Kościół św. Jana Chrzciciela w Ołdrzychowicach Kłodzkich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół św. Jana Chrzciciela
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg Nr rej.: 693Wł z 30.03.1978 r.
Ilustracja
Kościół św. Jana Chrzciciela
Państwo  Polska
Miejscowość Ołdrzychowice Kłodzkie
ul. Kłodzka 64
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Parafia św. Jana Chrzciciela w Ołdrzychowicach Kłodzkich
Wezwanie św. Jan Chrzciciel
Położenie na mapie gminy Kłodzko
Mapa lokalizacyjna gminy Kłodzko
Kościół św. Jana Chrzciciela
Kościół św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie powiatu kłodzkiego
Mapa lokalizacyjna powiatu kłodzkiego
Kościół św. Jana Chrzciciela
Kościół św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Kościół św. Jana Chrzciciela
Kościół św. Jana Chrzciciela
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół św. Jana Chrzciciela
Kościół św. Jana Chrzciciela
Ziemia50°21′38,75″N 16°43′16,33″E/50,360764 16,721203

Kościół św. Jana Chrzciciela w Ołdrzychowicach Kłodzkichświątynia katolicka w diecezji świdnickiej, powstała w drugiej połowie XIV wieku, kilkakrotnie przebudowywana, ostatni raz w 1867 roku.

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka dotycząca istnienia kościoła i parafii w Ołdrzychowicach Kłodzkich pochodzi z 1384 r.[1], jednak zapewne świątynia powstała kilkadziesiąt lat wcześniej wraz z lokowaniem wsi[2]. W drugiej połowie XV w. miejscowi posiadacze wsi ufundowali nowy kościół wraz z wykonanym ze srebra głównym ołtarzem, którego poświęcenia dokonał biskup pomocniczy wrocławski Johannes Cizicenser w 1481 r.[3] Nie zachowały się żadne dokumenty przedstawiające stan wygląd świątyni, ale przypuszcza się, że była to budowla murowana wykonana w stylu gotyckim[4]. Nosił on początkowo wezwanie św. Katarzyny Męczennicy. W późniejszym okresie jako współpatron dołączył św. Jan Chrzciciel[5].

Od 1550 r. był on użytkowany przez protestantów, którzy stanowili w tym czasie większość mieszkańców osady. Sytuacja ta miała miejsce do 1622 r., kiedy to świątynia została zwrócona katolikom, co związane było z przymusową rekatolicyzacją hrabstwa kłodzkiego[6]. 17 listopada 1699 r. kościół został częściowo zniszczony w wyniku pożaru[7].

W 1732 r. miała miejsce rozbudowa kościoła, w wyniku której znacznie go powiększono i przedłużono. Dobudowano także wieżę z dzwonami[8]. Trzy lata później Johann Franz Hoffmann namalował na ścianach we wnętrzu kościoła freski przedstawiające żywot św. Katarzyny[9]. Po 1768 r. jako jedyny patron obiektu występuje św. Jan Chrzciciel[7]. Z kolei w 1793 r. zainstalowano nowe organy z 332 piszczałkami[9].

Przełomem w dziejach kościoła parafialnego w Ołdrzychowicach Kłodzkich był 1867 r., kiedy proboszczem był Johann Kraetzer. W tym czasie dokonano całkowitej przebudowy obiektu z zachowaniem dotychczasowych elementów. Nowa świątynia otrzymała z zewnątrz formę bliską eklektyzmowi, zaś kształtem przypominała krzyż łaciński. Jego konsekracji dokonano w 1879 r. Dokument ją potwierdzający znajduje się w kuli na wieży. W 1884 r. zakupiono nowe 23-głosowe organy mechaniczne[10].

Po II wojnie światowej kościół został przejęty przez polskich duchownych w stanie idealnym. W 1964 r. zainstalowano w nim ogrzewanie , a trzy lata później zamontowano nowe okna w nawie głównej. W 1970 r. miała miejsce pierwsza renowacja budowli, w wyniku której odnowiono polichromię kościoła. Pracę prowadził malarz Józef Machwic. Polichromię poświęcił bp. Andrzej Wronka. W 1983 r. miał miejsce kolejny remont, tym razem dachu kościoła, który pokryto cynkową blachą. W 1989 r. zbudowano nowy ołtarz soborowy z marmuru i odnowiono stary[11].

Położenie i architektura[edytuj]

Kościół św. Jana Chrzciciela znajduje się w centrum Ołdrzychowic Kłodzkich przy głównej drodze wiodącej z Kłodzka do Lądka-Zdroju, która nosi nazwę ulicy Kłodzkiej[12].

Świątynia jest budowlą jednonawową z transeptem i z wyraźnie wydzielonym prezbiterium, zamkniętym wielobocznie. Całość nakryta jest dwuspadowym dachem. W zachodniej części znajduje się wieża, która u swojej podstawy ma formę kwadratu, zaś pnąc się ku górze przybiera formę ośmioboczną, która zwieńczona jest ostrosłupowym hełmem. Elewacja świątyni jest koloru białego[8].

Wystrój i wnętrze kościoła[edytuj]

Wnętrze kościoła oraz jego wystrój jest znacznie zróżnicowane, zawierając elementy od sztuki gotyckiej po dziewiętnastowieczne neostyle:[13][14]

Ołtarz główny[edytuj]

  • neobarokowy ołtarz główny z 3 ćwierci XIX wieku, wykonany w stylu warsztatu śląskiego. Ma on 12 m wysokości. Jest wykonany z drewna rzeźbionego i polichromowanego.
    • nastawa jest architektoniczna i jednokondygnacyjna.,
    • filary i kolumny ustawione kulisowo wspierają gierowane, przerwane belkowanie,
    • w perspektywie witrażowe okno z przedstawieniem św. Jana Chrzciciela,
    • na tle filarów znajdują się pełnoplastyczne rzeźby przedstawiające świętych Piotra i Pawła,
    • zwieńczenie ołtarza jest wolutowe, ozdobione wicią akantu, z Okiem Opatrzności w złocistej glorii na szczycie i dwiema figurkami puttów na osiach bocznych.
    • na belkowaniu są pełnoplastyczne rzeźby Matki Boskiej z Dzieciątkiem i nieznanego świętego.
    • na skrajnych osiach znajdują się wazony z kwiatami. Kolumny o kompozytowych głowicach, na filarach kartusze z motywami kampanulli oraz płaskie zwisy liściowe

Pozostałe[edytuj]

  • Ołtarze boczne:
    • Ołtarz boczny – neobarokowy z 1870 r., dominujące miejsce w nim zajmuje obraz z przedstawieniem Wizji św. Małgorzaty Marii
    • Ołtarz boczny – neobarokowy z 1870 r., centralny punkt zajmuje obraz przedstawiający Chrystusa nauczającego w świątyni
  • Prospekt organowy – eklektyczny z 1884 r.
  • Ambona – z 2. poł. XIX w., zwieńczona figurą św. Jana Chrzciciela
  • Chrzcielnica – z 2. poł. XIX w., eklektyczna, zwieńczona figurą św. Jana Chrzciciela
  • Figura Matki Boskiej z Dzieciątkiem – gotycka z ok. 1470 r.
  • Krypta rodowa Schreckendorfów

Otoczenie kościoła[edytuj]

  • Plebania pochodząca z końca XVIII w.
  • Budynek byłej szkoły katolickiej z 1837 r.
  • Mauzoleum von Magnisów z 1889 r. o formach neoromańskich.
  • Przykościelny cmentarz wraz z kaplicą, zawierający jeszcze nagrobki sprzed 1945 r.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. B. Balbinus, Misscelanea historia Regni Bohemiae, Lib. V, Pragae 1679-1689, s. 35.
  2. K. Kuchta, Dzieje Ołdrzychowic Kłodzkich do 1526 r., mps. pracy dyplomowej, Wrocław 2009, s. 31.
  3. J. Kögler, Historische Beschreibung des in der Grafschaft Glatz und zwar im Glatzer Kreise gelegenen Dorfes Ullersdorf, [w:] "Die Chroniken der Grafschaft Glatz", nowe wydanie pod red. Dietera Pohla, t. 5, s. 333.
  4. K. Kuchta, op. cit., s. 42.
  5. J. Kögler, op. cit., s. 332.
  6. Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994, s. 320.
  7. a b J. Kögler, op. cit., s. 333.
  8. a b Słownik geografii turystycznej Sudetów, op. cit., s. 322.
  9. a b J. Kögler, op. cit., s. 334.
  10. F. Stein, Chronik Ullersdorf an der Biele. Grafschaft Glatz, 1983, s. 81.
  11. Historia kościoła na stronie ołdrzychowickiej parafii, (dostęp: 4.11.2010) (kopia z Internet Archive)
  12. Kotlina Kłodzka. Mapa turystyczna, 1:100 000, wyd. Eko-Graf, Wrocław 1997.
  13. K. Marcinek, W. Prorok, Ziemia Kłodzka. Informator turystyczny, s. 121.
  14. Dane na oficjalnej stronie parafii, (dostęp: 5.11.2010) (kopia z Internet Archive)

Bibliografia[edytuj]

  • Kögler J., Historische Beschreibung des in der Grafschaft Glatz und zwar im Glatzer Kreise gelegenen Dorfes Ullersdorf, [w:] "Die Chroniken der Grafschaft Glatz", nowe wydanie pod red. Dietera Pohla, t. 5.
  • Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffa, t. 15, Wrocław 1994.

Linki zewnętrzne[edytuj]