Kościół św. Barbary w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Barbary w Gdańsku
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg 1096 z 22.03.1994[1]
Kościół św. Barbary
Kościół św. Barbary
Państwo  Polska
Miejscowość POL Gdańsk COA.svg Gdańsk
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Barbary w Gdańsku
Wezwanie św. Barbary
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Kościół św. Barbary w Gdańsku
Kościół św. Barbary w Gdańsku
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Kościół św. Barbary w Gdańsku
Kościół św. Barbary w Gdańsku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Barbary w Gdańsku
Kościół św. Barbary w Gdańsku
Ziemia 54°20′52,81″N 18°39′49,85″E/54,348003 18,663847

Kościół św. Barbary w Gdańsku – zabytkowy późnogotycki kościół parafialny w Środmieściu Gdańska. Od połowy XVI wieku do 1945 roku świątynia protestancka.

Opis budowli[edytuj]

Świątynia ma długość 36 m, szerokość 18 m, wysokość 10 m. Powierzchnia użytkowa wynosi 648 m². Czterdziestometrowa wieża góruje nad Długimi Ogrodami. Umieszczone w niej trzy spiżowe dzwony to dar votum kapłanów diecezji magdeburskiej.

Nowa ściana powstała po wyburzeniu nawy południowej jest ozdobiona nowoczesnymi witrażami ze szkła hutniczego projektu gdańskiej artystki Barbary Massalskiej. Współczesny jest też wystrój prezbiterium. Kościół zdobi siedem zabytkowych rzeźb przekazanych przez Muzeum Narodowe w Gdańsku.

Rys historyczny[edytuj]

  • 1387 – Przy Długich Ogrodach, poza obrębem miejskim powstał szpital dla zakaźnie chorych z kaplicą pod wezwaniem św. Barbary, określaną jako Barbara Capella, podporządkowany kościołowi Najświętszej Panny Marii. Po stronie północnej, pomiędzy obecnymi ul. Długie Ogrody i ul. św. Barbary, został założony mały cmentarz przyszpitalny[2] (St. Barbara-Kirchhof).
  • 1436 – Kaplica św. Barbary została przebudowana. Otrzymała założenie halowe, dwunawowe, bez prezbiterium.
  • 1456 – Decyzją biskupa kujawskiego Jana Gruszczyńskiego w dniu 28 stycznia kaplica szpitalna św. Barbary podniesiona została do rangi kościoła parafialnego (jednego z sześciu w Gdańsku), przy którym powstała szkoła parafialna.
  • 1485-1489 – Rozbudowa kościoła.
  • 1499 – Kościół spłonął. Pożary niszczyły go jeszcze w latach 1537 i 1545. Został odbudowany i wzmocniony przyporami.
  • 1557 – Po odbudowie zmiany w religijności gdańszczan spowodowały przekształcenie świątyni na kościół luterański.
  • 1619-1620 – Wieża kościoła zwieńczona została renesansowym hełmem. Wieżę zdobił zegar zamontowany w 1613 roku.
  • koniec XVI wiekuOrganistą był tu kompozytor Piotr Drusiński.
  • 1726-1728 – Kościół uzyskał dodatkową od strony południowej nawę w stylu barokowym.
  • 1746-1747 – 39-głosowe organy zbudował wybitny gdański organmistrz Andreas Hildebrandt.
  • 1788 – Szkołę przy kościele św. Barbary przekształcono z łacińskiej na niemiecką.
  • koniec XVIII wieku – Po zapełnieniu się cmentarzyka (zamknięty około 1800 roku) został obok założony mały cmentarz ewangelicki o powierzchni ok. 0,5 ha (nieczynny po otwarciu siedleckiego cmentarza w rejonie ul. Zakopiańskiej i ul. Bema w 1869 roku, zamknięty urzędowo po 1945 roku)[3] [4].
  • 1806-1807 – W trakcie wojen napoleońskich w kościele umiejscowiono szpital wojskowy i magazyny.
  • 1813 – Kościół doznał poważnych uszkodzeń podczas oblężenia Gdańska.
  • 1945 – W wyniku działań wojennych zawaliły się ściany szczytowe, wszystkie górne kondygnacje wieży oraz dachy, a wraz z nimi większość sklepień w północnych kaplicach oraz w arkadach oddzielających nawy. Zniszczeniu uległy też cenne organy.
  • 1956 – Rozpoczęto odbudowę kościoła.
  • 1959 – Świątynię przejął Kościół katolicki.
  • 1961 – Odbudowano kościół bez nawy południowej (decyzję o rozbiórce nawy podjęto w 1966 roku).
  • 30 marca 1968 – Ponowne erygowanie parafii rzymskokatolickiej[5].
  • 1969 – Parafia otrzymała trzy spiżowe dzwony, ufundowane przez katolików niemieckich, przeznaczone pierwotnie dla gdańskiego kościoła mariackiego.
  • 1972 – Zrekonstruowano wieżę kościelną.
  • 1975 – Montaż witraży według projektu Barbary Massalskiej.
  • 1987 – Remont wnętrza i ułożenie posadzki.
  • 1988 – Wykonanie czterech kolejnych witraży.
  • 1994 – Wystrój wnętrza - stylowe lampy i kinkiety.
  • 1999 – Nowe, 16-głosowe organy o trakturze mechanicznej zbudował organmistrz Jerzy Kurecki z Koźmina koło Pogódek[6].
  • czerwiec 2010 – Kościół otrzymał zewnętrzną iluminację[7].


Kościół (w środku) z niezabudowaną jeszcze okolicą, 1687
Kościół z nawą południową, ok. 1890
Wnętrze kościoła współcześnie

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo pomorskie. 31 marca 2016; 5 miesięcy temu. [dostęp 2010-10-14].
  2. Gdańskie cmentarze. cmentarze-gdanskie.pl.
  3. CMENTARZE NA TERENIE ŚRÓDMIEŚCIA. DŁUGIE OGRODY. gedanopedia.pl.
  4. Zlikwidowane. cmentarze-gdanskie.pl.
  5. Długie Ogrody coraz bardziej atrakcyjne. dom.trojmiasto.pl, 2 grudnia 2015. [dostęp 2 grudnia 2015].
  6. Dyspozycję można zobaczyć na stronie Polskiego Wirtualnego Centrum Organowego http://www.organy.art.pl/instrumenty.php?instr_id=591
  7. Kościół św. Barbary iluminowany. trojmiasto.pl, 8 czerwca 2010. [dostęp 8 czerwca 2010].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]