Kościół św. Józefa w Rudzie Śląskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół świętego Józefa
w Rudzie Śląskiej
Distinctive emblem for cultural property.svg A/8/99 z dnia 30.04.1999[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Widok ogólny
Państwo  Polska
Miejscowość Ruda Śląska
Adres ul. Piastowska 14
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Józefa w Rudzie Śląskiej
Sanktuarium
• nadający tytuł
od 30 kwietnia 2010
abp Damian Zimoń
Wezwanie św. Józefa
Położenie na mapie Rudy Śląskiej
Mapa lokalizacyjna Rudy Śląskiej
Kościół świętego Józefaw Rudzie Śląskiej
Kościół świętego Józefa
w Rudzie Śląskiej
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kościół świętego Józefaw Rudzie Śląskiej
Kościół świętego Józefa
w Rudzie Śląskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół świętego Józefaw Rudzie Śląskiej
Kościół świętego Józefa
w Rudzie Śląskiej
Ziemia50°19′10″N 18°51′22″E/50,319444 18,856111

Kościół świętego Józefa w Rudzie Śląskiejrzymskokatolicki kościół parafialny w Rudzie Śląskiej, w województwie śląskim. Należy do dekanatu Ruda Śląska archidiecezji katowickiej. Mieści się przy ulicy Piastowskiej, w dzielnicy Ruda.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jest to świątynia wybudowana z fundacji hrabiego Franciszka Ksawerego von Ballestrema w latach 1902-1904[2]. Projekt wykonał August Menken z Berlina prawdopodobnie przy współpracy radcy budowlanego Jana Joachima von Pöllnitz[2]. Kamień węgielny został poświęcony w dniu patronki górników św. Barbary - 4 grudnia 1901 roku przez proboszcza z Biskupic Augustyna Bertzik[2]. Budowę prowadził budowniczy Kremer z Gliwic. Jego współpracownikami byli: budowniczy König, mistrzowie murarscy Albert i Gustaw Koschela, robotami ciesielskimi kierował Koc, natomiast Antoni Sieroń z Rudy wykonał prace kowalskie. Cegły na budowę świątyni pochodziły z cegielni "Karol-Emanuel" z Rudy. Wznoszenie kościoła nadzorowali August Menken, Jan Joachim von Pöllnitz oraz Franciszek Pieler[2]. Kościół konsekrowany został 21 czerwca 1905 roku przez kardynała Georga Koppa z Wrocławia. Kościół był prywatną własnością rodziny Ballestrem, w 1910 roku z okazji swojego 50-lecia małżeństwa hrabia Franciszek przekazał go na własność parafii[2].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Budowla jest wzorowana na rzymskiej bazylice San Lorenzo di Campo Verano[3]. Kościół jest usytuowany na osi północ-południe, wybudowany w układzie bazylikowym, na planie krzyża łacińskiego, z wieżą w północno-wschodnim narożniku. Nad nawami bocznymi umieszczone są empory. Portale zamknięte są półkoliście z rzeźbami w tympanonach (Baranka Paschalnego w wejściu głównym i św. Józefa w elewacji wschodniej). Wejście od strony południowo-wschodniej prowadzące do kaplicy fundatorów ozdobione jest herbem rodu Ballestremów. Prezbiterium zamknięte jest apsydą, po jego bokach umieszczone są loże kolatorskie, otwarte do wnętrza kościoła triforiami. Pod prezbiterium znajduje się krypta z grobami fundatorów. Strop nawy ozdobiony jest kasetonami, ozdobiony polichromią wykonaną w 1938 roku przez Pradera z Tarnowa, prezbiterium nakrywa sklepienie kolebkowe[4][2].

Wystrój i wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Głowica kolumny z przedstawieniem cnot kardynalnych - sprawiedliwość

Na szczególną uwagę zasługują kolumny w nawie, których kostkowe głowice ozdobione są symbolicznymi płaskorzeźbami. Na poszczególnych kolumnach przedstawiono: cztery charaktery ludzkie, cztery stany społeczne (szlachcic, mieszczanin, duchowny i rycerz), cztery żywioły, cztery rasy ludzkie, cztery etapy życia człowieka (dziecko, młodzieniec, mężczyzna i starzec), cztery cnoty kardynalne (roztropność, sprawiedliwość, męstwo i umiarkowanie)[4].

Ołtarz skromny, w stylu neoromańskim. W kościele znajdują się dwa ołtarze boczne - prawy poświęcony Sercu Pana Jezusa, lewy z figurą Matki Bożej Wszechświata. Ambona ozdobiona jest wizerunkiem Chrystusa - Nauczyciela i czterech ewangelistów[2].

Wielki żyrandol, wykonany w warsztacie Antoniego Sieronia[2] symbolizuje Jerozolimę: obręcz to odniesienie do murów miasta, , na niej umieszczonych jest 12 bram i 12 wieżyczek. 144 lampki to biblijna liczba wybranych, zgodnie z Apokalipsą św. Jana. Żyrandol wykonany został w Akwizgranie[4].

W kaplicy w wieży znajduje się marmurowa Pietà wyrzeźbiona przez J. Weiricha w 1905, ufundowana przez Franciszka Pielera[4].

Krypta[edytuj | edytuj kod]

Krypta

Umieszczona pod prezbiterium kościoła. Przy zejściach do krypty znajdują się dwie rzeźby wykonane przez berlińskiego rzeźbiarza Józefa Limburga, odlane z brązu w pracowni Hermana Gladenbecka w Berlinie. Przedstawiają one anioły śmierci: jeden trzyma wieniec, drugi przedstawiony jest w trakcie modlitwy. Krypta ma charakter kaplicy grobowej. Anioły zostały przeniesione w 1938 roku do kościoła z cmentarza parafialnego, gdzie stały przed wejściem do grobowca rodziny Pielerów[4][2]. W krypcie pochowani są: Franciszek Ksawery Ballestrem, jego żona Joanna von Saurma-Jeltsch oraz Walenty Wolfgang Ballestrem i jego żona Agnieszka zu Stolberg-Stolberg[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 grudnia 2017; 5 miesięcy temu.
  2. a b c d e f g h i j k ks. Jan Górecki: Parafia św. Józefa w Rudzie Śląskiej. Studium historyczno-pastoralne. Katowice: Drukarnia Archidiecezjalna w Katowicach, 2015, s. 40-71. ISBN 978-83-7593-267-6.
  3. Historia kościoła. Parafia św. Józefa w Rudzie Śląskiej. [dostęp 2013-02-26].
  4. a b c d e f Bernard Kopiec: Ruda Śląska. Zarys dziejów. Część pierwsza: Ruda, Orzegów, Godula, Chebzie. Ruda Śląska: Bernard Kopiec, 2005, s. 83-86.