Kościół św. Franciszka Ksawerego w Piotrkowie Trybunalskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół
św. Franciszka Ksawerego
w Piotrkowie Trybunalskim
Sanktuarium MB Trybunalskiej
Distinctive emblem for cultural property.svg 180-IX-26 z dnia 24.07.1948 r.
oraz 207 z 04.09.1967 r.[1]
Kościół rektoralny
ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Piotrków Trybunalski
Adres ul. Pijarska 2
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Jakuba Apostoła w Piotrkowie Trybunalskim
Wezwanie św. Franciszka Ksawerego
Przedmioty szczególnego kultu
Cudowne wizerunki Matka Boża Trybunalska
Położenie na mapie Starego Miasta w Piotrkowie Trybunalskim
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Piotrkowie Trybunalskim
Kościół św. Franciszka Ksawerego
Kościół św. Franciszka Ksawerego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Franciszka Ksawerego
Kościół św. Franciszka Ksawerego
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Kościół św. Franciszka Ksawerego
Kościół św. Franciszka Ksawerego
Położenie na mapie Piotrkowa Trybunalskiego
Mapa lokalizacyjna Piotrkowa Trybunalskiego
Kościół św. Franciszka Ksawerego
Kościół św. Franciszka Ksawerego
51°24′26,6040″N 19°41′47,0400″E/51,407390 19,696400

Kościół św. Franciszka Ksawerego w Piotrkowie Trybunalskimrzymskokatolicki kościół rektoralny znajdujący się na terenie parafii św. Jakuba Apostoła w Piotrkowie Trybunalskim, sanktuarium Matki Bożej Trybunalskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jezuici przybyli do Piotrkowa 1677 i początkowo dysponowali jedynie drewnianą kaplicą[2]. Kamień węgielny pod budowę kościoła poświęcono w 1695, jednak z powodu trudności prace budowlane rozpoczęto w 1701[2]. Kościół ukończono i konsekrowano w 1727[2]. W 1731 kościół został zniszczony przez pożar, zaś w 1734 miała miejsce jego ponowna konsekracja[2]. W 1773 miała miejsca kasacja zakonu, w wyniku której jezuici opuścili świątynię[2]. W 1788 świątynię objęli pijarzy, którzy przenieśli z własnego zespołu klasztornego przy ul. Rwańskiej, zniszczonego w czasie pożaru w 1786[3]. W 1864 skasowany został zakon pijarów, a tym samym usunięci zostali ze świątyni[4]. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę kościołem w latach 1918–1927 ponownie zarządzali jezuici[2]. Następnie do 1945 świątynię objęli księża diecezjalni[2]. Ostatecznie jezuici powrócili do kościoła w 1945[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Franciszka Ksawerego jest najcenniejszym pod względem artystycznym zabytkiem architektonicznym Piotrkowa.

Świątynia harmonijnie łączy cechy baroku i rokoka, architekturę z barokową i rokokową rzeźbą, malarstwem i wyposażeniem wnętrza. Autorem projektu budowli był architekt J. I. Delamars[5]. Kościół jest budowlą zasadniczo jednonawową, zakończoną półkolistym prezbiterium ale posiada trzy pary kaplic otwartych arkadami do nawy głównej. Sklepienie nawy głównej - kolebkowe z lunetami,zaś kaplic - krzyżowe. Bryła kościoła zamyka kompozycyjnie ulicę Konarskiego, biegnącą od Rynku Trybunalskiego[6].

Wnętrze kościoła jest bogato zdobione, szczególnie zasługuje na uwagę barokowa polichromia Andrzeja Ahorna i Jana Raynera oraz bogato złocone ołtarze. Wyposażenie wnętrza zostało wykonane przez snycerzy i rzeźbiarzy jezuickich: Ignacego Bartscha ze Śląska, Ferdynanda Kiltza, Wolfganga Wimmera, Mateusza Makowskiego[5]. W 1796 przeniesiono do kościoła barokową ambonę z dawnego kościoła pijarów, przeznaczonego na kościół ewangelicki[7].

W kościele w ołtarzu głównym znajduje się od 1829 obraz Matki Bożej Trybunalskiej, patronki polskich parlamentarzystów[8]. Ołtarze boczne noszą wezwana: św. Iwona, św. Ignacego Loyoli, św. Stanisława Kostki, Matki Boskiej Łaskawej, Serca Jezusowego, św. Barbary[7].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Gminny program opieki nad zabytkami gminy miasta Piotrków Trybunalski na lata 2015–2018, Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego, 2014.
  • Piotrków Trybunalski: plan miasta. Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych im. E. Romera, Warszawa-Wrocław 1993.
  • Łukasz M. Sadowski. Piotrków Trybunalski : miasto królewskie i miasto gubernialne. „Sztuka Europy Wschodniej”. 1, s. 269-277, 2013. 
  • Michał Rawita Witanowski: Przewodnik po Piotrkowie Trybunalskim (z planem miasta). Piotrków: Wydawnictwo Oddziału Piotrkowskiego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego, 1923.