Kościół św. Jakuba w Częstochowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Jakuba
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg A/550/93 z 30 października 1993[1]
Kościół św. Jakuba od strony Placu Władysława Biegańskiego
Kościół św. Jakuba od strony Placu Władysława Biegańskiego
Państwo  Polska
Miejscowość Częstochowa
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Jakuba Apostoła w Częstochowie
Wezwanie św. Jakuba Apostoła (Większego)
Położenie na mapie Częstochowy
Mapa lokalizacyjna Częstochowy
Kościół św. Jakuba
Kościół św. Jakuba
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Jakuba
Kościół św. Jakuba
Ziemia 50°48′46″N 19°06′47″E/50,812778 19,113056

Kościół św. Jakuba w Częstochowie – kościół w częstochowskim śródmieściu. Znajduje się przy Placu Władysława Biegańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ok. 1582 roku Jakub Zalejski wybudował w tym miejscu drewnianą kapliczkę św. Jakuba wraz z przytułkiem dla chorych pielgrzymów. Wówczas była ona umiejscowiona na pustej przestrzeni między Częstochową a Częstochówką. Ok. 60 lat później prowincjał zakonu paulinów Andrzej Gołdunowski ufundował nową, murowaną kaplicę[2].

W 1683 roku odwiedził ją król Jan III Sobieski jadąc pod Wiedeń. Było to 24 lipca, w dniu kiedy to jego syn Jakub obchodził imieniny i całą rodziną odwiedzili kościół jego patrona. W 1786 roku przybyły do Częstochowy mariawitki, które prowadziły szkołę dla dziewcząt[2] i osiadły w tej świątyni do czasu wybudowania własnej siedziby, czyli do 1862 roku.

W 1864 r. zakon ten został jednak skasowany, a opuszczona świątynia zaczęła popadać w ruinę. W 1869 roku władze carskie przejęły ten teren i z inicjatywy naczelnika powiatu częstochowskiego Parmena Kaszernikowa na miejscu kościoła św. Jakuba wybudowały w stylu bizantyjskim cerkiew św. Cyryla i Metodego projektu Aleksandra Lie[2], wzorowaną na warszawskiej cerkwi św. Marii Magdaleny.

Cerkiew została poświęcona 15 października 1872 r. przez archirejema warszawskiego Joannikija w obecności namiestnika Królestwa Polskiego, Fiorora hr. Berga[2]. Przejściowo wokół cerkwi mieścił się cmentarz prawosławny, który po niedługim czasie został zlikwidowany.

Po wejściu do miasta Niemców w 1914 roku cerkiew stała się katolickim kościołem garnizonowym, a po zakończeniu I wojny światowej Polacy w ramach akcji rewindykacji cerkwi prawosławnych zatrzymali ją w rękach katolików[2] jako kościół filialny parafii św. Zygmunta. Świątynia ta pełniła również funkcję kościoła wojskowego pod wezwaniem św. Stanisława Kostki.

W 1937 r. biskup częstochowski utworzył w kościele parafię św. Jakuba, a jej proboszcz Wojciech Mondry przystąpił do realizacji przygotowywanych od dawna planów wyburzenia świątyni i wzniesienia nowej, w stylu modernizmu. W tym samym roku powstał Komitet Przebudowy Kościoła. Nad komitetem patronat objął premier gen. Felicjan Sławoj-Składkowski, a prezydent miasta Jan Szczodrowski wystosował do mieszkańców apel o składanie środków na przebudowę. Opracowanie projektu powierzono krakowskiemu architektowi Zygmuntowi Gawlikowi, rozpoczęto także gromadzenie materiałów budowlanych[2].

Inwestycji nie zrealizowano z powodu wybuchu II wojny światowej. W trakcie okupacji władze niemieckie przekazały kościół 3 lutego 1943 roku ludności prawosławnej oraz pomocniczym wojskom rosyjskim i ukraińskim. 9 sierpnia 1946 r. cerkiew ponownie stała się katolickim kościołem garniznowym, a 2 marca 1947 r. została przekazana parafii św. Jakuba[2].

W 1948 r. proboszcz Modry usunął bizantyńskie kopuły, środkowe zamienił na półkoliste, a boczne zastąpił stożkowatymi daszkami. Natomiast ks. proboszcz kanonik Tadeusz Ojrzyński dokonał latach 1969 - 1974 gruntownej przebudowy wnętrza budowli na styl świątyni wczesnochrześcijańskiej według proj. Stanisława Pospieszalskiego i przyozdobiono je dekoracją sgraffitową wykonaną przez Marię Antoninę Kozłowską i Zofię Szczerba. Ściany boczne obito drewnianą boazerią, a okna wyposażono w nowe witraże. Jednakże do dziś budowla ta zachowała cechy architektury neobizantyjskiej[3].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie. 31 grudnia 2015. [dostęp 17 stycznia 2010].
  2. a b c d e f g TomaszT. Haładyj TomaszT., Burzenie kościoła św. Jakuba w Częstochowie, „czestochowa.wyborcza.pl”, czestochowa.wyborcza.pl, 4 lutego 2016 [dostęp 2016-02-05].
  3. Częstochowa dawniej i dziś - WSHiT

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]