Kończysta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kończysta
Končistá
Ilustracja
Kończysta znad Batyżowieckiego Stawu
Państwo  Słowacja
Położenie powiat Poprad
Pasmo Tatry, Karpaty
Wysokość 2538 m n.p.m.
Wybitność 205 m
Pierwsze wejście 1874
Aleksander Münnich z towarzyszami
Położenie na mapie Tatr
Mapa lokalizacyjna Tatr
Kończysta
Kończysta
Ziemia49°09′26″N 20°06′51″E/49,157222 20,114167

Kończysta (słow. Končistá, niem. Kontschista, węg. Koncsiszta) – dwuwierzchołkowy szczyt (2538 m) w południowej, bocznej grani Tatr Wysokich odchodzącej od Zmarzłego Szczytu (Popradský Ľadový štít). Począwszy od Przełęczy koło Drąga (Sedlo pod Drúkom), ­grań ta nazywana jest Granią Kończystej (hrebeň Končistej). Na północ od szczytu znajduje się w niej Stwolska Turnia (Štôlska veža), oddzielona od Kończystej głęboko wciętą Stwolską Przełęczą Wyżnią (Štôlska štrbina).

Pomiędzy tą przełęczą a północnym wierzchołkiem wznoszą się jeszcze dwa mało wybitne wzniesienia – Zadnia Stwolska Czuba (Zadný Štôlsky hrb) i Skrajna Stwolska Czuba (Predný Štôlsky hrb). Są one od siebie oddzielone Zadnimi Stwolskimi Wrótkami (Zadná Končistá štrbina), a od szczytu Kończystej – Skrajnymi Stwolskimi Wrótkami (Končistá štrbina).

Pomiędzy północny i południowy wierzchołek Kończystej wcinają się Wyżnie Pasternakowe Wrótka (Vyšná Pastrnakova bránka). Na południowym, wyższym wierzchołku znajdował się duży blok skalny nazywany Kowadłem[1] (Nákova) albo Koniem Jármaya (Jármaiho stôl); w sierpniu 2019 roku, w wyniku uderzenia pioruna lub obrywu skalnego, Kowadło przestało istnieć rozpadając się na części[2][3][4]. Dalej w kierunku południowym w grzbiecie wyróżnia się Pośrednie Pasternakowe Wrótka (Prostredná Pastrnakova bránka), Pasternakowe Czuby (Pastrnakove zuby) oraz Niżnie Pasternakowe Wrótka (Nižná Pastrnakova bránka).

Grań Kończystej na południe od szczytu przechodzi w szeroki grzbiet rozdzielający doliny:

W kierunku wschodnim masyw Kończystej opada od Doliny Batyżowieckiej skalnymi ścianami, przeciętymi szerokim, wznoszącym się ku południu zachodemStwolskim Zawratem (Závoz). Kończy się on w Niżnich Pasternakowych Wrótkach.

Kończysta od południa
Kończysta widziana z Tępej (2007)
Grań Kończystej

W kierunku zachodnim, w stronę Stwolskiej Przełęczy (Lúčne sedlo), opada rozległe zbocze, w którym nie ma żadnej wybitnej grani – znajduje się tu jedynie kilka grzęd porozdzielanych płytkimi żlebkami. Na zachód od przełęczy, w zworniku Tępej (Tupá) grzbiet rozgałęzia się, oddzielając Dolinę Złomisk (Zlomisková dolina) – odnogę Doliny Mięguszowieckiej, od Doliny Stwolskiej i Doliny Wielkiej Huczawy (Dolina Veľkej Hučavy). W zachodniej odnodze grzbietu znajduje się szczyt Osterwa (Ostrva), poniżej którego przez Przełęcz pod Osterwą (sedlo pod Ostrvou) poprowadzona jest tzw. Magistrala Tatrzańska, wybudowana w latach 1930-1931.

Nazwa Kończysty (szpiczasty) związana jest z kształtem masywu oglądanego od południa. Na Kończystą nie prowadzi znakowany szlak turystyczny. Wejście należy do łatwiejszych, ale dozwolone jest jedynie z uprawnionym przewodnikiem.

Pierwsze odnotowane wejścia:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Leszek Jaćkiewicz: Nieznane Tatry. Góry Books, 2010. ISBN 978-83-62301-09-6.
  2. Kowadło na Kończystej w Tatrach. Charakterystyczny blok skalny przestał istnieć! (pol.). rmf.fm, 2019-09-02. [dostęp 2019-09-18].
  3. Słynne Kowadło na Kończystej przestało istnieć! (pol.). tatromaniak.pl, 2019-08-31. [dostęp 2019-09-18].
  4. Słynne Kowadło na Kończystej rozpadło się na kawałki. "Klimat się zmienia" - Podróże (pol.). podroze.onet.pl, 2019-09-02. [dostęp 2019-09-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
  2. Józef Nyka: Tatry słowackie. Przewodnik. Wyd. II. Latchorzew: Wyd. Trawers, 1998. ISBN 83-901580-8-6.
  3. Witold Henryk Paryski: Tatry Wysokie. Przewodnik taternicki. Część XI. Wschodni Szczyt Żelaznych Wrót – Batyżowieckie Czuby. Warszawa: Sklep Podróżnika, 1992, s. 76-85.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Panorama 360° z Kowadła – południowego wierzchołka Kończystej (z podpisami)
Panorama 360° z Kowadła – południowego wierzchołka Kończystej (z podpisami)