Klitoria ternateńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Klitoria ternateńska
Ilustracja
Kwiat
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Rodzaj klitoria
Gatunek klitoria ternateńska
Nazwa systematyczna
Clitoria ternatea L.
Sp. pl. 2:753. 1753
Synonimy
  • Clitoria albiflora Mattei
  • Clitoria bracteata Poir.
  • Clitoria mearnsii De Wild.
  • Clitoria tanganicensis Micheli
  • Clitoria zanzibarensis Vatke[3]
Morfologia

Klitoria ternateńska (Clitoria ternatea L.) – gatunek tropikalnej rośliny należący do rodziny bobowatych (Fabaceae).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina zielna, liście o długości 6–17 cm, naprzemianległe, z 5–7 eliptycznymi listkami o długości 2–7 cm. Kwiaty najczęściej fioletowe, niekiedy białe lub różowe, z żółto-białą plamką w środku. Kwiaty odwrócone o 180 stopni w porównaniu z kwiatkami innych motylkowych. Pod działaniem kwasów kwiat zmienia barwę na czerwoną, zaś zasad – na niebieską[4]. Owoce: zielone, lekko owłosione strąki o długości 5–12 cm.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Ze względu na ładne kwiaty w krajach o tropikalnym klimacie jest uprawiana jako roślina ozdobna.
  • W niektórych krajach Azji stosuje się do barwienia żywności.
  • Roślina jest wykorzystywana w tradycyjnej medycynie ajurwedyjskiej. Tradycja przypisuje jej działanie przeciwstresowe, wzmacniające pamięć i inne. Badania naukowe potwierdziły przeciwbakteryjne, przeciwgorączkowe, przeciwzapalne, przeciwbólowe, moczopędne, znieczulające, przeciwcukrzycowe, owadobójcze działanie ekstraktów, wpływ na agregację płytek krwi oraz działanie relaksujące, połączone z rozluźnieniem mięśni gładkich[5][6]. Etanolowy ekstrakt z korzenia stosowany jest w medycynie ludowej jak lek przeciwastmatyczny. Także w tym zakresie ocena naukowa potwierdza wartość farmaceutyczną wykorzystywanego gatunku. Substancjami aktywnymi mogą być flawonoidy i saponiny obecne w roślinie[7].

Obecność w kulturze i symbolice[edytuj | edytuj kod]

  • W Indiach kwiaty klitorii (sanskryt: aparadźita, dosłownie: „niezwyciężona”) uważane są za symbol bogini Durgi.

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Kształt kwiatów Clitoria zainspirował Linneusza do wybrania nazwy dla całego rodzaju.

Nazwa rodzaju Clitoria (od łac. clitoris - łechtaczka) powstała ze względu na podobieństwo kwiatów do kobiecych zewnętrznych narządów płciowych. Wiele nazw ludowych tych kwiatów w różnych językach ma podobne odniesienia.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Fabales, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-09-23] (ang.).
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
  4. Rohwer, Jens: Atlas roślin tropikalnych, str. 180
  5. B.Parimala Devi, R Boominathan, Subhash C Mandal. Anti-inflammatory, analgesic and antipyretic properties of Clitoria ternatea root. „Fitoterapia”. 74 (4), s. 345–349, 2003. DOI: 10.1016/S0367-326X(03)00057-1. ISSN 0367326X (ang.). 
  6. Mukherjee PK, Kumar V, Kumar NS, Heinrich M. The Ayurvedic medicine Clitoria ternatea--from traditional use to scientific assessment.. „J Ethnopharmacol”. 120 (3), s. 291-301, 2008. DOI: 10.1016/j.jep.2008.09.009. PMID: 18926895 (ang.). 
  7. Taur DJ, Patil RY. Evaluation of antiasthmatic activity of Clitoria ternatea L. roots.. „J Ethnopharmacol”. 136 (2), s. 374-6, 2011. DOI: 10.1016/j.jep.2011.04.064. PMID: 21575696 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]