Klementyna Żurowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Klementyna Maria
Ilustracja
Herb
Herb Leliwa
Data i miejsce urodzenia 23 maja 1924
Perespa (obwód lwowski)
Data śmierci 8 maja 2015
Ojciec Roman Żurowski (1887–1943), herbu Leliwa
Matka Karolina Żurowska (1891–1980), herbu Jelita
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Komisji Edukacji Narodowej Pro Ecclesia et Pontifice (Watykan)

Klementyna Maria Żurowska z Leszczkowa, herbu Leliwa (ur. 23 maja 1924 w Perespie, zm. 8 maja 2015) – historyk sztuki, mediewista, profesor nauk humanistycznych, nauczyciel akademicki w katedrze sztuki średniowiecznej Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się jako szóste i ostatnie dziecko Karoliny z Kraińskich i Romana Żurowskiego.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze lata nauki otrzymała w domu w Leszczkowie. Do gimnazjum rodzice wysłali ją w 1937 r. do SS. Niepokalanek w Jarosławiu.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Trzecią klasę gimnazjum ukończyła na tajnych kompletach w Warszawie na ul. Kazimierzowskiej u SS. Niepokalanek, czwartą gimnazjalną, pierwszą i połowę drugiej klasy licealnej u SS. Niepokalanek w Szymanowie. 30 grudnia 1942 r. została aresztowana wraz z rodzicami i dwiema siostrami przez Gestapo w Warszawie, uwięziona na Pawiaku i przewieziona na Majdanek 17 stycznia 1943 r. 19 kwietnia 1944 r. wraz z matką i najstarszą siostrą Marią[1] została przewieziona do obozu w Ravensbrück. Wyzwolona przez wojska amerykańskie w 1945 r. wróciła pieszo do Poznania i dalej pociągiem do Krakowa.

PRL i III RP[edytuj | edytuj kod]

Na schodach teatru w Pompei, 1959 r.
Promocja doktorska, 1964 r.
Ekipa prowadząca wykopaliska na Ostrowiu Lednickim, 1992 r. Tomasz Węcławowicz, Teresa Rodzińska-Chorąży, Klementyna Żurowska, Jacek Wrzesiński i Mateusz Łastowiecki

Maturę zdała w 1946 r. u SS. Niepokalanek w Szymanowie. Następnie studiowała historię sztuki na UJ. Pracę magisterską napisała i obroniła u profesora Vojeslava Molè w 1952 r. Pięć i pół roku pracowała na Wawelu oprowadzając wycieczki. W 1958 r. wyjechała na studia podyplomowe do Poitiers. Po powrocie z Francji w 1960 r. otrzymała stanowisko asystenta w zakładzie historii sztuki u prof. Lecha Kalinowskiego. W latach 1961–1965 brała udział w wykopaliskach w Tyńcu. Pracę doktorską „Rotunda Panny Marii na Wawelu” obroniła w 1964 r. Od grudnia 1966 r. była na rocznym stypendium UJ w Genewie, a w latach 70. spędziła 3 miesiące w Rzymie. W 1971 r. habilitowała się na podstawie dorobku naukowego oraz pracy o architekturze romańskiej w Tyńcu. W tych latach pełniła też funkcję wicedyrektora instytutu i zajmowała się studentami eksternistami. Od 1970 r. wykładała i prowadziła proseminaria ze sztuki średniowiecznej powszechnej. W latach 1987–90 prowadziła wykopaliska na Ostrowiu Lednickim. Profesurę nadzwyczajną otrzymała w 1989 r.[2]. W 1994 r. przeszła na emeryturę, publikując nadal opracowania i recenzje naukowe. Pamiętniki wydała w 2014 r. pod tytułem Z Leszczkowa w świat, za które uhonorowana została Nagrodą Krakowska Książka Miesiąca Października 2014 r.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Miała pięcioro rodzeństwa: Wincentego (1915–1994), Marię Helenę (1916–1999), Stanisława Andrzeja (1918–1996), Wandę (ur. 1920, zmarła młodo) i Annę (1922–1943), która zmarła na Majdanku. Nie wyszła za mąż. Dziedzicząc po rodzicach silne zaangażowanie społeczne, organizowała sama lub brała udział w akcjach i przedsięwzięciach niosących pomoc potrzebującym.

Szkoła[edytuj | edytuj kod]

Wychowała szereg magistrów i doktorów, m.in. dr hab. UJ Teresę Rodzińską-Chorąży, dr hab. UJ Tomasza Węcławowicza, prof. Uniwersytetu Papieskiego w Krakowie Andrzeja Włodarka.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Klementyna Żurowska, Rotunda wawelska, Studium nad centralną architekturą epoki wczesnopiastowskiej (praca doktorska), w: Studia do dziejów Wawelu, t. 3, Kraków 1968, s. 1-121 (online w repozytorium)
  • Klementyna Żurowska, Studia nad architekturą wczesnopiastowską, „Zeszyty Naukowe UJ” 642, „Prace z Historii Sztuki” 17, Warszawa-Kraków 1983 (online w repozytorium)
  • Ostrów Lednicki, red. Klementyna Żurowska, t. 1-2, Kraków 1993-1994 (online w repozytorium)
  • Tyniec: sztuka i kultura benedyktynów od wieku XI do XVIII: katalog wystawy w Zamku Królewskim na Wawelu, październik-grudzień 1994 r., red. nauk. Klementyna Żurowska, oprac. red. Maria Podlodowska-Reklewska i Elżbieta Pycińska, Kraków: nakł. Opactwa Benedyktynów w Tyńcu, 1994.
  • Benedyktyni tynieccy w średniowieczu: materiały z sesji naukowej, Wawel-Tyniec, 13-15 października 1994 r., red. nauk. Klementyna Żurowska, Kraków 1995.
  • Adam Biedroń, Teresa Rodzińska-Chorąży, Klementyna Żurowska, Architektura kamienna Ostrowa Lednickiego w świetle badań z lat 1987-90, „Studia Lednickie”, Lednica-Poznań 1991.
  • Klementyna Żurowska, „Z Leszczkowa w świat”, Kraków 2014 r.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anna (1922-1943) zmarła na Majdanku 19 sierpnia 1943 r.
  2. Awans na profesora był blokowany przez władze UJ ze względu na jej niepoprawne poglądy polityczne. Lista Hausnera.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Lapides Viventes, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2005, s. 395.
  2. Andrzej Włodarek, Klementyna Żurowska [w:] Z Leszczkowa w świat, Kraków 2014.
  3. Zbigniew Wawszczak, Kresy Krajobraz Serdeczny, Rzeszów, 2013 r., tom II, s. 142-155.