Kołpaczek pośredni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kołpaczek pośredni
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina incertae sedis
Rodzaj kołpaczek
Gatunek kołpaczek pośredni
Nazwa systematyczna
Panaeolus cinctulus (Bolton) Sacc.
Syll. fung. 5: 1124 (Avellino, 1887)
Panaeolus cinctulus on dung.jpg
Panaeolus.cinctulus.gills.001.jpg

Kołpaczek pośredni (Panaeolus cinctulus (Bolton) Sacc.) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales)[1].

Systematyka[edytuj]

Gatunek Panaeolus cinctulus został zdiagnozowany taksonomicznie przez Jamesa Boltona (jako Agaricus cinctulus) w suplemencie do An History of Funguses, Growing about Halifax z 1792 r:

Quote-alpha.png
CC. cinctulus. AGARICUS ſtipitatus, pileo convexo, ƒulvo, cincto uno obſcuro picto, lamellis triƒidis latus nigrus, ſtipite longo fiſtuloſo fuſco.

Do rodzaju Panaeolus został przeniesiony przez Piera Saccardo w piątym tomie Sylloge fungorum z 1887 r:

Quote-alpha.png
20. Panæolus cinctulus Bolt. t. 152 (Agar.), Britzelm. Derm. et Mol. p. 178, f. 121. — Psilocibæ Fœnisecii habitu affinis: sporis atris, coacervatis aterrimis, limoniformibus, 14≈8, distinctus; lamellis rubro-brunneis, dein brunneo fuscis demumque nigricantibus.
   Hab. in campis et sylvis Britanniæ et Bavariæ.

Synonimy[2]:

  • Agaricus cinctulus Bolton 1792
  • Agaricus fimicola var. cinctulus (Bolton) Cooke 1883
  • Coprinus cinctulus (Bolton) Gray 1821
  • Panaeolus dunensis Bon & Courtec. 1983
  • Panaeolus fimicola var. cinctulus (Bolton) Rea 1922

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

O pokroju półkulistym lub wypukłym, przeważnie z garbkiem w centrum, średnicy 1–5 (do 8) cm, barwy cielisto-brązowawej, silnie higrofaniczny, blaknący od szczytu i z jaśniejszym brzegiem, co powoduje tworzenie się ciemniejszej strefy pomiędzy nimi. Pokryty suchą, gładką, pomarszczoną lub jamkowatą, komórkową skórką, bez pozostałości osłony[3].

Hymenofor

Blaszkowy, blaszki przyrośnięte do trzonu, o regularnej tramie, u dojrzałych owocników czarniawe, niejednolicie zabarwione, plamiste z powodu niejednoczesnego dojrzewania zarodników[3].

Trzon

Średnicy 0,4–0,6 cm, barwy cielisto-brązowawej lub czerwono-brązowawej, na całej powierzchni lekko oszroniony[3].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników czarny. Zarodniki nieco rombowe, lekko spłaszczone, o wymiarach 11–14 × 7,5–10 × 7–8 μm i gładkiej powierzchni, z porą rostkową. Podstawki 2–4 zarodnikowe[3].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Opisano występowanie w Ameryce Północnej i niektórych krajach Europy[4]. W Polsce nie występuje[5].

Rozwija się bezpośrednio na odchodach, zwłaszcza końskich, na zawierających je terenach, polach i parkach. Owocnikowanie trwa od maja do października, owocniki często wyrastają kępkowo[3].

Znaczenie[edytuj]

Koprofilny saprotrof. Owocniki są toksyczne dla człowieka, zawierają psylocybinę[3].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b c d e f Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 396, 398. ISBN 8374045132.
  4. Discover Life Maps. [dostęp 2016-01-10].
  5. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.