Kołpaczek ostrowierzchołkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołpaczek ostrowierzchołkowy
Kołpaczek ostrowierzchołkowy: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj kołpaczek
Gatunek kołpaczek ostrowierzchołkowy
Nazwa systematyczna
Panaeolus acuminatus (Schaeff.) Quél.
Hyménomycètes: 621 (Alençon, 1874)
Panaeolus.acuminatus2.-.lindsey.jpg

Kołpaczek ostrowierzchołkowy (Panaeolus acuminatus (Schaeff.) Quél.) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Panaeolus, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Gatunek Panaeolus acuminatus został zdiagnozowany taksonomicznie przez Jacoba Schaeffera (jako Agaricus acuminatus) w czwartym tomie "Fungorum qui in Bavaria et Palatinatu" z 1774. Do rodzaju Panaeolus został przeniesiony przez Luciena Quéleta w "Hyménomycètes" z 1887.

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus acuminatus Schaeff. 1774
  • Agaricus caliginosus Jungh. 1830
  • Agaricus carbonarius Batsch 1783
  • Coprinarius acuminatus (Schaeff.) Quél. 1886
  • Coprinarius caliginosus (Jungh.) Quél. 1886
  • Panaeolus caliginosus (Jungh.) Gillet 1878
  • Stropharia acuminata (Scop.) Murrill 1922

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003 r., Stanisław Domański w 1955 r. opisywał ten gatunek pod nazwą kołpaczek stożkowaty[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

O pokroju stożkowatym, parabolicznym lub dzwonkowatym, średnicy 1–3 (do 4) cm, barwy ciemnoczerwono-brązowej lub czarno-brązowej, czasami szaro-brązowawej, higrofaniczny, blaknący. Pokryty suchą, nagą, komórkową skórką bez pozostałości osłony[4]

Hymenofor

Blaszkowy, blaszki przyrośnięte do trzonu, o regularnej tramie, u dojrzałych owocników czarniawe, niejednolicie zabarwione, plamiste z powodu niejednoczesnego dojrzewania zarodników[4].

Trzon

Barwy czerwono-brązowej lub czarno-brązowej, często długi, cienki i prosty, na powierzchni białawo oszroniony[4]

Zarodniki

Silnie spłaszczone, o wymiarach 13–15 × 9–11 × 7–8 μm i gładkiej powierzchni, z porą rostkową. Wysyp zarodników czarny[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Opisano występowanie w Amryce Północnej, Europie, Afryce i Australii[5]. W pismiennictwie naukowym na terenie Polski opisano liczne jego stanowiska[3].

Rozwija się na nawożonych odchodami glebach, na polach, pastwiskach i przydrożach, niekiedy także w lasach. Owocnikowanie trwa od maja do października, owocniki wyrastają przeważnie pojedynczo[4].

Przypisy

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 396. ISBN 8374045132. (jako kołpaczek Rickena)
  5. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].