Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Jana Chrzciciela
i św. Jana Ewangelisty
kościół klasztorny prezentek
Distinctive emblem for cultural property.svg A-86/A-686 z 12 marca 1986[1]
fasada kościoła
fasada kościoła
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków, ul. św. Jana 7
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty
Wezwanie św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty
Przedmioty szczególnego kultu
Cudowne obrazy Matka Boża Świętojańska
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Krakowie
Kościół św. Jana Chrzcicielai św. Jana Ewangelisty
Kościół św. Jana Chrzciciela
i św. Jana Ewangelisty
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Kościół św. Jana Chrzcicielai św. Jana Ewangelisty
Kościół św. Jana Chrzciciela
i św. Jana Ewangelisty
Ziemia 50°03′47,3″N 19°56′20,2″E/50,063139 19,938944

Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty – zabytkowy kościół rzymskokatolicki sióstr prezentek znajdujący się przy ulicy św. Jana 7 w Krakowie. Jest sanktuarium Matki Bożej Świętojańskiej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według tradycji kościół ten ufundował Piotr Włostowic w pierwszej połowie XII wieku. Kościół był wzmiankowany w księgach miejskich po raz pierwszy w 1308 roku początkowo jako filialny – należący do archiprezbiterów z kościoła Mariackiego. W 1325 roku został kościołem parafialnym. Został gruntownie przebudowany w połowie XVII wieku. Był ponownie konsekrowany w roku 1659.

W 1715 roku kościół został podarowany przez biskupa Kazimierza Łubieńskiego zgromadzeniu sióstr prezentek. Po przeprowadzce sióstr do kościoła w latach 1715-1723, architekt Kacper Bażanka dokonał jego kolejnej przebudowy.

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Na fasadzie kościoła widnieje obraz Matki Boskiej Łaskawej pochodzący z XIX wieku.

W 2015 roku, podczas przeprowadzanych prac konserwatorskich fasady, dokonano jej przemalowania. Nastąpiła wówczas zmiana kolorystyki fasady z białej na intensywnie różową. Zmiana ta nawiązuje do barokowej kolorystyki fasady[2].

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze kościoła

W ołtarzu głównym pochodzącym z 1730 znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem według tradycji przywieziony z Hiszpanii przez księcia Stanisława Radziwiłła. Po bokach znajdują się posągi św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty patronów kościoła. Po obu stronach ołtarza zawieszone są wota: polska karabela, turecka szabla z XVII wieku oraz dwie pary żelaznych kajdan z łańcuchami z XVIII wieku. Pozostawił je tutaj wybawiony z ciężkiej niewoli więzień. Od tego momentu obraz słynący cudami zaczęto nazywać Matką Boską od wykupu niewolników lub Matką Wolności. W 1965 arcybiskup Karol Wojtyła koronował Matkę Boską z obrazu koronami papieskimi.

Ołtarze boczne są z okresu późnego baroku, wykonano je przed 1748 rokiem.

Polichromię sklepienia wykonał w 1959 roku Edward Mytnik, zastąpiła ona wcześniejszą z lat 20. XX wieku, którą zaprojektował i wykonał Zygmunt Milli.

W pomieszczeniach dawnej zakrystii kościelnej urządzono w 1998 roku według projektu Czesława Dźwigaja kaplicę, w której złożono szczątki założycielki zgromadzenia prezentek Sługi Bożej Matki Zofii Czeskiej.

Organy[edytuj | edytuj kod]

Barokowy chór muzyczny oraz prospekt organów

W świetle danych archiwalnych instrument zbudowany został pod koniec XVII lub na początku XVIII wieku. W 1715 roku, jak podaje księga inwentarzowa, na chórze drewnianym znajdował się pozytyw'. Z tego okresu zachowała się zapewne szafa organowa, natomiast analiza piszczałek dowodzi znacznych różnic w czasie ich powstania.

W Księdze Kościoła i Zgromadzenia znaleźć można następujące informacje na temat omawianego instrumentu:

Quote-alpha.png
organy restaurowane były w 1862 kosztem 1000 zł. Pryncypał 8’, Octawa 4’, Superoctawa 2’ są z cyny, a reszta piszczałek z drzewa […] Klawisze o 4 oktawach z kości słoniowej, miech z rezerwuarem dwa razy skórą obciągnięty […] Wartość drzewa: 80 zł, wartość kruszcu: 770 zł.

Pozytyw odnawiany był w latach: 1927, 1946 (strojenie) i 1960. Przypuszczalnie piszczałki z blachy cynkowej są pozostałością remontu mającego miejsce w 1927 roku.

Prospekt instrumentu ma charakter barokowy. Wieńczą go trzy okazałe rzeźby, z których środkowa przedstawia postać królewską (króla Dawida?), natomiast boczne wyobrażają muzykujących aniołów, z których jeden trzyma skrzypce (po lewej stronie), a drugi wiolonczelę (po prawej stronie). Proporcje rzeźb są nader duże w porównaniu z wielkością szafy organowej. Figura centralna ma bowiem 1 m wysokości, natomiast boczne – 80 cm. W prospekcie znajduje się 31 cynowych piszczałek, należących do głosu Octawa 4’.

Wymiary szafy organowej

1,40 m x 1,70 m; wymiary prospektu: 1,70 m x 1,70 m.

Wymiary klawiatury
  • Szerokość oktawy – 18,5 cm;
  • Szerokość klawiszy diatonicznych – 2,2 cm;
  • Długość klawiszy diatonicznych – 14,4 cm;
  • Długość klawiszy chromatycznych – 10,00 cm;
  • Wysokość pomiędzy klawiszami diatonicznymi a chromatycznymi – 1,00 cm.
Dyspozycja

Manuał – Pryncypał [8'], Fl. Major [8'], Fl. Portunal [8'], Sup. Okt. [2'], Fl. Portunal [4'], Oktawa [4'].

  • Skala manuału: C-c3
  • Ilość głosów: 6.
  • Ilość klawiatur: 1.
  • Traktura gry: mechaniczna.
  • Traktura rejestrów: mechaniczna.
Charakterystyka poszczególnych głosów
  • Pryncypał 8’ – głos otwarty, pierwsza oktawa drewniana, następne metalowe;
  • Flet major 8’, Flet portunal 8’ – głosy kryte, w całości drewniane;
  • Super octawa 2’ – głos otwarty, w całości metalowy;
  • Flet portunal 4’ – głos w całości drewniany;
  • Octawa 4’ – głos w całości cynowy, częściowo w prospekcie.

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie (pol.). 31 marca 2015.
  2. Bogdan Gancarz: Kościół św. Janów na różowo (pol.). Gość Krakowski, 17.07.2015,. [dostęp 2015-07-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Bochnak (red.), Jan Samek (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce, miasto Kraków, Kościoły i klasztory śródmieścia 1. Warszawa: PAN, 1971.
  • Informacje archiwalne udostępnione przez Siostry Prezentki (sygnatura archiwalna: F I / Archiwum Zgromadzenia SS. Prezentek / III 3)