Kościół św. Doroty w Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Doroty w Łodzi
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg 134-VII-12 z 1946 r.
oraz A/151/141 z 28.08.1967 r.
Ilustracja
Kościół parafialny w Mileszkach
Państwo  Polska
Miejscowość Łódź
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Doroty i św. Jana Chrzciciela w Łodzi
Wezwanie św. Doroty
Położenie na mapie Łodzi
Mapa lokalizacyjna Łodzi
Kościół św. Doroty w Łodzi
Kościół św. Doroty w Łodzi
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Kościół św. Doroty w Łodzi
Kościół św. Doroty w Łodzi
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Doroty w Łodzi
Kościół św. Doroty w Łodzi
Ziemia51°46′12,08″N 19°34′18,73″E/51,770022 19,571869
Kościół św. Doroty, 30 marca 2006
Kościół św. Doroty, 2 maja 2005
Kościół św. Doroty, 30 marca 2006

Kościół św. Doroty – nieistniejący kościół w parafii rzymskokatolickiej w Łodzi na osiedlu Mileszki, w dekanacie Łódź-Stoki archidiecezji łódzkiej.

Usytuowany był przy ulicy Pomorskiej 445, był jednym z najstarszych zachowanych zabytków w Łodzi[a]. 31 sierpnia 2015 uległ pożarowi. Spaleniu uległa większość konstrukcji drewnianiej dachu i całkowicie spłonęło wnętrze[1].

Historia[edytuj]

Pierwszy kościół w Mileszkach pw. św. Jana Chrzciciela prawdopodobnie istniał już w wieku XIV[2]. Wystawiony został z drzewa bodaj jeszcze przed erekcją parafii[3]. Ze względu na jego zły stan został rozebrany w początkach XVI w.[3][4]. Parafię erygował prawdopodobnie w XIV w. arcybiskup gnieźnieński Jarosław Bogoria Skotnicki[3], choć niektóre współczesne źródła[5][6][7][8][9] wskazują, że powstanie parafii miało miejsce już wcześniej[b].

W 1438 w należącej do mileszkowskiej parafii wsi Stoki powstał drewniany kościół filialny pw. św. Jana Chrzciciela i św. Anny z fundacji właściciela wsi, Sieciecha, ówczesnego łowczego łęczyckiego[3][10].

W 1492[11] (lub według innych źródeł w 1491 albo w 1493[12]) na terenie mileszkowskiej parafii powstał kościół filialny w Chojnach, ufundowany przez Stanisława z Chojen Dużych herbu Jastrzębiec[13]. W 1892[14] (lub w 1901[15]) erygowano tam parafię pw. św. Wojciecha.

W 1511 Jakub Romiszewski poślubił Annę ze Stoków (wnuczkę Sieciecha) i stał się posiadaczem okolicznych dóbr (m.in. Stoków, części Mileszek, Chojen). Wtedy też staraniem ks. Macieja (zwanego Maciejem z Mileszek, ówczesnego kanonika łęczyckiego) stokowski kościół przeniesiono do siedziby parafii i ustawiono na miejscu poprzedniej, poważnie już zniszczonej świątyni. Było to możliwe również dzięki zakupowi dokonanemu w tymże samym roku przez J. Romiszewskiego (...), albowiem zbieżność dat obu wydarzeń nie jest tu przypadkowa[16][17][18]. I tak kościół ze Stoków stał w Mileszkach aż do 1766, gdy uległ spaleniu[3].

W tym samym roku powstał obecny budynek kościelny pw. św. Doroty[19], zbudowany z bali modrzewiowych, pokryty gontem. Przy kościele dobudowano jeszcze dzwonnicę. W 1832 dobudowano część frontową z tzw. ryglówką i 4-metrową kruchtą. Po rozbudowie kościół liczył 28,9 m długości[20]. W 1881 z powodu groźby zawalenia rozebrano wyższą wieżę i wzniesiono nową o wysokości 50 łokci[20]. W 1890 wzniesiono budynek plebanii[20]. Świątynia przetrwała nienaruszona do I wojny światowej. Wtedy to została uszkodzona wieża i część świątyni. W okresie międzywojennym kościół odrestaurowano. W czasie II wojny światowej kościół został zamknięty w 1941, a w budynku plebanii wojska niemieckie urządziły szpital[20]. Niemcy zrabowali założoną w XVII w. Księgę cudów i wszystkie księgi parafialne. Akty chrztu, ślubu i pogrzebów odnaleziono w 1945 w Gdańsku-Oliwie i wówczas wróciły do parafii[20].

W latach 1997–2000 kościół poddano gruntownemu remontowi. Wymieniono zniszczone elementy budynku, zamontowano instalacje przeciwpożarową i antywłamaniową, odrestaurowano żyrandole i inne elementy wystroju. Od początku 2007 roku kościół był iluminowany.

Kościół tuż po ugaszeniu pożaru,
31 sierpnia 2015

31 sierpnia 2015 roku ok. 4 rano w kościele wybuchł pożar. Mimo szybko podjętej akcji ratunkowej nie udało się go ugasić i spaleniu uległa wieża, cała konstrukcja dachu, część drewnianych ścian i doszczętnie wypaliło się wnętrze[1]. Przyczyną pożaru było prawdopodobnie zwarcie instalacji elektrycznej[21]. Rada Miasta Łodzi zdecydowała o wsparciu finansowym odbudowy kościoła w oryginalnej formie[22], również metropolita łódzki, arcybiskup Marek Jędraszewski ogłosił zamiar odbudowy kościoła i zbiórkę na ten cel[23].

Wyposażenie[edytuj]

Trzy ołtarze późnorenesansowe z początku XVII wieku. Ołtarz główny z bramkami, w centrum płaskorzeźba Koronacja Najświętszej Marii Panny, słynąca cudami (od 1665 roku istniała Księga cudów – zaginęła w czasie II wojny światowej), obok znajdują się rzeźby św. Wojciecha i św. Stanisława z początku XVII wieku.

W zwieńczeniu trzy rzeźby gotyckie: Matki Boskiej z Dzieciątkiem, św. Doroty i św. Barbary z początku XV wieku. Na bramkach ołtarza rzeźby: Matki Bożej i św. Jana z grupą Ukrzyżowania z połowy XVI wieku.

Ołtarze boczne z barokowymi obrazami św. Anny i św. Walentego. Organy 8-głosowe, dzwon z 1948 roku, sygnaturka, Droga Krzyżowa, późnobarokowa ambonka z końca XVII wieku, kropielnica kamienna, 4 barokowe konfesjonały, chrzcielnica kamienna, krucyfiks z połowy XVI wieku.

Grupy parafialne[edytuj]

Ministranci, oaza, Parafialne Koło Stowarzyszenia Rodzin Katolickich, Podwórkowe Koło Różańcowe, Żywa Róża.

Msze święte[edytuj]

Do czasu zniszczenia kościoła msze święte w niedziele i święta odprawiane były o godz. 8.00, 10.15, 12.00, 17.00 (w okresie wielkiego postu), zaś w dni powszednie o 17.00.

Duszpasterze[edytuj]

Proboszcz

  • ks. Janusz Banachowski[24]

Rezydent

  • ks. Tadeusz Jajkowski

Uwagi

  1. Zaraz po kapliczkach św. Rocha i św. Antoniego oraz kościele św. Antoniego w Łagiewnikach[potrzebny przypis]
  2. Mało prawdopodobnym wydaje się, aby erygowanie parafii odbyło się już w wieku XI. Tezę argumentującą, że przechowywany jeszcze pod koniec XIX w. w mileszkowskiej plebanii dokument (opatrzony datą 14 grudnia 1048, uchodzący niegdyś tam za akt erekcyjny kościoła i parafii) prawdopodobnie został sfałszowany w wieku XVII, a w rzeczywistości pochodził z wieku XVI (dokładnie z dnia 14 grudnia 1518), przedstawił historyk Jan Karol Kochanowski, który dokładnie przeglądał parafialne archiwum latem 1888 (Por. J. K. Kochanowski, Szkice i drobiazgi historyczne, Serya Druga, Warszawa 1908, s. 156.). Potępił tym samym zapis dokonany w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich w haśle o Mileszkach, jakoby „tradycya odnosiła założenie tamtejszego kościoła do wieku XI” (Por. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, T. VI, Warszawa 1885, s. 423). Mimo tego, w roku 1948 hucznie świętowano obchody dziewięćsetlecia parafii.

Przypisy

  1. a b Jarosław Kosmatka: Pożar drewnianego kościoła w Mileszkach. Spłonął zabytkowy kościół [ZDJĘCIA, FILM]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2015-08-31. [dostęp 2015-09-06].
  2. Por. J. Łukowski, J. Korytkowski, Liber beneficiorum archidyecezyi gnieźnieńskiej T.2: obejmujący Archidyakonaty: Kaliski, Wieluński, Łowicki i Łęczycki: z poręki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego podług kodeksów rękopiśmiennych Archiwum Gnieźnieńskiego i Kaliskiego, dalej: Liber beneficiorum..., Gniezno 1881, s. 382-283.
  3. a b c d e Por. Diecezja łódzka: struktura terytorialno-administracyjna i duchowieństwo, pod red. ks. Jana Wiktorowskiego, Wydawnictwo Kurii Biskupiej Diecezji Łódzkiej, dalej: Diecezja łódzka..., Łódź 1973, s. 280.
  4. Por. Jan Szymczak, Przejęcie Chojen, Mileszek i Bedonia przez Romiszewskich ze Stoków w 1511 r., dalej: Przejęcie Chojen, Mileszek..., [w:] Rocznik Łódzki, T. 44, Łódź 1997, s. 213–221.
  5. Por. Łódź: dzieje miasta, T. 1, Do 1918 r., pod red. B. Baranowskiego, J. Fijałka, PWN, Warszawa – Łódź 1980, s. 66.
  6. Por. Archidiecezja Łódzka. Informator 2001, pod. red. ks. mgr. inż. Józefa Jańca, Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 2001, s. 335.
  7. Por. Archidiecezja Łódzka. Informator 2007, pod. red. ks. mgr. inż. Józefa Jańca, Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, dalej: Informator 2007..., Łódź 2007, s. 355.
  8. Por.: Witryna o parafii w Mileszkach (ze strony archidiecezji łódzkiej).
  9. Por.: Nota o parafii Mileszki (ze strony o archidiecezji łódzkiej ks. Bogdana Dziwosza).
  10. Por. J. Korytkowski, Arcybiskupi gnieźnieńscy, prymasowie i metropolici polscy od roku 1000 aż do roku 1821, t. II, Poznań 1888, t. II, dalej: Arcybiskupi gnieźnieńscy..., s. 157, 158.
  11. Por. Jan Szymczak, Erekcja kościoła w podłódzkich Chojnach w 1492 r., „Rocznik Łódzki” 1996, t. XLIII, s. 15-35.
  12. Por. Liber beneficiorum..., s. 383.
  13. Por. Przejęcie Chojen, Mileszek..., s. 213.
  14. Por. Diecezja łódzka..., s. 256.
  15. Por. Informator 2007..., s. 272.
  16. Przejęcie Chojen, Mileszek..., s. 219.
  17. Por. Arcybiskupi gnieźnieńscy..., s. 604.
  18. Por. Diecezja łódzka: struktura terytorialno-administracyjna i duchowieństwo, Wydawnictwo Kurii Biskupiej Diecezji Łódzkiej, Łódź 1980, s. 267.
  19. Por. Diecezja łódzka: terytorium, organizacja, duchowieństwo, pod red. ks. prof. bp. Bohdana Bejze, Diecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, Łódź 1987, s. 222.
  20. a b c d e Anna Gronczewska: Pożar zabytkowego kościoła w Mileszkach. Tak zapamiętamy perłę Łodzi [GALERIA]. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2015-09-06. [dostęp 2015-09-06].
  21. Anna Gronczewska: Pożar drewnianego kościoła w Mileszkach. Obiecują pomoc w odbudowie. W: Portal „Dziennika Łódzkiego”. dzienniklodzki.pl > Wiadomości > Łódź [on-line]. Polska Press Sp. z o.o., 2015-09-02. [dostęp 2015-09-06].
  22. Czy kościół uda się odbudować?. Urząd Miasta Łodzi, 2015-09-07. [dostęp 2015-10-18].
  23. Zbiórka na odbudowę kościoła w Mileszkach (pol.). Express Ilustrowany, 2015-09-16. [dostęp 2015-10-18].
  24. Galeria zdjęć z powitania nowego proboszcza ze strony archidiecezji łódzkiej

Linki zewnętrzne[edytuj]