Kościół św. Jana Chrzciciela w Jaworkach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół w Jaworkach
Distinctive emblem for cultural property.svg 25/781 z dnia 05.09.1964 r.[1]
kościół filialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Jaworki
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Matki Bożej Pośredniczki Łask w Szlachtowej
Wezwanie św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie gminy Szczawnica
Mapa lokalizacyjna gminy Szczawnica
Kościół w Jaworkach
Kościół w Jaworkach
Położenie na mapie powiatu nowotarskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu nowotarskiego
Kościół w Jaworkach
Kościół w Jaworkach
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Kościół w Jaworkach
Kościół w Jaworkach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół w Jaworkach
Kościół w Jaworkach
Ziemia49°24′26,4″N 20°32′56,3″E/49,407333 20,548972

Kościół w Jaworkach – kościół filialny pod wezwaniem św. Jana Chrzciciela. Jest on dawną cerkwią greckokatolicką, która służyła chrześcijanom obrządku wschodniego podobnie jak cerkiew (obecnie Kościół Matki Boskiej Pośredniczki Łask) w sąsiedniej wsi Szlachtowej. Została zbudowana w 1680 roku. Po pożarze drewnianej świątyni wzniesiono murowaną cerkiew w roku 1798 która swym pięknem ubogaca tamte okolice do dnia dzisiejszego. Dominuje nad okolicą wieżą z miedzianym hełmem. Styl budowli jest klasycystyczny, zawiera jednak elementy późnobarokowe, wymuszone przez austriackie prawo budowy. Kościół jest orientowany, z prezbiterium skierowanym na wschód w kierunku Jerozolimy. Aktualnie świątynia jest jednonawową, kamienną, otynkowaną budowlą, zadaszenie jest namiotowe kryte blachą. W jego wnętrzu dominuje tradycyjny, greckokatolicki ikonostas.

Ikonostas[edytuj | edytuj kod]

Patrząc na ikonostas od góry widać: Ukrzyżowanie – Grupę Pasyjną. U stóp Jezusa znajdują się dwie Płaczące Niewiasty. Po prawicy Jezusa zgodnie z kanonem znajduje się NMP i Jan (Ewangelista) po Jego lewej stronie. W rokokowych ramach widoczne są wizerunki Patriarchów i Proroków Starego Testamentu m.in. Jakuba, Mojżesza. Pod ukrzyżowaniem widzimy wizerunek Chrystusa Pantokratora w uroczystym stroju z paliuszem na ramionach - Deesis. Prawą ręką błogosławi, w lewej trzyma kulę ziemską symbolizującą władzę nad światem. W tej samej strefie widnieją wizerunki 12 Apostołów. Niżej Ostatnia Wieczerza, a pod nią Mandylion czyli wizerunek twarzy Jezusa "nie ludzką ręką malowany". Obok znajduje się szereg 12 małych ikonek zwanych Prazdnikami. W centrum znajdują się złote Carskie wrota. Posiadają one dwuskrzydłowe odrzwia udekorowane 6 ikonami w formie medalionów. Do komunikacji między nawą główną a prezbiterium służą boczne - Diakońskie Wrota. Cztery duże ikony to: ikona namiestna, Chrystus Nauczający, Matka Boża z Dzieciątkiem oraz św. Mikołaj Cudotwórca szczególnie czczony w pobliskiej okolicy.

Sklepienie[edytuj | edytuj kod]

Sklepienie jest kolebkowe na gurtach (łukowate, wystające pasy – element konstrukcyjny wsparty na pilastrach, czyli półfilarach wyrastających ze ścian bocznych. Świątynia ta podzielona jest na trzy części na wzór świątyni jerozolimskiej. Przedsionek (kruchta) przeznaczony był dla katechumenów, nawa główna dla wiernych, a prezbiterium (sanktuarium) dla Boga i kapłana. Podział ten, stosowany nie tylko w świątyniach chrześcijańskich odzwierciedla etapy człowieczej drogi do zbawienia: oczyszczenie, oświecenie i zjednoczenie się z Bogiem.

C. w Jaworkach pw. św. Jana Chryzostoma, ob. K. pw. św. Jana Chrzciciela

Prezbiterium[edytuj | edytuj kod]

W nim znajduje się: ołtarz, stół ofiarny oraz górne miejsce – podwyższenie na tron biskupi i krzesła celebransów. Ołtarz i stół ofiarny wykonane są w formie sześcianów przykrytych specjalnymi całunami. Wewnątrz ołtarza umieszczone są relikwie, natomiast na stole ofiarnym gromadzone są naczynia liturgiczne. W cerkwiach na ołtarzu umieszczane jest tabernakulum, wykonane w formie świątyni.

Obok ikonostasu znajduje się nieużywana ambona. Podobnie jak ramy ikonostasu została ona wykonana w stylu rokoko w końcu XVIII wieku.

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Pokryte jest polichromią (wielobarwność) wykonaną w roku 1926 przez Andrieja Demkowicza. Można podziwiać kolejno: Zwiastowanie, Pokłon Trzech Króli, Chrzest Jezusa oraz Zmartwychwstanie Pańskie. Na gurtach widnieją postacie czterech ewangelistów, których rozpoznać można po ich atrybutach. Warto również zauważyć, iż na chórze widoczny jest napis w języku cerkiewnosłowiańskim, który znaczy: „Chwała na wysokości (Bogu) i na ziemi pokój”.

Ikonostas

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 7 miesięcy temu. [dostęp 18.04.2010].