Kościół św. Gotarda we Włocławku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Gotarda
we Włocławku
Państwo  Polska
Miejscowość Włocławek
Adres Zawiśle, 87-800 Włocławek
Wyznanie katolickie
Kościół
Wezwanie Gotard z Hildesheim
Wspomnienie liturgiczne 5 maja
Położenie na mapie Włocławka
Mapa lokalizacyjna Włocławka
Kościół św. Gotarda we Włocławku
Kościół św. Gotarda
we Włocławku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Gotarda we Włocławku
Kościół św. Gotarda
we Włocławku
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Kościół św. Gotarda we Włocławku
Kościół św. Gotarda
we Włocławku
Ziemia52°40′40″N 19°03′38″E/52,677778 19,060556

Kościół św. Gotarda we Włocławku – nieistniejący już kościół, położony na terenie dzielnicy Zawiśle, leżącej w granicach dzisiejszego Włocławka.

Kościół i parafia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy kościół pw. św. Gotarda mógł powstać już w czasach panowania Bolesława Krzywoustego[1], niedługo po jego pielgrzymce do grobu świętego w 1135 roku[2]. Znajdował się on pod zarządem powołanej w podobnym okresie diecezji we Włocławku[1]. Kościół został zbudowany na wzgórzu zwanym do dziś Wzgórzem św. Gotarda[3].

Na początku XIV wieku przy kościele powstaje parafia. Parafia stała się przedmiotem sporu diecezji włocławskiej z diecezją płocką. Biskupi płoccy ubiegali się o przejęcie zarządu nad parafiami w Szpetalu, a także w Bobrownikach i Przypuście. W 1321 roku spór został rozstrzygnięty na korzyść biskupa kujawskiego-pomorskiego[1].

W parafii często nie ma stałego proboszcza osiadłego na miejscu. W tym czasie pieczę nad nią obejmują wikariusze z Włocławka[1].

W 1594 roku do parafii należą miejscowości: Szpetal Dolny, Szpetal Górny, Bogucin, Fabianki, Łuszkowo, Chełmica Duża, Skorzyno, Uniechowo, Zarzeczewo, Kulin, Suszyce, Witoszyn i Rachcin[1].

Na początku XVIII wieku dochodzi do pożaru kościoła. Archidiakon włocławski Tomasz Niemierza funduje wtedy powstanie drugiego kościoła św. Gotarda w miejsce pierwotnego. Mimo to siedziba parafii zostaje przeniesiona do Szpetala Górnego. W ten sposób parafia św. Gotarda w Szpetalu Dolnym przestaje istnieć[1].

Nie zachowały się żadne pozostałości po dawnym kościele ani informacje na temat jego wyglądu zewnętrznego i wyposażenia wnętrza[4].

W latach 80. XX wieku rozważano, by nowo powołana parafia otrzymała wezwanie św. Gotarda, nawiązując do tradycji średniowiecznej parafii w tym miejscu. Ostatecznie jednak przyjęła ona wezwanie Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski[1].

Szpital[edytuj | edytuj kod]

Wraz z powstaniem kościoła założono przy nim szpital, który służył podróżnym czekającym na przeprawę przez Wisłę. To właśnie od tego szpitala miejscowość przyjęła nazwę Szpetal. Później powstała druga miejscowość zwana Szpetalem Górnym, stąd pierwotna miejscowość przyjęła nazwę Szpetala Dolnego. Po przyłączeniu terenów do granic administracyjnych Włocławka noszą one nazwę Zawiśla[1].

Szpital św. Gotarda, podobnie jak kościół znajdował się z początku pod zarządem diecezji we Włocławku. Z nieznanych powodów został on jednak przekazany zakonowi benedyktynów. Kiedy benedyktyni opuścili szpital, zarząd nad nim ponownie przejęli duchowni z Włocławka[1].

Opactwo[edytuj | edytuj kod]

Biskup kujawsko-pomorski Michał sprowadził do Szpetala zakon cystersów. Fundacja opactwa nastąpiła w 1236 roku, kiedy wojewoda Bogusz Mieczysławic h. Doliwa[4] zapisał cystersom pochodzącym z Georgental 12 okolicznych wsi[1]. Osadzenie cystersów w Szpetalu mogło wiązać się z toczącą się misją chrystianizacyjną w Prusach. Szpetal leżał wtedy blisko ówczesnej granicy polsko-pruskiej[1].

W latach 1242-1243 opactwo zostało najechane przez Prusów. Niektórzy zakonnicy ponieśli śmierć[1].

W 1252 roku cystersi z Georgental przekazują opactwo bratniemu zakonowi z Sulejowa. Wkrótce przejęli nad nim opiekę cystersi z Byszewa-Koronowa[1].

W 1358 roku cystersi dokonali wymiany wsi z Hektorem z Łącka. Przekazując wieś w prywatne ręce, położyli kres istnienia opactwa[1]. Podobnie jak w przypadku kościoła nie zachowały się żadne ślady po dawnym opactwie ani informacje dotyczące jego wyglądu i uposażenia[4].

Do średniowiecznego opactwa nawiązuje nazwa jednej z ulicy na Zawiślu – cysterska.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n Teodor Lenkiewicz, Studia Włocławskie 6: Wspólnie przez dwadzieścia lat: parafia Najśw. Maryi Panny Królowej Polski we Włocławku na Zawiślu, Muzeum Historii Polski, 2003.
  2. Kamil Kantak, „Opactwo św. Gotarda w Szpetalu pod Włocławkiem zakonu Cysterskiego”, ks. dr. Józef Nowacki, Gniezno 1934 : [recenzja], DD Włocławek, 1935 [dostęp 2018-04-25].
  3. Wzgórze św. Gotarda - Szpetal Dolny (Włocławek), DD Włocławek [dostęp 2018-04-13].
  4. a b c Szlak cysterski w Polsce, szlakcysterski.org [dostęp 2018-04-13].