Klaus Kinski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klaus Kinski
Ilustracja
Klaus Kinski w Cannes (1988)
Imię i nazwisko Nikolaus Karl Günther Nakszyński
Data i miejsce urodzenia 18 października 1926
Zoppot (obecnie Sopot), Wolne Miasto Gdańsk, Polska
Data i miejsce śmierci 23 listopada 1991
Lagunitas-Forest Knolls, Kalifornia, USA
Zawód aktor, reżyser, scenarzysta, pisarz
Współmałżonek Gislinde Kühbeck
(1952–1955; rozwód; 1 dziecko)
Brigitte Ruth Tocki
(1960–1971; rozwód; 1 dziecko)
Minhoi Geneviève Loanic
(1971–1979; rozwód; 1 dziecko)
Debora Caprioglio
(1987–1989; rozwód)
Lata aktywności 1948–1989
Odznaczenia
Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)
Strona internetowa
Dom narodzin Klausa Kińskiego w Sopocie

Klaus Kinski, właściwie Nikolaus Karl Günther Nakszyński[1][2][3] (ur. 18 października 1926[4][5] w Sopocie[6], zm. 23 listopada 1991[7] w Lagunitas-Forest Knolls[8] w Kalifornii) – niemiecki aktor, reżyser, scenarzysta i pisarz polskiego pochodzenia[9]. Ojciec aktorki Nastassji. Aktorami zostali również jego syn Nikolai i córka Pola. Uchodzi za jedną z najbardziej barwnych i kontrowersyjnych postaci europejskiego kina drugiej połowy XX wieku. Przez długie lata współpracował z niemieckim reżyserem Wernerem Herzogiem, który w roku 1999 nakręcił film poświęcony ich burzliwej znajomości: Mein liebster Feind Klaus Kinski (Mój ukochany wróg).

Życiorys[edytuj]

Wczesne lata[edytuj]

Urodził się w Sopocie, wówczas w granicach Wolnego Miasta Gdańsk. Jego ojciec Bruno Nakszyński, aptekarz, był polskiego pochodzenia[10][11]. Jego matka Susanne (z domu Lutze)[12], była pielęgniarką i córką lokalnego pastora. Klaus wychowywał się ze starszym rodzeństwem: siostrą Inge oraz braćmi: Arne i Hansem-Joachimem. W okresie wielkiego kryzysu, w 1931 roku, kiedy miał pięć lat jego rodzina przeniosła się do Berlina, osiedliła się w mieszkaniu w Wartburgstraße 3, w dzielnicy Schöneberg i otrzymała obywatelstwo niemieckie.

Kinski pozostał bez ojca od najmłodszych lat, ponieważ jego ojciec postanowił opuścić rodzinę, aby realizować swoje marzenia jako niespełniony śpiewak operowy[13]. W 1936 ukończył Prinz-Heinrich-Gymnasium w Schöneberg. Jego młodość była naznaczona II wojną światową, w 1943 roku, w wieku 17 lat wstąpił do armii niemieckiej (Wehrmacht) i dostał się do niewoli brytyjskiej w Berechurch w hrabstwie Essex. W 1946 roku, po spędzeniu roku i czterech miesięcy w niewoli, w powrócił do okupowanych Niemiec[14].

Twórczość[edytuj]

W 1946 roku został zatrudniony w renomowanym Schlosspark-Theater w Berlinie. W następnym roku (1947) został zwolniony przez menadżera ze względu na jego nieprzewidywalne zachowanie. Z czasem stawał się coraz bardziej agresywny. W 1950 roku przez trzy dni przebywał w szpitalu psychiatrycznym, po tym jak prześladował kobietę, która nie odwzajemniała jego uczucia. Początkowo lekarze podejrzewali u niego schizofrenię, ale potem zdiagnozowano u niego zaburzenia psychopatyczne[15].

W 1948 roku zadebiutował jako holenderski więzień na planie czarno-białego dramatu Artura Braunera Morituri (1948). Miał niewielką rolę jako przesłuchiwany przez aliantów wolontariusz na początku filmu Anatole'a Litvaka Decyzja przed świtem (Decision Before Dawn, 1951) u boku Oskara Wernera i Richarda Baseharta. Potem trafił do dramatu Roberta Rosselliniego Strach (La Paura, 1954) z Ingrid Bergman jako artysta kabaretowy. Zagrał księcia Otto I Bawarskiego w niemieckim dramacie Ludwig II: Glanz und Ende eines Königs (1955) z O. W. Fischerem.

W ciągu całego życia Kinski zdołał wystąpić w wielu produkcjach filmowych oraz teatralnych. Od 1962 roku, gdy zerwał połowę z kilkudziesięciu swoich przedstawień z tekstami Villona i Goethego, nie występował z programami scenicznymi. Grał za to w każdym filmie, w jaki go zaangażowano. W latach 60. udało mu się odegrać niemal sześćdziesiąt ról. Mimo, iż większość z tych filmów stanowiła produkcje klasy B, pamiętnymi zostają występy Kinskiego w tak klasycznych obrazach, jak ekranizacja powieści Doktor Żywago (Doctor Zhivago, 1965)[16] w reżyserii Davida Leana w roli Kostojeda czy western Sergio Leone Za kilka dolarów więcej (Per Qualche Dollaro in Più, 1965) jako Wild. Do historii przeszedł również monolog aktora wygłoszony w listopadzie 1971 roku w Deutschlandhalle w Berlinie, zatytułowany Jezus Chrystus Zbawiciel.

Choć łącznie zagrał w 134. filmach, pięć z nich w reżyserii Wernera Herzoga przeszło do historii kina: Aguirre, gniew boży (Aguirre, der Zorn Gottes, 1972), Nosferatu wampir (Nosferatu: Phantom der Nacht, 1979), Woyzeck (1979) i Fitzcarraldo (1982)[17]. Napisał autobiografię Ich brauche Liebe (Potrzebuję miłości, 1987).

Życie prywatne[edytuj]

11 czerwca 1952 ożenił się z piosenkarką Gislinde Kühbeck, z którą miał córkę Polę (ur. 23 marca 1952 w Berlinie)[18]. W roku 1955 rozwiódł się. 30 października 1960 poślubił aktorkę Brigitte Ruth Tocki, z którą miał córkę Nastassję (ur. 24 stycznia 1961 w Berlinie)[19]. Po jedenastu latach małżeństwa doszło do rozwodu w 1971 roku. W latach 1971-1979 jego żoną była Minhoi Loanic, z którą miał syna Nanhoïa Nikolaia (ur. 30 lipca 1976 w Paryżu)[20]. W latach 1987-1989 był mężem Debory Caprioglio[21].

Śmierć[edytuj]

Klaus Kinski zmarł w Kalifornii na zawał serca w wieku 65 lat. Jego ciało zostało skremowane, a prochy wrzucone do Pacyfiku[22].

Kontrowersje[edytuj]

Klaus Kinski w ciągu swojego życia uchodził za bardzo ekscentrycznego artystę. W latach 70. wiele osób uważało go za zmanierowanego gwiazdora filmowego. W spektaklu Jezus Chrystus Zbawiciel Kinski wcielił się w rolę oskarżyciela Jezusa, co wystarczyło, by przedstawienie zakończyło się skandalem. Nawet najlepsze ze swoich filmów nazywał „beznadziejnymi szmirami”, a reżyserów wyzywał od "nieudolnych durniów". O swojej filmowej karierze mawiał: „Jestem dziwką – robię to tylko dla pieniędzy”. Werner Herzog, który znał Kinskiego od lat 50., powiedział po latach: "Kinski nie był aktorem. Nienawidził tego zawodu. Był jedynym geniuszem, jakiego udało mi się spotkać". Herzog ujawnił także, że jeszcze gdy jako nastolatek dzielił z nim mieszkanie, Kinski dostawał nieraz kilkudniowych napadów szału. Rozbijał wówczas naczynia, niszczył meble.

13 stycznia 2013 roku do niemieckich księgarń trafiła autobiograficzna książka Kindermund (Dziecięce usta), gdzie starsza córka Pola Kinski, oskarża ojca o molestowanie seksualne i tyranizowanie całej rodziny[23]. W wywiadzie dla tygodnika Stern Pola Kinski ujawniła, że jej ojciec molestował ją od piątego roku życia, a po raz pierwszy zgwałcił, gdy miała dziewięć lat. Sławny aktor finansował Poli jednocześnie kosztowny styl życia i obsypywał ją prezentami, nakazując jej milczenie[24][25][26]. Z kolei młodsza córka Nastassja Kinski opisuje na łamach Bild atmosferę strachu panującą w domu; - "Nie był ojcem. 99 proc. czasu panicznie się go bałam. Był nieobliczalny, terroryzował całą rodzinę" - wyznawała w wywiadzie[27][28].

Filmografia[edytuj]

Reżyseria[edytuj]

  • Kinski Paganini (1989)
  • Nosferatu a Venezia (1988)

Obsada aktorska[edytuj]

Filmy nakręcone z Herzogiem[edytuj]

Pozostałe role[edytuj]

  • 1948: Morituri
  • 1951: Decision Before Dawn
  • 1955: Um Thron und Liebe
  • 1955: Ludwig II
  • 1955: Kinder, Mütter und ein General
  • 1955: Hanussen
  • 1956: Geliebte Corinna
  • 1956: Waldwinter
  • 1958: A Time to Love and a Time to Die
  • 1960: Der Rächer
  • 1961: Die Toten Augen von London
  • 1961: Das Geheimnis der gelben Narzissen
  • 1961: Bankraub in der Rue Latour
  • 1961: Die Kurve film TV
  • 1961: Die Seltsame Gräfin
  • 1962: Das Rätsel der roten Orchidee
  • 1962: The Counterfeit Traitor
  • 1962: Der Rote Rausch
  • 1962: Die Tür mit den 7 Schlössern
  • 1962: Das Gasthaus an der Themse
  • 1963: Die Mondvögel film TV
  • 1963: Der Zinker
  • 1963: Die Schwarze Kobra
  • 1963: Der Schwarze Abt
  • 1963: Das Indische Tuch
  • 1963: Scotland Yard jagt Dr. Mabuse
  • 1963: Kali Yug, la dea della vendetta
  • 1963: Das Geheimnis der schwarzen Witwe
  • 1963: Piccadilly null Uhr zwölf
  • 1964: Der Letzte Ritt nach Santa Cruz
  • 1964: Wartezimmer zum Jenseits
  • 1964: Die Gruft mit dem Rätselschloß
  • 1964: Winnetou II: Ostatni renegaci
  • 1964: Das Geheimnis der chinesischen Nelke
  • 1964: Das Verrätertor
  • 1965: Neues vom Hexer
  • 1965: The Dirty Game
  • 1965: Estambul 65
  • 1965: The Pleasure Girls
  • 1965: Za kilka dolarów więcej (Per qualche dollaro in più)
  • 1965: Doktor Żywago (Doctor Zhivago)
  • 1966: Circus of Fear
  • 1966: Le Carnaval des barbouzes
  • 1966: Our Man in Marrakesh
  • 1966: Das Geheimnis der gelben Mönche
  • 1967: El Chuncho, quién sabe ?
  • 1967: Die Blaue Hand
  • 1967: The Million Eyes of Sumuru
  • 1967: Five Golden Dragons
  • 1967: Ad ogni costo
  • 1968: Mister Zehn Prozent - Miezen und Moneten
  • 1968: Coplan sauve sa peau
  • 1968: Ognuno per se
  • 1968: L'Uomo, l'orgoglio, la vendetta
  • 1968: A qualsiasi prezzo
  • 1968: I Bastardi
  • 1968: Człowiek zwany Ciszą (Il grande silenzio)
  • 1969: Sono Sartana, il vostro becchino
  • 1969: Cinque per l'inferno
  • 1969: Marquis de Sade: Justine
  • 1969: Dos veces Judas
  • 1969: Se incontri Sartana prega per la tua morte
  • 1969: A doppia faccia
  • 1969: La Legge dei gangsters
  • 1969: Il Dito nella piaga
  • 1969: Paroxismus
  • 1970: Mir hat es immer Spaß gemacht
  • 1970: E Dio disse a Caino
  • 1970: Count Dracula
  • 1970: La Peau de torpedo
  • 1970: Appuntamento col disonore
  • 1970: Lamparty Churchilla (I Leopardi di Churchill)
  • 1970: La Belva
  • 1971: Giù la testa... hombre
  • 1971: L' Occhio del ragno
  • 1971: Per una bara piena di dollari
  • 1971: Lo chiamavano King
  • 1971: La Bestia uccide a sangue freddo
  • 1971: Prega il morto e ammazza il vivo
  • 1971: La Vendetta è un piatto che si serve freddo
  • 1971: Nella stretta morsa del ragno
  • 1971: Il Venditore di morte
  • 1972: Aguirre, gniew boży
  • 1972: Il Mio nome è Shanghai Joe
  • 1972: Il Ritorno di Clint il solitario
  • 1973: Eroi all'inferno
  • 1973: Occupation serial TV
  • 1973: La Mano spietata della legge
  • 1973: Rivelazioni di uno psichiatra sul mondo perverso del sesso
  • 1973: La Morte ha sorriso all'assassino
  • 1974: Lifespan
  • 1974: Chi ha rubato il tesoro dello scia ?
  • 1974: La Mano che nutre la morte
  • 1974: Le Amanti del mostro
  • 1975: Le Orme
  • 1975: L'Important c'est d'aimer
  • 1975: Il Ritorno di Shanghai Joe
  • 1975: Un Genio, due compari, un pollo
  • 1975: Das Netz
  • 1976: Jack the Ripper
  • 1976: Nuit d'or
  • 1977: Mivtsa Yonatan
  • 1977: Madame Claude
  • 1977: Mort d'un pourri
  • 1978: Pieśń Rolandzie (La Chanson de Roland)
  • 1979: Zoo zéro
  • 1980: Haine
  • 1980: La Femme enfant
  • 1980: Schizoid
  • 1981: Les Fruits de la passion
  • 1981: Venom
  • 1981: Najlepszy kumpel (Buddy Buddy)
  • 1982: Love and Money
  • 1982: The Soldier
  • 1982: Android
  • 1984: The Secret Diary of Sigmund Freud
  • 1984: Faerie Tale Theatre - Beauty and the Beast (odc. serialu TV)
  • 1984: The Little Drummer Girl
  • 1984: The Hitchhiker (odc. serialu TV)
  • 1984: Code Name: Wild Geese
  • 1985: Revenge of the Stolen Stars
  • 1985: Creature
  • 1985: Kommando Leopard
  • 1985: El Caballero del dragón
  • 1986: Crawlspace
  • 1987: Timestalkers film TV
  • 1988: Nosferatu w Wenecji (Nosferatu a Venezia)
  • 1989: Kinski Paganini

Przypisy

  1. Klaus Kinski (port.). AdoroCinema. [dostęp 2016-12-19].
  2. Halliwell, Laurie (1997). Halliwell's filmgoer's companion (12. edycja). Londyn, Wielka Brytania: HarperCollins. ​ISBN 9780002557986
  3. Odpis skrócony aktu urodzenia (pol.). klaus-kinski.de. [dostęp 2016-12-19].
  4. Klaus Kinski (hiszp.). SensaCine.com. [dostęp 2016-12-19].
  5. Klaus Kinski (cz.). FDb.cz. [dostęp 2016-12-19].
  6. Klaus Kinski (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-12-19].
  7. Klaus Kinski (niem.). FILMSTARTS.de. [dostęp 2016-12-19].
  8. Klaus Kinski (ang.). AllMovie. [dostęp 2016-12-19].
  9. Klaus Kinski - Actor (rum.). CineMagia.ro. [dostęp 2016-12-19].
  10. Klaus Kinski German actor (ang.). Britannica.com. [dostęp 2016-12-19].
  11. Klaus Günter Karl Kinski (Nakszynski) (1926-1991) - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-12-19].
  12. Susanne Nakszyński - Genealogy (ang.). Geni. [dostęp 2016-12-19].
  13. Klaus Kinski (wł.). MYmovies.it. [dostęp 2016-12-19].
  14. Klaus Kinski (cz.). ČSFD.cz. [dostęp 2016-12-19].
  15. Asylum records confirm Klaus Kinski's madness (niem.). The Local. [dostęp 2016-12-19].
  16. Klaus Kinski (fr.). AlloCiné. [dostęp 2016-12-19].
  17. Klaus Kinski (ang.). TCM.com. [dostęp 2016-12-19].
  18. Pola Kinski (ang.). Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-12-19].
  19. Nastassja Kinski w bazie Notable Names Database (ang.)
  20. Nikolai Kinski (ang.). Listal. [dostęp 2016-12-19].
  21. Klaus Kinski Dating History (ang.). FamousFix. [dostęp 2016-12-19].
  22. Klaus Kinski (1926-1991) (ang.). Find a Grave. [dostęp 2016-12-19].
  23. Patrick Jackson (2013-01-10): German actor Klaus Kinski 'abused his daughter Pola' (ang.). BBC News. [dostęp 2016-12-19].
  24. Sebastian Hammelehle, Barbara Hans (2013-01-11): Das Engelchen und sein Teufel (niem.). Der Spiegel. [dostęp 2016-12-19].
  25. Peter Mohr, Wiesbadener Kurier (2013-01-12): Kindermund von Pola Kinski - Insel Bücher Buchdetail (niem.). Suhrkamp. [dostęp 2016-12-19].
  26. Scott Roxborough (2013-09-01): Klaus Kinski's Daughter Claims He Sexually Abused Her (ang.). The Hollywood Reporter. [dostęp 2016-12-19].
  27. Malta Biss (2013-01-13): Jetzt spricht Nastassja (niem.). Bild. [dostęp 2016-12-19].
  28. Erste Auszüge aus dem Buch, über das Deutschland spricht (niem.). Bild. [dostęp 2016-12-19].

Linki zewnętrzne[edytuj]