Kościół św. Idziego w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kościół św. Idziego
kościół filialny dominikanów
Distinctive emblem for cultural property.svg A-76 z 21 marca 1935[1]
Kościół św. Idziego
Kościół św. Idziego
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków, ul. Grodzka 67
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Wszystkich Świętych
Wezwanie św. Idziego
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kościół św. Idziego
Kościół św. Idziego
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kościół św. Idziego
Kościół św. Idziego
Ziemia 50°03′18,53″N 19°56′17,33″E/50,055147 19,938147Na mapach: 50°03′18,53″N 19°56′17,33″E/50,055147 19,938147
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Kościół św. Idziego – zabytkowy kościół rzymskokatolicki dominikanów, znajdujący się przy ulicy Grodzkiej 67 w Krakowie obok Wawelu .

Według tradycji został on wybudowany w końcu XI w. przez księcia Władysława Hermana jako dziękczynienie po urodzeniu się jego syna Bolesława Krzywoustego, które mieli zawdzięczać modłom i darom zanoszonym do prowansalskiego opactwa St. Gilles. Pod obecnym kościołem gotyckim nie odnaleziono jednak żadnych reliktów romańskich, a trudno oczekiwać, iż świątynia fundowana z takich powodów, byłaby drewniana. Z tego powodu część badaczy skłania się ku przypuszczeniu, że pierwotnie wezwanie św. Idziego nosił dzisiejszy kościół św. Andrzeja, a pierwszym budynkiem na tym miejscu była świątynia gotycka.

Kościół gotycki został zbudowany w pierwszej połowie XIV w. Początkowo znajdował się pod patronatem benedyktynów, potem dominikanów. Z czasem budowla obrosła szeregiem XVII- i XVIII-wiecznych przybudówek, z których dużą część rozebrano w XIX w. Około roku 1905 Rada Miejska Miasta Krakowa - w ramach architektonicznego porządkowania ulic miasta - podjęła decyzję o wyburzeniu znajdujących się w złym stanie zabytkowych obiektów przylegających do kościoła, co doprowadziło do głośnego sporu ze środowiskiem miłośników zabytków Krakowa. Sprzeciw zgłosili m.in.: Stanisław Wyspiański, Leon Wyczółkowski, Konstanty Laszczka, Stanisław Tomkiewicz, Jerzy Mycielski, Marian Sokołowski, Józef Muczkowski, Leonard Lepszy, Klemens Bąkowski i Stanisław Krzyżanowski. Zatarg został zażegnany, dzięki interwencji Helferta, prezydenta Najwyższej Komisji Centralnej w Wiedniu, który pismem z dn. 24 listopada 1905 r. wywarł nacisk na prezydenta Krakowa i spowodował w konsekwencji uchylenie uchwały Rady Miejskiej. Prawdopodobnie był to też efekt zakulisowych działań prof. hr. Mycielskiego, którego łączyła przyjaźń z nastepcą tronu arcyksięciem Franciszkiem Ferdynandem. Ostatecznie więc częściowo zburzono otaczające kościół rudery, pozostawiając jedynie XVIII-wieczny dom z dachem łamanym. Wtedy też powstały podcienia łączące ów dom z kościołem. Stojące w sąsiedztwie świątyni od strony ul. Grodzkiej dwie duże kamienice zostały zburzone z polecenia władz niemieckich podczas okupacji[2], w ramach urbanistycznego "porządkowania" przez okupanta otoczenia Wawelu[3].

Kościół jest ceglany, ma bardzo prostą, jednonawową formę. Wewnątrz znajdują się stalle z różnobarwnych marmurów, wapienia pińczowskiego, piaskowca i alabastru. Jest to pozostałość po nagrobku św. Jacka z jego kaplicy w kościele dominikanów (wykonanym w XVI w. przez Jana Michałowicza z Urzędowa). W tęczy znajduje się późnogotycki krucyfiks, na sklepieniu herby Tęczyńskich z XVI wieku. Kościół został odremontowany pod kierownictwem o. Adama Studzińskiego w latach 80. XX wieku.

Przy wyjściu z kościoła widnieje brązowa tablica z 1987 roku upamiętniająca przysięgę krakowskich harcerzy złożoną w roku pielgrzymki do ojczyzny Jana Pawła II.

Na placu przed kościołem znajduje się Krzyż Katyński (1990).

Wnętrze kościoła

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo małopolskie (pol.). 2013-12-31.
  2. M.Ż.K.(Marek Żukow-Karczewski), Całe miasto mówiło... O wyburzeniach, "Echo Krakowa", 18 VII 1995 r., nr 139 (14464).
  3. Marek Żukow-Karczewski, "Urdeutsche Stadt Krakau", "Czas Krakowski", 11-12 VI 1994 r., nr 134 (1184).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adamczewski Jan, Kraków od A do Z, Kraków 1992.
  • Dobrowolski T., Sztuka Krakowa, Kraków 1978.
  • Katalog Zabytków Sztuki w Polsce, T. IV: Miasto Kraków, cz. II: Kościoły i klasztory Śródmieścia, 1, pod red. A. Bochnaka i J. Samka, Warszawa 1971.
  • Rożek M., Gondkowa B., Leksykon kościołów Krakowa, Kraków 2003.
  • M. Rożek, Silva Rerum..., Kraków 2005

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]