Kościół Świętej Trójcy i św. Antoniego Opata w Łopusznej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Świętej Trójcy i św. Antoniego Opata
w Łopusznej
kościół parafialny
rejestr zabytków
Distinctive emblem for cultural property.svg A-917/M z 30.08.1971
Ilustracja
widok ogólny
Państwo  Polska
Miejscowość Łopuszna
ul. Gorczańska 1
34-432 Łopuszna
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Przenajświętszej Trójcy w Łopusznej
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół Świętej Trójcy i św. Antoniego Opataw Łopusznej
Kościół Świętej Trójcy i św. Antoniego Opata
w Łopusznej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Świętej Trójcy i św. Antoniego Opataw Łopusznej
Kościół Świętej Trójcy i św. Antoniego Opata
w Łopusznej
Ziemia49°28′26″N 20°07′46″E/49,473889 20,129444

Kościół Świętej Trójcy i św. Antoniego Opata – drewniany, późnogotycki kościół parafialny obrządku rzymskokatolickiego w Łopusznej w powiecie nowotarskim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według tradycji (niczym nie potwierdzonej) kościół w Łopusznej miał powstać w 1240 r. Powstanie pierwszej świątyni należy jednak wiązać najprawdopodobniej z lokacją wsi w 1364 r. Pierwszy kościół zbudowano więc gdzieś w ostatniej tercji XIV w. Istniał już z pewnością w 1400 r., gdyż wówczas wymieniany był Jakub, rector ecclesiae in Lopuszno[1]. Kościół był fundacją rycerską. Szlachecki patronat nad nim utrzymywał się do 1608 r., później był wymieniany jako królewski. Gdy w 1577 r. zabrakło w kościele plebana, nieobsadzoną parafię zniesiono w 1596 r., włączając ją do sąsiedniego Ostrowska. Restytuowano ją dopiero w 1792 r.[1]

Obecny kościół, zapewne drugi z kolei, został wybudowany w ostatniej dekadzie XV w. Konsekrowany był w 1504 r. W XVII w. dostawiono wieżę. Kilkakrotnie remontowany i przebudowywany. Ostatnie remonty zasadniczo ingerujące w szczegóły architektoniczne świątyni miały miejsce w 1932 r. oraz po powodzi w latach 1934-35.[2]

Opis[edytuj | edytuj kod]

Kościół jest budowlą późnogotycką, orientowaną, trójdzielną, jednonawową. Ściany zostały oszalowane. Składa się z zamkniętego prostokątnie prezbiterium, nawy i później dobudowanej wieży o konstrukcji słupowo-ramowej. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia. Nawa jest szersza, z kruchtą boczną. Od północy i zachodu przylega do niej wąska przybudówka. Całe wnętrze zdobiła niegdyś XVI-wieczna polichromia patronowa. Do dziś zachowała się ona jedynie we fragmentach – na deskach pochodzących z dawnych stropów, które odkryto w czasie remontu w 1932 r., oraz na parapecie chóru. Obecne patronowe malowidła na stropie przedsionka pod wieżą i na belce tęczowej są w większości rekonstrukcją powtarzającą stare wzory. W 1935 r. wykonano polichromię o motywach ornamentalnych i figuralnych. Gotyckie, ostrołukowe portale w nawie i prezbiterium zostały w 1932 r. zastąpione nowymi, prostokątnymi. Prostą belkę tęczową wprowadzono trzy lata później na miejsce wcześniejszej, barokowej.

Wnętrze kościoła w Łopusznej
Strop kościoła w Łopusznej

Wyposażenie kościoła jest niejednorodne stylistycznie. Do najcenniejszych jego elementów należą:

  • ołtarz główny – gotycki tryptyk z 1460 r. Uznawany za jedno z najbardziej wartościowych i najlepiej zachowanych dzieł rzeźbiarskich Małopolski XV w. W polu środkowym znajduje się scena koronacji Najświętszej Marii Panny przez Trójcę Świętą. Na awersie skrzydeł bocznych przedstawiono postaci świętych – z lewej u góry św. Antoni Pustelnik, u dołu św. Franciszek z Asyżu, z prawej u góry św. Leonard, u dołu św. Bernardyn z Sieny, zaś na rewersie ukazano scenę Zwiastowania, a w trójkątach szczytowych postacie świętych dziewic;
  • dwa barokowe ołtarze boczne z 1. połowy XVIII w.;
  • figury świętych na belce nad wejściem do nawy (zdobiły one dawny, barokowy ołtarz główny);
  • barokowe rzeźby grupy Pasji na belce tęczowej;
  • obraz adoracji Trójcy Świętej z XVIII w.;
  • obraz przedstawiający drogę na Kalwarię.

Nad nawą i prezbiterium dach jest jednokalenicowy, zbudowany w systemie więźbowo-zaskrzynieniowym, pokryty gontem. Nad nim znajduje się wieloboczna sygnaturka. Dominującym elementem bryły świątyni jest izbicowa wieża, zwieńczona wysokim dachem namiotowym. Przy północnej ścianie wybudowano soboty. Kościół otoczony jest drewnianym ogrodzeniem z bramką nawiązującą do stylu zakopiańskiego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Kornecki M.: Gotyckie kościoły (...), s. 67
  2. Brykowski R., Kornecki M.: Drewniane kościoły (...), s. 116

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Brykowski Ryszard, Kornecki Marian: Drewniane kościoły w Małopolsce Południowej. Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo, Wrocław 1984, ​ISBN 83-04-00909-9​;
  • Kornecki Marian: Gotyckie kościoły drewniane na Podhalu, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987, ​ISBN 83-08-01274-4​.