Klon bujny

Klon bujny
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	mydleńcowce
Rodzina	mydleńcowate
Rodzaj	klon
Gatunek	klon bujny
	Nazwa systematyczna
	Acer cappadocicum Gleditsch; Schriften Ges. Naturf. Freunde Berlin 6:116. 1785
Synonimy
	Acer laetum C.A. Mey.; Acer colchicum Hartwiss;
	Acer laetum C.A. Mey.; Acer colchicum Hartwiss;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Multimedia w Wikimedia Commons

Klon bujny, klon kappadocki^[a] (Acer cappadocicum Gled.) – gatunek drzewa z rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). W obrębie rodzaju sklasyfikowany do sekcji Acer i serii Platanoidea^[3].

Rozmieszczenie geograficzne

Gatunek pochodzi z Azji. Jego zasięg występowania rozciąga się od Kaukazu, Turcji i Iranu na zachodzie, przez Pakistan, Indie, Bhutan aż do południowo-wschodnich Chin^[4]. Został introdukowany do Irlandii, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii i Niemiec^[5]. W swoim naturalnym zasięgu występuje na wysokościach od 1500 do 3000 m n.p.m.^[4]

Morfologia

Pokrój: Drzewo dorasta 20 m, posiada zwartą koronę.
Liście: 5–7 klapowe, o szerokości 8–14 cm.

Ekologia

Klon bujny rośnie w lasach mieszanych na całym obszarze swojego występowania^[4], głównie w strefie klimatu umiarkowanego^[5]. W Himalajach są to zazwyczaj lasy o niskim zagęszczeniu, w których często towarzyszą mu cedry (Cedrus), wiązy (Ulmus), leszczyna Jacquemonta (Corylus jacquemontii), orzech włoski (Juglans regia), Prunus cornuta i Acer acuminatum. Jest jednym z gatunków drzew tworzących górskie lasy hyrkańskie w Iranie^[4].

Zmienność

Wyróżniane są trzy podgatunki^[5]:

Acer cappadocicum subsp. cappadocicum
Acer cappadocicum subsp. divergens (K.Koch ex Pax) A.E.Murray
Acer cappadocicum subsp. sinicum (Rehder) Hand.-Mazz.

Zagrożenia i ochrona

Acer cappadocicum został oceniony przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody jako gatunek najmniejszej troski (kategoria LC). Uzasadnieniem takiej klasyfikacji jest szeroki zasięg występowania gatunku w zachodniej, centralnej i wschodniej Azji. Zalecono jednak monitorowanie liczebności populacji w lasach Hyrkanii, gdzie gatunek może być narażony na utratę siedlisk, w wyniku ich przekształcania w tereny rolnicze, oraz prowadzonej wycinki drzew^[4]. W Chinach podgatunki A. c. subsp. cappadocicum i A. c. subsp. sinicum zostały uznane za niezagrożone^[4].

Okazy tego gatunku znajdują się w licznych kolekcjach ex situ na całym świecie (76 kolekcji w 2017 roku). Występują również w lasach Indii w dolinie Lahaul, w Rezerwacie Biosfery Pustyni w północno-zachodnich Himalajach^[4].

Zastosowanie

Acer cappadocicum stanowi źródło surowca drzewnego. Jego drewno wykorzystywane jest między innymi do produkcji narzędzi rolniczych, tyczek i mebli. Do wytwarzania artykułów gospodarstwa domowego służy głównie na rynkach lokalnych, zaś jako materiał konstrukcyjny także na rynkach międzynarodowych. Jest uprawiany na całym świecie jako roślina ozdobna^[4].

Uwagi

↑ W „Dendrologii” (2025; ISBN 978-83-01-23974-9) autorzy zaproponowali zmianę nazwy z „kappadocki” na „bujny” ze względu na jej mylący poprzednio charakter (gatunek ma rozległy zasięg). Nazwa „bujny” utworzona została przez tłumaczenie jednej z nazw synonimicznych – Acer laetus.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-05] (ang.).
↑ ^a ^b Taxon: Acer cappadocicum. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05]. (ang.).
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Acer cappadocicum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
↑ ^a ^b ^c Acer cappadocicum Gled., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2026-01-04] (ang.).

[nazwa-5] W „Dendrologii” (2025; ISBN 978-83-01-23974-9) autorzy zaproponowali zmianę nazwy z „kappadocki” na „bujny” ze względu na jej mylący poprzednio charakter (gatunek ma rozległy zasięg). Nazwa „bujny” utworzona została przez tłumaczenie jednej z nazw synonimicznych – Acer laetus.

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-02-05] (ang.).

[grin-3] Taxon: Acer cappadocicum. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05]. (ang.).

[iucn-4] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ Acer cappadocicum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[powo-6] Acer cappadocicum Gled., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens Kew [dostęp 2026-01-04] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[a]

[5]