudnickiego, na dole po lewej znajduje się czarny trójkącik z opisem „Kozia Góra”
Ziemia50°17′47″N 17°34′06″E/50,296389 17,568333

Kozia Góra lub Klasztorne Wzgórze (niem. Ziegen Berg) – wzgórze w polskiej części Gór Opawskich, w Sudetach Wschodnich, o wysokości 316 m n.p.m. Położone na południu Prudnika, w Lesie Prudnickim, na skraju masywu Długoty. Należy do Korony Parku Krajobrazowego Góry Opawskie[1].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa szczytu pochodzi z przeszłości, kiedy na wzniesieniu okoliczni mieszkańcy wypasali kozy. W czasach niemieckich wzniesienie nosiło nazwę Ziegen Berg. Według dawnych map mianem Ziegen Bergu określano również wyniosłość terenu (323 m n.p.m.) położoną niecały kilometr na zachód od Koziej Góry. Po II wojnie światowej funkcjonowały polskie nazwy Klasztorne Wzgórze i Klasztorna Góra, jednak nie przyjęły się, ponieważ przez nie wzgórze często mylono z sąsiednią Kapliczną Górą. Nazwa Kozia Góra jest powszechnie używana od 1994, dzięki przewodnikowi Marka Sitki, który odnalazł na starych mapach niemiecką nazwę wzniesienia[2].

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Wzgórze położone jest w północno-wschodniej części Gór Opawskich, na północnej ich krawędzi, na obszarze Parku Krajobrazowego Góry Opawskie, w odległości ok. 3 km na południowy zachód od centrum Prudnika[3]. Jest to niewielkie kopulaste wzniesienie o regularnej rzeźbie i ukształtowaniu oraz łagodnych zboczach z mało wyrazistym płaskim szczytem. Wznosi się w końcowym odcinku bocznego grzbietu odchodzącego od głównego pasma Gór Opawskich w kierunku północno-wschodnim będącym przedłużeniem wschodniego grzbietu Okopowej. Wzniesienie charakteryzuje się regularną rzeźbą i ukształtowaniem oraz łagodnymi zboczami ponacinanych skarpami. Wzgórze ze wszystkich stron wyraźnie wydzielają wykształcone doliny bezimiennych dopływów rzeki Prudnik. Wzniesienie zbudowane ze skał osadowych pochodzenia morskiego, głównie piaskowców, szarogłazów[4]. Zbocza pokryte są niewielką warstwą młodszych osadów z okresu zlodowaceń plejstoceńskich. Większa część powierzchni wzniesienia łącznie z partią szczytową porośnięta jest krzakami i zaroślami. Na wschodnim zboczu poniżej szczytu, w Lesie Prudnickim, znajduje się sanktuarium św. Józefa, a u północno-wschodniego podnóża wzniesienia położone jest miasto Prudnik. Położenie wzniesienia, kształt oraz wieża widokowa czynią wzniesienie rozpoznawalnym w terenie. Zboczami trawersują ścieżki i drogi, a na szczyt prowadzi niewielka alejka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Klasztor franciszkanów, sanktuarium św. Józefa

Wzgórze co najmniej od XVIII wieku było pozbawione lasu, lecz ze względu na skalistość ziemi nic tu nie uprawiano[5]. Tutejsze pola i łąki wchodziły w skład folwarku Lipno. Na północno-zachodnim zboczu Koziej Góry, na wysokości ok. 290 m n.p.m. położony jest głęboki jar, którego dno porasta roślinność zaroślowa a skarpy roślinność leśna. Niemcy mieszkający w Prudniku przed II wojną światową nazwali jar „Doliną Mordu”. Nazwa ta odnosiła się do legendy o tym miejscu: „Niegdyś jechał tędy kupiec z wozem pełnym smoły i zdrzemnął się w południe. Wtem pojawili się zbójcy, mordując okrutnie śpiącego przez zalanie mu ust wrzącą smołą i rabując. Widząc potem, co uczynili, postradali zmysły”[2].

3 marca 1852 do Prudnika przybył zakonnik Lothar, w odpowiedzi na propozycję biskupa wrocławskiego kardynała Diepenbrocka dotyczącą założenia na terenie diecezji konwentu zakonnego alkantarzystów. Poszukiwał on miejsca cichego i ustronnego[2]. Alkantarzyści otrzymali w darze od mistrza rzeźnickiego, radnego Franciszka Schneidera, kawałek ziemi o powierzchni, 12 morgów, położony na wschodnim zboczu Koziej Góry. Zakonnicy 22 marca 1852 rozpoczęli budowę klasztoru, którą ukończono w lipcu. 9 sierpnia 1852 biskup poświęcił klasztor z kaplicą. Alkantarzystom nie układała się współpraca z nowym wrocławskim biskupem Heinrichem Försterem. W wyniku konfliktu z księżami diecezjalnymi w lutym 1855, alkantarzyści z nakazu biskupa Förstera, opuścili klasztor pod Kozią Górą. W 1863 klasztor wraz z kaplicą przejęli franciszkanie[6].

W okresie PRL-u rejon Koziej Góry został przejęty przez wojsko. Do czasu likwidacji jednostek Wojska Polskiego stacjonujących w Prudniku funkcjonował na niej poligon garnizonowy. Na poligonie istniało ćwiczebne miasteczko „Jedlicze”, w którym żołnierze ćwiczyli walkę w terenie zabudowanym[2]. Wojskowi nazywali wzniesienie „Wzgórzem 108”[7]. Teren ćwiczebny był bogato wyposażony w urządzenia służące szkoleniu żołnierzy. Do dziś szczyt Koziej Góry otaczają pierścienie okopów i znajdują się tu ruiny budowli ćwiczebnych. Do początku lat 90. XX wieku przy drodze do klasztoru franciszkanów znajdował się korpus radzieckiego czołgu T-34 oraz pojazdu gąsienicowego ze zdemontowanymi działami[5].

Po wyprowadzeniu się wojska z Prudnika, dawny poligon na Koziej Górze został zaadaptowany na cele cywilne[8]. Stoki wzniesienia powoli zarastają lasem z przewagą pionierskich drzew, między innymi brzóz[7]. Wyrównane zostały zbocza ze ścieżkami[9].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Uroczystość NMP Anielskiej z Porcjunkuli w sanktuarium św. Józefa
„Zielony Krzyż Nadziei” na szczycie Koziej Góry

Obecnie Kozia Góra pełni rolę rekreacyjnych okolic Prudnika[7]. Ze względu na wzrost zainteresowania okolicami wzgórza turystów, na Koziej Górze aktywnie powstają nowe miejsca rekreacji i wypoczynku[8]. Przybywający tu turyści zmierzają przede wszystkim do sanktuarium św. Józefa na wschodnim zboczu wzgórza[7], w którym w latach 1954–1955 internowany był prymas Polski Stefan Wyszyński[10]. Sanktuarium stanowi ważne centrum pielgrzymkowe[11].

26 maja 2001, w ramach prudnickich obchodów Roku Stefana Kardynała Wyszyńskiego, na szczycie Koziej Góry postawiony został „Zielony Krzyż Nadziei”[12] – największy krzyż w Prudniku i okolicy[2]. Mierzy on 10 metrów[12]. W krzyż wmurowany został kamień z ogrodu Oliwnego, przywieziony z Ziemi Świętej przez Antoniego Dudka[13][14].

Obok „Zielonego Krzyża Nadziei” znajduje się dostępna całorocznie drewniana wieża widokowa. Otwarta w 2009, ma 15 m wysokości, przy czym górny taras widokowy znajduje się na wysokości 11 m. Z najwyższego tarasu rozciąga się widok na Góry Opawskie (masyw Biskupiej Kopy i Srebrnej Kopy), Prudnik, a przy dobrej widoczności na Górę Świętej Anny. Pod wieżą znajdują się stoliki z ławkami[15].

Z sanktuarium św. Józefa na szczyt wzniesienia prowadzi „Alejka Wilka z Gubbio”, wykonana według pomysłu Antoniego Dudka – byłego gwardiana klasztoru franciszkanów. Wzdłuż ścieżki rozstawione są tablice prezentujące historię Wilka z Gubbio przedstawioną w „Kwiatkach św. Franciszka”. Rysunki umieszczone na tablicach wykonały dzieci ze szkół w Prudniku[2].

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W rejonie Koziej Góry przebiegają szlaki turystyczne[16][17]:

  • szlak turystyczny czerwony Główny Szlak Sudecki im. Mieczysława Orłowicza (440 km): Prudnik – Świeradów-Zdrój
  • szlak turystyczny niebieski Szlak Historyczny Lasów Królewskiego Miasta Prudnik (17,5 km): Park Miejski w Prudniku – stare dęby w Prudniku – Kapliczna GóraKobylicaDębowiec – rozdroże pod Trzebiną – sanktuarium św. Józefa – Kozia Góra – Prudnik–Lipy – Park Miejski w Prudniku
  • szlak turystyczny żółty Ścieżka spacerowa „Od Jana Pawła II do Stefana Wyszyńskiego” (5,3 km): kościół Miłosierdzia Bożego w Prudniku – Czyżykowa Góra – sanktuarium św. Józefa
  • szlak turystyczny zielony Ścieżka dydaktyczna „Las Prudnicki” (7 km): ul. Dąbrowskiego w Prudniku – stare dęby w Prudniku – Kobylica – sanktuarium św. Józefa – ul. Dąbrowskiego w Prudniku

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

W rejonie Koziej Góry przebiegają szlaki rowerowe[16][18]:

  • szlak rowerowy niebieski Turystyczna trasa rowerowa Gór Opawskich (40 km): Prudnik – sanktuarium św. Józefa – Chocim – Dębowiec – Wieszczyna – PokrzywnaJarnołtówekKonradówGłuchołazyGierałciceBiskupówBurgrabiceSławniowice
  • szlak rowerowy zielony Wokół Lasu Prudnickiego – Pętla II (13,5 km): Prudnik – sanktuarium św. Józefa – rozdroże pod Trzebiną – Dębowiec – Prudnik
  • szlak rowerowy zielony Śladami Kardynała Stefana Wyszyńskiego (3 km): Park Miejski w Prudniku – Prudnik–Lipy – sanktuarium św. Józefa

Szlaki konne[edytuj | edytuj kod]

W rejonie Koziej Góry przebiega wyznaczony jeden szlak konny[19]:

  • szlak konny (11 km): biegnie przez Las Prudnicki między Kozią Górą a Moszczanką

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dawid Przyszlak, Zdobądź Koronę Parku Krajobrazowego Góry Opawskie!, Prudnik24, 25 maja 2021 [dostęp 2022-08-08] (pol.).
  2. a b c d e f Andrzej Dereń, Kozia Góra – święta i militarna, „Tygodnik Prudnicki”, 16 (850), 18 kwietnia 2007, s. 17, ISSN 1231-904.
  3. Wojciech Góra, Kozia Góra, naszesudety.pl [dostęp 2022-02-08].
  4. Budowa geologiczna, goryopawskie.bnx.pl [dostęp 2022-02-08] [zarchiwizowane z adresu 2013-07-05].
  5. a b Andrzej Dereń, Ulica ks. Józefa Poniatowskiego: Do sanktuarium, Teraz Prudnik!, 10 lutego 2019 [dostęp 2022-02-08] (pol.).
  6. Prudnik Las – historia klasztoru franciszkanów. Regiopedia, Opolskie, encyklopedia regionów, web.archive.org, 4 czerwca 2016 [dostęp 2021-02-11] [zarchiwizowane z adresu 2016-06-04].
  7. a b c d Andrzej Dereń, Wzgórze 108 i Kłodna Góra, Teraz Prudnik!, 11 czerwca 2020 [dostęp 2020-06-12] (pol.).
  8. a b Jan Poniatyszyn, Poligon na Koziej Górze w Prudniku adaptowany na cele cywilne, Radio Opole, 5 lutego 2018 [dostęp 2022-02-08] (pol.).
  9. Andrzej Dereń, Na narty i sanki na Kozią Górę!, Teraz Prudnik!, 17 stycznia 2021 [dostęp 2022-02-08] (pol.).
  10. Prudnik – Trzecie miejsce uwięzienia Prymasa Stefana Wyszyńskiego, prudnik.franciszkanie.com [dostęp 2022-02-08].
  11. Prudnik – urokliwe miasto na pograniczu polsko-czeskim, Onet Podróże, 27 sierpnia 2020 [dostęp 2022-02-02] (pol.).
  12. a b Antoni Weigt, Światło wyszło z Prudnika, „Tygodnik Prudnicki”, 21 (548), 31 maja 2001, s. 15.
  13. Sanktuarium Św. Józefa w Prudniku-Lesie, web.archive.org [dostęp 2019-01-08] [zarchiwizowane z adresu 2010-05-15].
  14. : Sanktuarium Św. Józefa w Prudniku-Lesie. [dostęp 2009-11-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-05-15)].
  15. Nowa atrakcja turystyczna w Prudniku, naszesudety.pl [dostęp 2022-02-02].
  16. a b Tadeusz Górecki, Szlaki turystyczne – Urząd Miejski w Prudniku, prudnik.pl, 21 marca 2012 [dostęp 2019-03-20] (pol.).
  17. Ścieżki piesze – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl [dostęp 2019-03-20] [zarchiwizowane z adresu 2019-03-20].
  18. Trasy rowerowe – Starostwo Powiatowe w Prudniku, powiatprudnicki.pl, 13 października 2018 [dostęp 2022-02-02] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-13].
  19. Szlak konny, InfoPrudnik [dostęp 2022-02-02] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Góry Opawskie. Zlatohorská vrchovina., mapa turystyczna, skala 1:40 000. Wyd. IV. Wrocław: Studio PLAN, 2012. ISBN 978-83-61829-94-2.
  • W. Brygier: Przewodnik, Góry Opawskie, Zlatohorska vrchovina. Wrocław: Studio PLAN, 2007. ISBN 83-60180-53-9.
  • M. Staffa: Słownik Geografii Turystycznej Sudetów t.18, Góry Opawskie. Wrocław: I-BIS, 2008. ISBN 978-83-85773-98-6.str.123-131