Kliros
Kliros (gr. κλῆρος – część ziemi, która przypadła w losowaniu) – w cerkwi prawosławnej podwyższenie przed ikonostasem, na którym podczas nabożeństwa znajdują się chór, lektorzy, kantorzy oraz osoby duchowne, które nie biorą udziału w celebrowaniu nabożeństwa, lecz pomagają podczas czytania i śpiewu. Kliros symbolizuje chór anielski, śpiewający na chwałę Bożą. Większość świątyń prawosławnych posiada po dwa klirosy, stanowiące boczne części solei. W wielu cerkwiach chór w czasie uroczystych nabożeństw znajduje się nie na klirosie, lecz na przeznaczonym do tego balkonie po przeciwległej stronie nawy głównej.
Początkowo klirosem nazywano ogół pomocników biskupów przy soborach w miastach, które nie posiadały rezydencji hierarchy. Ponadto kliros oznaczał również miejską organizację duchownych w północno-wschodniej Rusi przed XIV wiekem.
W Ustawie Cerkiewnej klirosem nazywani są też klerycy lub kantorzy z lektorami, a także cały chór. W księgach liturgicznych często spotykane jest określenie lik, co w języku cerkiewnosłowiańskim oznacza „chór”.
Słowo „kliros” ma też formę potoczną – kryłos. Prawdopodobnie wywodzi się od słowa kryło – skrzydło. Kantorzy odpowiednio są określani jako kryłoszanie.
Na klirosie w młodości śpiewali między innymi Fiodor Szalapin i Anton Czechow.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Якимович Ю. А., Зодчество Белоруссии XVI-середины XVII в., Минск 1991.
- Konstanty Bodnaruk, O nabożeństwie prawosławnym, Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa 2020, str. 116